اثربخشی ایماگو درمانی بر تاب‌آوری مادران کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی

موسوی, سیدمحمدرضا; سلطانی کوهبنانی, سکینه; اصغری نکاح, سیدمحسن

doi:10.22034/ceciranj.2026.573921.2028

اثربخشی ایماگو درمانی بر تاب‌آوری مادران کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سیدمحمدرضا موسوی ¹

سکینه سلطانی کوهبنانی ²

سیدمحسن اصغری نکاح ³

¹ کارشناسی ارشد روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

² دانشیار، گروه روان‌شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

³ استاد، گروه روان‌شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

10.22034/ceciranj.2026.573921.2028

چکیده

هدف از این پژوهش تعیین اثربخشی ایماگو درمانی بر تاب ‌آوری مادران کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی بود. طرح این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با الگوی پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری آن را مادران دارای کودکان شاغل به تحصیل در مدارس ابتدایی ویژه کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی شهر مشهد در سال تحصیلی 1404 - 1403 تشکیل می‌دادند. تعداد ۳۰ نفر از این مادران از طریق فراخوان و با در نظر گرفتن ملاک‌های ورود و به صورت داوطلبانه در پژوهش شرکت کردند. سپس به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جای‌دهی شدند. گردآوری داده‌ها با استفاده از مقیاس تاب ‌آوری کانور و دیویدسون (CD‐RISC) انجام شد. گروه آزمایشی طی هشت جلسه ۹۰ دقیقه‌ای، به صورت هفتگی یک جلسه ایماگو درمانی را دریافت کردند. گروه گواه در این مدت هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند. تجزیه و تحلیل داده‌ها با تحلیل کوواریانس چندمتغیره و با استفاده از نرم‌افزارSPSS نسخه 27 انجام شد. نتایج نشان دهنده آن بود که ایماگو درمانی اثر مثبت و معناداری بر تاب آوری مادران داشت (01/0>P). اندازه اثر نیز از 67/0 تا 98/0 در تغییر بود. نتایج پژوهش حاکی از آن بود که ایماگو درمانی بر تاب ‌آوری مادران کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی اثربخش بوده و به طور معناداری آن را افزایش می‌دهد. پیشنهاد می‌شود درمانگران و مشاوران از این رویکرد برای افزایش تاب آوری مادران کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی استفاده کنند

کلیدواژه‌ها

ایماگو درمانی

تاب‌آوری

کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی

موضوعات

خانواده و کودکان استثنایی

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Imago Relationship Therapy on the Resilience of Mothers of Children with Physical-Motor Disabilities

نویسندگان English

Seyed Mohammadreza Moosavi ¹

Sakineh Soltani Kouhbanani ²

Seyyed Mohsen Asghari Nekah ³

¹ M.A. in Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

² Associate Professor, Department of Counseling and Educational Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

³ Professor, Department of Counseling and Educational Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

چکیده English

The purpose of this study was to determine the effectiveness of Imago Relationship Therapy on the resilience of mothers of children with physical-motor disabilities. The research employed a quasi-experimental pretest-posttest design with a control group. The statistical population consisted of mothers of children studying in special primary schools for children with physical-motor disabilities in Mashhad during the 2024-2025 academic year. Through a public call and based on inclusion criteria, 30 mothers volunteered to participate in the study and were randomly assigned to either the experimental or control group. Data collection was performed using the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). The experimental group received Imago Relationship Therapy in eight weekly 90-minute sessions, while the control group received no intervention during this period. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) via SPSS-27. The results indicated that Imago Relationship Therapy had a significant positive effect on maternal resilience (p < .01), with the effect size ranging from 0.67 to 0.98. The findings demonstrate that Imago Relationship Therapy is effective in significantly increasing the resilience of mothers of children with physical-motor disabilities. Consequently, therapists and counselors are recommended to utilize this approach to enhance resilience in this population.

کلیدواژه‌ها English

Children with Physical-Motor Disabilities

Imago Relationship Therapy

Resilience

باقی، م.، عالی پور، ک.، امرایی، ب.، و سوری، ح. (1402). اثربخشی آموزش ایماگوتراپی بر انعطاف‌پذیری شناختی و اجتناب شناختی مادران دارای فرزندان کم‌توان ذهنی. تعلیم و تربیت استثنایی، 2(174)، 46-37. [link]

پاغنده، م.، حسن زاده، س.، و قاسم زاده، س. (1398). اثربخشی برنامه تعامل مادر با کودک بر تنیدگی فرزندپروری و رابطه والدین با کودک دارای آسیب شنوایی. فصلنامه پژوهش در سلامت روانشناختی، ۱۳(۱)، 124-99. [link]

جلیل‌آبکنار، س. (1403). پیش‌بینی بهزیستی روان‌شناختی بر اساس تاب‌آوری و حمایت اجتماعی ادراک شده در مادران کودکان آهسته‌گام. توانمندسازی کودکان استثنایی، 15(3)، 49-37. [link]

حسینی، ب. (1394). زوج درمانی تحلیلی (2) : ایماگو درمانی (درمان تصویرسازی ارتباطی)، نظریه سلطه‌گری و کنترل. تهران: انتشارات جنگل، جاودانه. [link]

حسینیان، س.، حمیدی، ف.، و خضرایی، ف. (1394). اثر بخشی آموزش مهارت‌های ارتباطی بر کیفیت زندگی مادران کودکان با ناتوانی جسمی‌-‌حرکتی. توانمندسازی کودکان استثنایی، 6(2)، 37-29. [link]

خداشناس، م.، و ویسکرمی، ح. (1402). پیش‌بینی امید به زندگی زنان دارای فرزند فلج مغزی بر اساس فشار مراقبتی، احساس تنهایی و سازگاری اجتماعی. مجله پرستاری و مامایی، 21(3)، 225-218. [link]

صمیمی، ز.، و شیرانی، م. (1403). نقش میانجی تاب‌آوری در رابطه راهبردهای تنظیم هیجان با میزان استفاده آموزگاران زن از شبکه‌های اجتماعی. نوآوری‌های اخیر در روان‌شناسی، 1(4)، 72-60. [link]

قادری بگه جان، ک.، یوسفی، ن.، اکبری، س.، و صادقی، ر. (1398). اثربخشی روان‌درمانی بین فردی گروهی بر ارتقای تاب‌آوری مادران دارای فرزند معلول. فصلنامه علمی پژوهشی مددکاری اجتماعی، ۸ (۳)، 19-12. [link]

کرمی، ج.، و طهماسبی کله کبودی، ا. (1403). تأثیر آموزش خودشفقت ورزی بر افکار خودکشی و اجتناب تجربه ای والدین با فرزند کم توانی جسمی- حرکتی. توانمند سازی کودکان استثنائی، 15(4)، 61-51. [link]

متین، ح.، و حیاتی، م. (1396). اثربخشی آموزش گروهی ایماگوتراپی بر مکانیزم های دفاعی و حل مشکل زنان. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 8(32)، 63-87. [link]

محمودنژاد، ع.، افروز، غ.، و ارجمندنیا، ع. (1403). رابطه رضامندی زوجیت ‌والدین مبتلا به آسیب‌های جسمی-حرکتی با سلامت ‌روان و خلاقیت‌ فرزندان آنان. توانمندسازی کودکان استثنایی، 15(2)، 21-13. [link]

مرندی، م.، واحدی، ح.، و قوی پنجه، ب. (1400). اثربخشی آموزش گروهی ایماگوتراپی بر کیفیت زناشویی، دلزدگی زناشویی و تاب آوری در زنان با همسر وابسته به مواد. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی، ۱۵(۶۱)، 240-221. [link]

مولوی، ه.، دوایی، م.، و فراهانی، ف. (۱۴۰۴). اثربخشی آموزش ایماگوتراپی بر تاب‌آوری زنان دانشجوی دارای تعارض زناشویی. نشریه علمی رویش روان شناسی، ۱۴(۹)، 114-105. [link]

نجارخدابخش، س.، ترکان، ه.، و گل پرور، م. (1403). مقایسه اثربخشی تصویرسازی ارتباطی (ایماگوتراپی) و روایت درمانی بر پشیمانی از انتخاب همسر، دلزدگی زناشویی و تاب‌آوری در زنان قربانی خشونت خانگی. پویایی روانشناختی در اختلال های خلقی، 3(4)، 96-82. [link]

نیک خو، ف.، و حسینی قمی، ط. (1400). پیش بینی سلامت روان و تاب آوری مادران دارای فرزند کم توان ذهنی بر اساس انعطاف پذیری شناختی. توانمند سازی کودکان استثنایی، 12(1 )، 20-12. [link]

Aurora, U. (2014). Study for determining laterality in children with motor disabilities in adapted physical activities. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 117, 646-652. [link]

Bonanno, G. A., Chen, S., Bagrodia, R., & Galatzer-Levy, I. R. (2024). Resilience and disaster: flexible adaptation in the face of uncertain threat. Annual review of psychology, 75(1), 573-599. [link]

Connor, K. M., & Davidson, J. R. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor‐Davidson resilience scale (CD‐RISC). Depression and anxiety, 18(2), 76-82. [link]

Coşkun, Y. D., Garipağaoğlu, Ç., & Tosun, Ü. (2014). Analysis of the relationship between the resiliency level and problem-solving skills of university students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 114, 673-680. [link]

Feldman, R. (2020). What is resilience: an affiliative neuroscience approach. World Psychiatry, 19(2), 132-150. [link]

Gehlert, N. C., Schmidt, C. D., Giegerich, V., & Luquet, W. (2017). Randomized controlled trial of imago relationship therapy: Exploring statistical and clinical significance. Journal of Couple & Relationship Therapy, 16(3), 188-209.‏ [link]

Han, X., Zhao, M., Kong, Z., & Xie, J. (2022). Association between fundamental motor skills and executive function in preschool children: A cross-sectional study. Frontiers in psychology, 13, 978994. [link]

Hendrix, H., & Hannah, M. T. (2013). Imago relationship therapy. In Case Studies in Couples Therapy (pp. 205-215). Routledge. [link]

Hendrix, H., & Hunt, H. L. (2007). Getting the Love You Want Workbook: The New Couples' Study Guide. Simon and Schuster. [link]

Hendrix, H., & Hunt, H. L. (2019). Getting the love you want: A guide for couples. New York, NY: St. [link]

Hendrix, H., & Hunt, H. L. (2021). Doing imago relationship therapy in the space-between: A clinician's guide. WW Norton & Company. [link]

Hendrix, H., Hunt, H. L., Luquet, W., & Carlson, J. (2015). Using the Imago dialogue to deepen couple’s therapy. The Journal of Individual Psychology, 71(3), 253-272. [link]

Keniş-Coşkun, Ö., Atabay, C. E., Şekeroğlu, A., Akdeniz, E., Kasil, B., Bozkurt, G., & Karadağ-Saygı, E. (2020). The relationship between caregiver burden and resilience and quality of life in a Turkish pediatric rehabilitation facility. Journal of Pediatric Nursing, 52(1), 108-113. [link]

Knapp, J. M. (2022). Doing imago relationship therapy in the space between. Journal of Marital and Family Therapy, 48(2), 669-670. [link]

Lee, M. H., Park, C., Matthews, A. K., & Hsieh, K. (2017). Differences in physical health, and health behaviors between family caregivers of children with and without disabilities. Disability and health journal, 10(4), 565-570. [link]

Malek, F., King, J., & Edward, N. (2026). Warrior mothers: lived experiences of Bangladeshi mothers of children with physical disability. Disability & Society, 41(3), 698-719. [link]

Minnett, K., & Stephenson, Z. (2025). Exploring the Psychometric Properties of the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Adversity and Resilience Science, 6(4), 289-300. [link]

Najjar Khodabakhsh, S., Torkan, H., & Golparvar, M. (2024). The Effectiveness of Imago Therapy on Resilience and Difficulty in Emotion Regulation in Women Victims of Domestic Violence. Psychology of Woman Journal, 5(4), 77-88. [link]

Nowland, R., Talbot, R., & Qualter, P. (2018). Influence of loneliness and rejection sensitivity on threat sensitivity in romantic relationships in young and middle-aged adults. Personality and Individual Differences, 131, 185-190. [link]

Odintsova, M. A., Lubovsky, Gusarova, E., & Ivanova, P. (2023). Resilience, self-activation and coping strategies of mothers in the face of their children's disability. Counseling Psychology and Psychotherapy, 31(1), 79-106. [link]

Olafsdottir, L. B., Egilson, S. T., Arnadottir, U., & Hardonk, S. C. (2019). Child and parent perspectives of life quality of children with physical impairments compared with non-disabled peers. Scandinavian Journal of Occupational Therapy, 26(7), 496-504. [link]

Park, I. J., Choi, J. N., Park, J., & Hai, S. (2024). Being resilient to maintain interpersonal stability: resource caravan toward employee creativity. European Journal of Work and Organizational Psychology, 33(6), 824-837. [link]

Sharifian, P., Kuchaki, Z., & Shoghi, M. (2024). Effect of resilience training on stress, hope and psychological toughness of mothers living with mentally and physically disabled children. BMC pediatrics, 24(1), 354. [link]