اثربخشی بازی رایانه‌ای «کهکشان هیجانات» بر مهارت‌های اجتماعی کودکان دارای اختلال نافرمانی‌ مقابله‌ای

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنائی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه هوش ماشین و رباتیک، دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22034/ceciranj.2020.203372.1283

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی بازی‌‌‌ رایانه‌ای «کهکشان هیجانات» بر مهارت‌های اجتماعی کودکان دارای اختلال نافرمانی‌‌ مقابله‌‌ای بود. این مطالعه از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش­آموزان دختر دوره اول ابتدایی دارای اختلال نافرمانی مقابله­ای در شهر تهران بود. نمونه آماری، با استفاده از نمونه‌گیری غیرتصادفی انتخاب شدند که شامل 24 دانش‌آموز از دانش‌آموزان دختر دوره اول ابتدایی مراجعه‌کننده به مرکز مشاوره و روان‌شناسی آموزش‌وپرورش شهر تهران بودند. گروه نمونه بر اساس پرسشنامه علائم مرضی کودکان
( (CSI-4و مصاحبه تشخیصی، دارای اختلال نافرمانی مقابله‌ای تشخیص داده شد و در دو گروه آزمایش (12 نفر) و کنترل (12 نفر) به شیوه تصادفی گمارش شدند؛ همچنین برای ارزیابی مهارت‌های اجتماعی، از مقیاس درجه‌بندی مهارت‌‌های اجتماعی- فرم معلم (SSRS) استفاده شد. گروه آزمایش در 12 جلسه 30 دقیقه‌ای در طول یک ماه و نیم برنامه مداخله­ای بازی رایانه‌ای کهکشان هیجانات را به‌صورت انفرادی دریافت کردند. در پایان هر دو گروه مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده­ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.داده‌‌های به‌‌دست‌ آمده نشان داد، در تمامی خرده مقیاس‌های مهارت‌های اجتماعی بین میانگین نمرات گروه آزمایشی و کنترل تفاوت معناداری وجود داشت (05/0>P)؛‌ به‌طوری که اندازه اثر در مؤلفه‌های مقیاس مهارت‌های اجتماعی (همکاری 313/0، جرئت‌‌‌ورزی 302/0 و خودکنترلی 258/0) به‌دست آمد.بازی رایانه‌‌ای «کهکشان هیجانات» بر مهارت­های اجتماعی کودکان دارای اختلال نافرمانی ‌‌مقابله‌ای تأثیرگذار بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effectiveness of “Emo-Galaxy” video game on social skills of children with Oppositional Defiant Disorder

نویسندگان [English]

  • Nahid Hamidzadeh 1
  • leila Kashani Vahid 2
  • Hadi Moradi 3
  • Samira Vakili 2
1 M.A. Student in Psychology and Education of Exceptional Children, Department of Psychology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate professor, Chair of Machine intelligence and Robotics group, School of Electrical and Computer Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study was to investigate the effectiveness of Emo Galaxy computer game on social skills of children with Oppositional Defiant Disorder (ODD). This research was a quasi -experimental study with pre-test, post-test and a control group design. The statistical population included all female elementary school students with ODD who were referred to counseling centers in Tehran City in the academic year of 2018-2019. 24 female students with ODD were selected using available sampling method based on the criterion of Child Symptom Inventory (CSI-4) and DSM-5 Checklist, then 12 of them were randomly assigned to the experiment group and 12 others were assigned to the control group. Social Skills Rating Scale (Gresham & Elliott, 1990) was used to assess their social skills. The experiment group received Emo-Galaxy Computer Game intervention in 12 sessions of 30 minutes during the one-and-a-half months, while the control group waited in the waiting list. At the end, both groups were re-assessed. Data were analyzed using Multivariable Covariance Analysis (MANCOVA).The findings showed that there were significant differences (p<0.05) between the experiment and the control group in all subscales of social skills (cooperation: 0.313, assertiveness: 0.302, and self-control: 0.258). Using this computer game on emotion recognition and regulation was effective for improving social skills in children with ODD.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Emo-Galaxy computer game
  • oppositional defiant disorder
  • social skills
اسمعیلی گوجار، ص.، و پورروستائی اردکانی، س. (1398). تأثیر بازی‌های رایانه‌ای آموزشی چندکاربره برخط بر مهارت‌های اجتماعی و توانایی‌های شناختی دانش‌آموزان. فصلنامه روانشناسی تربیتی. 15(51)، 230-221.‎
افضلی، ل.، قاسم‌زاده، س.، و ‌هاشمی­بخشی، م. (1395). اثربخشی مداخلات خانواده‌ محور بر نشانه‌های بالینی کودکان با اختلال نافرمانی مقابله‌ای. نشریه توانمندسازی کودکان استثنائی. 7(4)، 94-87.
امیری، م.، موللی، گ.، نساییان، ع.، حجازی، م.، و اسدی­گندمانی، ر. (1396). تأثیر آموزش مدیریت رفتار به مادران بر علائم اختلال و رفتارهای پرخاشگرانه کودکان با اختلال نافرمانی مقابله‌ای.‎ توانبخشی. 18(2)، 97-84.
خوش­نظر، ا. (1383). هنجاریابی مقیاس درجه‌بندی مهارت‌های اجتماعی(SSRS)  در کودکان پیش‌دبستانی شهر تهران (فرم والدین). پایاننامه کارشناسی ارشد. دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران.
رجبیان ده­زیره، م.، درتاج، ف.، پورورستایی اردکانی، س.، و اسمعیلی گوجار، ص. (1398). تأثیر استفاده از بازی‌های رایانه‌ای آموزشی بر تنظیم شناختی هیجان و ذهن آگاهی دانش‌آموزان. فناوری آموزش (فناوری و آموزش)13(4)، 694-681.
رمضانی­فرانی، ع.، غرایی، ب.، و سالک‌ابراهیمی، ل. (1395). اثربخشی مداخله مبتنی بر رایانه چهره‌‌خوانی بر بهبود مهارت‌های اجتماعی، پردازش چهره و بازشناسی هیجانات در دانش‌‌آموزان مبتلا به اُتیسم. فصلنامه پژوهش‌‌های نوین روانشناختی. 11(43)، 104-81.
رئیسی، ب. (1395). بررسی تأثیر بازی‌های رایانه‌ای و ویدئویی بر پرورش اجتماعی و فرایند جامعه‌پذیری کودکان و نوجوانان، دومین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای نوین در حوزه علوم تربیتی و روانشناسی و مطالعات اجتماعی ایران. 8 اسفند، قم، ایران.
شهیم، س. (1385). استانداردسازی مقیاس رتبه‌بندی مهارت‌های اجتماعی در دانش‌آموزان پیش‌دبستانی. مجله ایرانی روانشناسی بالینی و روانکاوی. 11(2)، 186-176.
شیرجنگ، ل.، مهریار، ا. هـ.، جاویدی، ح.، و حسینی، س. ا. (1397). تأثیر آموزش مهارت‌های اجتماعی بر کاهش نشانه‌های اختلال نافرمانی مقابله‌ای در کودکان. فصلنامه علمی- پژوهشی روش‌ها و مدل‌های روانشناختی.9(34)، 204-175.‎
صالحی، م. (1398). تأثیر بازی‌های رایانه‌ای بر هوش هیجانی دانش‌آموزان دوره اول متوسطه. فصلنامه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی. 9(3)، 96-79.
عبداللهی بقرآبادی، ق. (1397). اثربخشی شن‌بازی درمانی در کاهش نشانگان کودکان مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله‌ای. رویش روانشناسی. 7(8)، ۱۶-1.
فرزاد، و.، امامی‌پور، س.، و وکیل قاهانی، ف. (1390). بررسی اعتبار، روایی و هنجاریابی پرسشنامه علائم مرضی کودکان بر روی کودکان کار.‎ تحقیقات روانشناختی. 3(11)، 57-47.
محسنی‌نسب، ز. (1396). نقش بازی‌های کامپیوتری بر مهارت‌های اجتماعی نوجوانان شهر قم. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبائی.
محمداسماعیل، ا.، و علی‌پور، ا. (1381). بررسی مقدماتی اعتبار و روایی و تعیین نقاط برش اختلال‌های پرسشنامه علائم مرضی کودکان (CSI-4). فصلنامه کودکان استثنائی. 2(3)، ۲۵۴-239.
محمدی، م.، ویسی­رایگانی، ع. ا.، جلالی، ر.، قبادی، ا.، و عباسی، پ. (1397). شیوع اختلالات رفتاری در کودکان ایران. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 28(169)، 191-181.
محمدی­نسب، ح . (1395). بررسی تأثیر بازی‌های کامپیوتری بر عملکرد خلاقانه و واکنش‌های هیجانی. دومین کنفرانس ملی بازیهای رایانهای؛ فرصت‌‌‌‌ها و چالش‌‌ها، ۲۷ بهمن، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.