توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

اثربخشی آموزش خودشفقت‌ورزی مبتنی بر دلبستگی با الگوی دینی (معنوی) بر تعامل والد کودک در کودکان با اختلال طیف خودمانده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عاطفه محمدی فیض آبادی 1
فاطمه نصرتی 2
باقر غباری بناب 3
منیژه فیروزی فیروزی 4
1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استاد گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/ceciranj.2025.538716.1977
چکیده
هدف از انجام پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش خودشفقت­ورزی مبتنی بر دلبستگی با الگوی دینی (معنوی) بر تعامل والد کودک در کودکان با اختلال طیف خودمانده بود. روش پژوهش حاضر نیمه‏آزمایشی با طرح پیش­آزمون - پس­آزمون و گروه گواه با دوره پیگیری یک ماهه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مادران کودکان با اختلال طیف خودمانده شهر یزد در سال تحصیلی 1404- 1403 بود. 30 نفر از مادران کودکان با اختلال طیف خودمانده از طریق روش نمونه­گیری هدفمند وارد مطالعه و در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گواه (15 نفر) به شیوه تصادفی گمارش شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس تعامل والد – کودک پیانتا (1994)، مقیاس تشخیصی اتیسم گیلیام- ویرایش دوم (1994) و برنامه مداخله خودشفقت­ورزی مبتنی بر دلبستگی با الگوی دینی (معنوی) بود. جهت تحلیل داده­ها، با استفاده از نرم­افزار SPSS24 از روش تحلیل واریانس با انداز‌گیری مکرر استفاده شد. یافته­ها نشان داد که خودشفقت‌ورزی مبتنی بر دلبستگی براساس الگوی دینی (معنوی) در دو مرحله پس­آزمون و پیگیری نسبت به گروه گواه تأثیر معناداری داشت (001/0p<). همچنین، اندازه اثر نشان از تأثیر 59/0 برنامه آموزشی خودشفقت­ورزی مبتنی بر دلبستگی با الگوی دینی (معنوی) بر تعامل- والد کودک بود. می­توان نتیجه گرفت که آموزش خودشفقت­ورزی مبتنی بر دلبستگی براساس الگوی دینی (معنوی) تأثیر قابل قبولی در بهبود تعامل والد کودک در کودکان با اختلال طیف خودمانده داشته است.
کلیدواژه‌ها
اختلال طیف خودمانده
تعامل والد-کودک
خودشفقت‌ورزی
دلبستگی

موضوعات

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Attachment-Based Self-Compassion Training with a Religious (Spiritual) Framework on Parent–Child Interaction in Children with Autism Spectrum Disorder

نویسندگان English

atefeh mohammadi feizabadi 1
Fatimah Nosrati 2
Bagher ghobari bonab 3
Manijeh Firoozi 4
1 PhD Student in Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Professor, Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
4 Associate Professor, Psychology Department, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

The present study aimed to evaluate the effectiveness of attachment-based self-compassion training grounded in a religious (spiritual) model on parent–child interaction in children with autism spectrum disorder (ASD). This research employed a quasi-experimental design with pre-test, post-test, and a control group, including a one-month follow-up phase. The statistical population consisted of all mothers of children with ASD in Yazd during the 2024–2025 academic year. Thirty mothers were selected through purposive sampling and randomly assigned to experimental (n =15) and control (n =15) groups. Research instruments included the Pianta Parent–Child Interaction Scale (1994), the Gilliam Autism Rating Scale – Second Edition (1994), and the intervention program of attachment-based self-compassion training with a religious (spiritual) framework. Data analysis was conducted using SPSS version 24, applying repeated measures ANOVA. The findings revealed that the intervention had a statistically significant effect in both post-test and follow-up stages compared to the control group (p < 0.001). Moreover, the effect size (0.59) indicated a substantial impact of the training program on improving parent–child interaction. It can be concluded that attachment-based self-compassion training rooted in a religious (spiritual) model has a meaningful and positive influence on enhancing parent–child interaction in children with ASD.

کلیدواژه‌ها English

: Attachment
Autism Spectrum Disorder
Parent&‌ndash
Child Interaction
Self-Compassion
جابر ورزنه، ع. (1398). شفقت پیامبران. پژوهش­های تعلیم و تربیت اسلامی، 8 (1)، 103-75.
جمعه­نیا، س.، جاجرمی، م. و قربانی، ع. (1397). شفقت خود و دین‌داری به‏عنوان پیش‎بین‏های حفظ رابطه زوجین. مطالعات زن و خانواده. 6(2)، 277-257.
حافظ‌نیا، م، و سرمد، گ. (۱۳۸۶). مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق در علوم انسانی. تهران: انتشارات سمت.
دوایی، م. (1390). رابطه دینداری با سبک های دلبستگی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. تهران.
زارعی، م، و بحرانی، م.ح. (1403). رابطه سلامت معنوی با شفقت­ورزی به خود و نشانگان پرخاشگری در دانشجویان دانشگاه پیام نور واحد عسلویه. فصلنامه علمی تخصصی انگاره های نو در تحقیقات آموزشی، 3(8)، 209-193.
شاهدپور، ع.، حاتمی، مح.، نوری، ر.، و برجعلی، م. (1398). مقایسه اثربخشی شفقت درمانگری انطباق­یافته با آموزه­های اسلامی با شفقت درمانگری کلاسیک در خودشفقتی بیماران مبتلا به سرطان سینه. مجله علوم روانشناختی، 18(80)، 877-869.
شهامت نیا، ع، و ایزدی، ر. (1397). بررسی اثربخشی آموزش مبتنی بر شفقت خود بر تعامل والد- فرزند درمادران دارای فرزند 8 تا 18. ششمین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم تربیتی، روانشناسی و مشاورایران،تهران.
عبداله زاده، ح، و شادین، ن. (1399). اثربخشی آموزش خودمراقبتی معنوی بر خودشفقت­ورزی و شجاعت اخلاقی پرستاران. مجله تحقیقات علوم رفتاری، 18(3)، 402-393.
قنبری، س.، خداپناهی، م.ک.، مظاهری، م.ع.، و غلام علی لواسانی، م. (1392). اثربخشی آموزش والدین مبتنی بر نظریه دلبستگی بر افزایش کیفیت مراقبت مادران کودکان مضطرب پیش­دبستانی. مجله خانواده پژوهی، 9(36)، 426-407.
کلانتری، م؛ نشاط دوست، ح.ط؛ عریضی، ح.ر؛ و باپیری، ا.ع. (1398). مدل یابی معادلات ساختاری ارتباط دینداری و شیوه­های فرزندپروری با معنا در زندگی مبتنی بر میانجی گری سبک های هویت در نوجوانان دختر. پژوهش­های روان‎شناسی اجتماعی، 9 (33)، 94-77.
مرحمتی، ز، و خرمایی، ف. (1397). رابطه دین­داری و امید: نقش واسطه­ای صبر. روانشناسی تحولی: روانشناسان ایرانی. 14 (56)، 444-435.
Amari, N., Martin, T., Mahoney, A., Peacock, S., Stewart, J., & Alford, E. A. (2023). Exploring the relationship between compassion and attachment in individuals with mental health difficulties: A systematic review. Journal of Contemporary Psychotherapy. 53(3), 245-256.‏
American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5). American Psychiatric Pub.
Anis, L., Ross, K., Ntanda, H., Hart, M., & Letourneau, N. (2022). Effect of Attachment and Child Health (ATTACH TM) Parenting Program on Parent-Infant Attachment, Parental Reflective Function, and Parental Depression. IJERPH, MDPI. 19(14), 1-18.
Beaudoin, A. J., Sébire, G., & Couture,M. (2019). Parent-mediated intervention tends to improve parent-child engagement, and behavioral outcomes of toddlers with ASD-positive screening: A randomized crossover trial. Research in Autism Spectrum Disorders. 66, 101416.
Collado‐Navarro, C., Navarro‐Gil, M., Pérez‐Aranda, A., López‐del‐Hoyo, Y., Garcia‐Campayo, J., & Montero‐Marin, J. (2021). Effectiveness of mindfulness‐based stress reduction and attachment‐based compassion therapy for the treatment of depressive, anxious, and adjustment disorders in mental health settings: A randomized controlled trial. Depression and Anxiety. 38(11), 1138-1151.‏
Colombi, C., Chericoni, N., Bargagna, S., Costanzo, V., Devescovi, R., Lecciso, F., Pierotti, C., Prosperi, M., & Contaldo, A. (2023). Case report: Preemptive intervention for an infant with early signs of autism spectrum disorder during the first year of life. Front Psychiatry. 3(14), 1105253.
Cui, M., Ni, Q., & Wang, Q. (2023). Review of intervention methods for language and communication disorders in children with autism spectrum disorders. Peer Journal, 9 (11), e15735.
DaPaz, N. S., & Wallander, J. L. (2017). Interventions that target improvements in mental health for parents of children with autism spectrum disorders: A narrative review. Clinical Psychology Review. 51, 1–14.
Dawson, G. (2008). Early behavioral intervention, brain plasticity, and the prevention of autism spectrum disorder. Dev Psychopathol,20(3), 775-803.
Del Rosario, C, Nixon, E., Quigley, J., Whitehouse, A. J. O., & Maybery, M. T. (2023). Parent-child interaction and developmental outcomes in children with typical and elevated likelihood of autism. Infant Behavior and Development. 71, 101830.
Elsabbagh, M., & Johnson, M. K. (2010). Getting answers from babies about autism. Trends Cogn Sci. 14(2), 81-7.
     Badiah, L. I. (2018). The Importance of Social Skills for Autism. Proceedings of the 2nd indoeduc4all—Indonesian Education for All, Banjarmasin, 20-24.
Estes, A., Munson, J., Dawson, G., Koehler, E., Zhou, X. H., & Abbott, R. (2009). Parenting stress and psychological functioning among mothers of preschool children with autism and developmental delay.
 Autism. 13 (14), 375-378.
Haven, E. L., Manangan, C. N., Sparrow, J. K., & Wilson, B. J. (2014). The relation of parent–child interaction qualities to social skills in children with and without autism spectrum disorders. Autism. 18(3), 292–300.
Johnson, S. M. (2019). Attachment theory in practice: Emotionally focused therapy (EFT) with individuals, couples, and families. The Guilford Press.
Koren-Karie, N., Oppenheim, D., Dolev, S., & Yirmiya, N. (2009). Mothers of securely attached children with autism spectrum disorder are more sensitive than mothers of insecurely attached children. Journal of Child Psychology and Psychiatry. 50(6), 643–650.
Kubo,N., Kitagawa, M., Iwamoto, S., & Kishimoto,T. (2021). Effects of an attachment-based parent intervention on mothers of children with autism spectrum disorder: preliminary findings from a non-randomized controlled trial. Child Adolesc Psychiatry Ment Health. 18, 15(1), 37.
Levante, A., Martis, C., & Lecciso, F. (2025). The Quality of the Parent–Child Relationship in the Context ofAutism: The Role of Parental Resolution of the Child’s Diagnosis, Parenting Stress, and Caregiving Burden. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education. 15(7), 142.
Montero-Marin, J., Andrés-Rodríguez, L., Tops, M., Luciano, J. V., Navarro-Gil, M., Feliu-Soler, A., & et al. (2019). Effects of attachment-based compassion therapy (ABCT) on brain-derived neurotrophic factor and low-grade inflammation among fibromyalgia patients: A randomized controlled trial. Sci. Rep. 9, 15639–15614.
Navarro-Gil, M., Lopez-del-Hoyo, Y., Modrego-Alarcón, M., Montero-Marin, J., Van Gordon, W., Shonin, E., & et al. (2020). Effects of attachment-based compassion therapy (ABCT) on self-compassion and attachment style in healthy people. Mindfulness. 11, 62-51.
Ridderinkhof, A., de Bruin, E. I., Blom, R., Singh, N. N., & Bögels, S. M. (2019). Mindfulness-based program for autism spectrum disorder: A qualitative study of the experiences of children and parents. Mindfulness. 10(9), 1936–1951. 
Santos, A., Crespo, I., Pérez-Aranda, A., Beltrán-Ruiz, M., Puebla-Guedea, M., and García-Campayo, J. (2022). Attachment-based compassion therapy for reducing anxiety and depression in fibromyalgia. Int. J. Environ. Res. Public Health. 19, 8152.
Sturrock, A., Guest, H., Hanks, G., Bendo, G., Plack, C. J., & Gowen, E.(2022). Chasing the conversation: Autistic experiences of speech perception. Autism Dev Lang Impair. 
Tierney, C. D., Kurtz, M., Panchik, A., & Pitterle, K. (2014). 'Look at me when I am talking to you': Evidence and assessment of social pragmatics interventions for children with autism and social communication disorders. Current Opinion in Pediatrics, 26 (2), 259-264.
Totsika, V., Hastings, R. P., Emerson, E., & Hatton, C. (2020). Early years parenting mediates early adversity effects on problem behaviors in intellectual disability. Child Development, 91(3), e649–e664.

  • تاریخ دریافت 20 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 30 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 02 شهریور 1404