توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

اثربخشی بسته‌ی آموزشی یکپارچگی حسی مبتنی بر عصب ‌روان‌شناختی بر توجه‌ پایدار و سرعت پردازش دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ریاضی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
2 دانشیار گروه روان‌شناسی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
3 استاد گروه روان‌شناسی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
چکیده
هدف از پژوهش حاضر اثربخشی بسته‌ی آموزشی یکپارچگی حسی مبتنی بر عصب ‌روان‌شناختی بر توجه‌ پایدار و سرعت پردازش دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ریاضی بود. پژوهش کاربردی حاضر به‌روش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون_پس‌آزمون با دوره‌ی پیگیری انجام شد. جامعه‌ی پژوهش دانش‌آموزان دوره‌ی ابتدایی دارای اختلال یادگیری ریاضی در شهر شهرکرد در سال 1402-1403 بودند. به‌منظور اجرای پژوهش 40 دانش‌آموز به‌صورت هدفمند انتخاب و تصادفاً در گروه‌های آزمایش و گواه جایگزین شدند و پیش‌آزمون با آزمون عملکرد پیوسته (CPT) و مقیاس هوش وکسلر کودکان (WISC-IV) اجرا شد. گروه آزمایش تحت 16 جلسه 60 دقیقه‌ای و هفتگی آموزش یکپارچگی حسی مبتنی بر عصب ‌روان‌شناختی قرار گرفتند. گروه گواه در این مدت در لیست انتظار بودند. پس از اتمام جلسات و سه ماه بعد از آن، دو گروه مجدداً بررسی شدند. داده‌‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS-26 و با روش تحلیل ‌واریانس با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که اثر درون­‌گروهی عامل زمان بر توجه‌ پایدار (629/0=Eta) و سرعت پردازش (447/0=Eta) معنادار است (05/0P≤). اثر بین‌گروهی مداخله­ نیز در افزایش توجه‌ پایدار (617/0=Eta) و سرعت پردازش (277/0=Eta) معنادار است  (05/0P≤). به‌علاوه، نتایج در مرحله‌ی پیگیری نیز تداوم داشت (05/0P≤).  یافته‌های پژوهش بیانگر این بود که بسته‌ی آموزشی یکپارچگی حسی مبتنی بر عصب ‌روان‌شناختی می‌تواند به‌عنوان یک مداخله مناسب در افزایش توجه‌ پایدار و سرعت پردازش دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ریاضی مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Investigating the Effectiveness of a Neuropsychologically-Based Sensory Integration Training Package on Sustained Attention and Processing Speed of Students with Mathematical Learning Disorder

نویسندگان English

Akram Nourizadeh Vahed Dehkordi 1
Reza Ahmadi 2
Tayebeh Sharifi 3
1 PhD student in Educational Psychology, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran.
2 Associate Professor, Department of Psychology, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran.
3 Professor Department of Psychology, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran.
چکیده English

The present study aimed to investigate the effectiveness of a neuropsychologically-based sensory integration training package on sustained attention and processing speed in students with mathematics learning disorder. This applied research employed a quasi-experimental design with a pretest-posttest structure and a follow-up phase. The study population consisted of elementary school students diagnosed with mathematics learning disorder in Shahrekord during the 2023–2024 academic year. A total of 40 students were selected through purposive sampling and randomly assigned to experimental and control groups. Pretests were administered using the Continuous Performance Test (CPT) and the Wechsler Intelligence Scale for Children – Fourth Edition (WISC-IV). The experimental group received 16 weekly sessions of 60-minute neuropsychologically-based sensory integration training. During this period, the control group was placed on a waiting list. After the intervention and again three months later, both groups were reassessed. Data were analyzed using repeated measures ANOVA in SPSS-26. The results indicated that the within-subject effect of time on sustained attention (Eta = 0.629) and processing speed (Eta = 0.447) was statistically significant (P ≤ 0.05). The between-group effect of the intervention was also significant for improving sustained attention (Eta = 0.617) and processing speed (Eta = 0.277) (P ≤ 0.05). Furthermore, the effects persisted during the follow-up phase (P ≤ 0.05). These findings suggest that the neuropsychologically-based sensory integration training package can serve as an effective intervention for enhancing sustained attention and processing speed in students with mathematics learning disorder.

کلیدواژه‌ها English

Mathematical Learning Disorder
Neuropsychologically-Based Sensory Integration Training
Processing Speed
Sustained Attention
انجمن روانپزشکی آمریکا.(2013). راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی. ترجمه، هامایاک آوادیس یانس، هاشمی میناباد و عرب قهستانی.(1402). تهران: انتشارات رشد.
بیرامی، م.، نظری، م.، هاشمی، ت.، و موحدی، ی. (1395). اثربخشی درمان توانبخشی عصب-روان‌شناختی بر عملکرد توجه مستمر در دانش‌آموزان با اختلال ریاضی شهر تبریز. مجله سلامت جامعه، 10(3)، 52-45.
حسینعلی‌زاده، م.، فرامرزی، س.، و عابدی، ا. (1398). بررسی تأثیر بسته مداخلات بهنگام عصب‌- روان‌شناختی کودک محور بر سرعت پردازش کودکان با تأخیر رشدی شناختی. آموزش و ارزشیابی، 12(46)، 162-143.
خسروتاش، پ.، ابوالمعالی الحسینی، خ.، و هاشمیان، ک. (1396). مقایسه اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی و آموزش اجتماعی-هیجانی بر بهبود عملکرد توجه مداوم در دانش‌آموزان با اختلال ریاضی. فصلنامه روا‎‌ن‌شناسی افراد استثنایی، 7(27)، 113-79.
دلاور، ع.(1401). روش تحقیق در روان‌شناسی و علوم تربیتی. تهران: نشر ویرایش.
دهقانی، ی.، و حکمتیان‌فرد، ص. (1398). اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی بر عملکرد توجه و بازداری پاسخ در دانش‌آموزان دارای اختلال ریاضی. روا‌ن‌شناسی افراد استثنایی، 9(34)، 158-137.
سفری‌وصال، م.، نظری، م.، و بافنده‌قراملکی، ح. (1402). اثربخشی توانبخشی شناختی بر عملکرد توجه، بازداری پاسخ و درک کلامی کودکان با اختلال یادگیری ریاضی. مجله علوم روانشناختی، ۲۲ (۱۲۴)، 743-760.
سلیمانی، ا. (1394). بررسی اثربخشی خودنظارتی توجه بر عملکرد دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص در مقیاس عملکرد پیوسته(CPT). فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 5(2)، 73-54.
شاه‌محمدی، م.، انتصارفومنی، غ.، حجازی، م.، و اسدزاده، ح. (1398). تأثیر برنامه یکپارچگی حسی بر هوش غیرکلامی، توجه و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ریاضی. فصلنامه علمی ناتوانی‌های یادگیری، 9(1)، 115-93.
صادقی، ا.، ربیعی، م.، و عابدی، م.(1391). هنجاریابی آزمون هوشی وکسلر کودکان در استان چهار محال و بختیاری. شخصیت و تفاوت‌های فردی، 2(3)، 158-138.
عباسپور، ا.، و فرامرزی، س. (1401). تاثیر مداخلات آموزشی مبتنی بر رویکرد شناختی پیاژه بر عملکرد ریاضی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص. تازه‌های علوم شناختی، ۲۴ (۱)،۱۲-۲۷.
علیلو، م.، هاشمی‌نصرت‌آباد، ت.، و فلاحی، ا. (1394). مقایسه‌ی کارکردهای اجرایی بازداری پاسخ و توجه پایدار در کودکان با ناتوانی یادگیری ریاضیات و کودکان عادی. اندیشه و رفتار، 9(35)، 38-27.
فرقانی اوزودی، م.، رئیس‌پور، ع.، و خدادادی، م. (1400). تأثیر آموزش کارکردهای اجرایی مغز بر حافظه‌کاری و عملکرد توجه دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ریاضی برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی. پژوهش در آموزش ریاضی، 2(2)، 45-31.
فیروزی، س.، ابوالمعانی‌الحسینی، خ.، طالع‌پسند، س.، و نوکنی، م. (1400). مقایسۀ اثربخشی بازتوانی شناختی با استفاده از کامپیوتر و یکپارچگی حسی و تلفیق این دو روش بر بهبود انعطاف‌پذیری شناختی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص. توانمندسازی کودکان استثنایی، 12(3)، 98-85.
کریمی بحرآسمانی، ا.، چرامی، م.، شریفی، ط.، و غضنفری، ا. (1400). مقایسه اثربخشی مداخله حافظه فعال و یکپارچگی حسی-حرکتی بر عملکرد ریاضی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ریاضی. نشریه توانمندسازی کودک استثنایی، 12(1)، 53-43.
کشاورز ولیان، ن.، و زارعی گونیانی، ا. (1399). اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی بر توانش‌های عصب‌روانشناختی و مهار توجه در کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری. مجله علوم روانشناختی، ۱۹(۹۰)، 723-732.
محمودی، ه.، عبدالله‌زاده، ح.، و رحمتی، م. (1398). اثربخشی تلفیق روش یکپارچگی حسی و آموزش مستقیم درک مطلب بر تقویت حافظه فعال و دامنه توجه دانش‌آموزان نارساخوان. مجله ناتوانی‌های یادگیری، 9(1)، 136-115.
مرادی، م.، و کیانی، م. (1399). اثربخشی تمرین‌های عملی عصب‌روانشناختی بر بهبود کارکردهای اجرایی و دامنه توجه دانش آموزان با اختلال یادگیری خواندن. مجله عصب‌روان‌شناسی، 2(6)، 10-1.
مشتاقی شریف‌زاده.، م.، منصوری، ا.، و باقرزاده گلمکانی، ز. (1401). نقش میانجی سرعت پردازش و فهم کلامی در رابطه بین حافظه فعال و آگاهی واج‌شناختی با خواندن دانش آموزان مبتلا به اختلال خواندن. مجله دانشکده پزشکی، 65(1)، 419-408.
نعمتی، ش.، بدری، ر.، و خانی‌صلوات، ز. (1399). اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر ظرفیت حافظه‌کاری دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 10(1)، 47-32.
Asan, A.S., McIntosh, J.R., & Carmel, J.B. (2022). Targeting Sensory and Motor Integration for Recovery of Movement After CNS Injury. Front Neurosis, 15:791824.
Barrett, A. M., & Gonzalez, R. L. (2016). Treatment innovation in behavioral rehabilitation of stroke: Removing limits on recovery. Journal of rehabilitation research and development, 43(3), 1-11.
Beauchamp, M. H., Peterson, R. L., Taylor, H. G., & Yeates, K. O. (2022). Pediatric neuropsychology: Research, theory, and Practice. The Guilford Press.
Clark, E., Tullo, D., & Bertone, A. (2021). Perceptual reasoning skills mediate the relationship between attention and math proficiency in individuals with a neurodevelopmental condition. Research in developmental disabilities, 111: 103880.
Glisky, E. L., & Glisky, M. L. (2015). Memory rehabilitation in older adults. In Cognitive Neurorehabilitation (pp. 541-562). Cambridge University Press.
Guardado, K & Sergent, S. (2023). Sensory Integration. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
Kramer, E., Willcutt, E.G., Peterson, R.L., Pennington, B & McGrath, L. (2023). Processing Speed is Related to the General Psychopathology Factor in Youth. Res Child Adolesc Psychopathol, 51: 1179–1193.
Løhre, A. (2021). Attention and Learning Disabilities.
Looney, L., Wong, E.H., Rosales, K.P., Bacon, J.M., & Wiest, D.J. (2024). Supporting Learning Differences: Effects of Cognitive Training on Cognitive Abilities in a School-Based Sample. Educ. Sci, 14, 89.
Morikawa, Y., Taniguti, M., Yasui, M., Hirabayashi, M., Yoshimura, M., & Hanaoka, A. (2023). The Effects of Sensory Integration Therapy on Children with Neurodevelopmental Disorders. Asian J Occup Ther, 19: 87−95.
Oh, S., Jang, J., Jeon, A., Kim, G., Kwon, K., Cho, B., & Lee, N. (2024). Effectiveness of sensory integration therapy in children, focusing on Korean children: A systematic review and meta-analysis. World J Clin Cases, 12(7),1260–1271.
Park, J., Kim, C., Ahn, J. H., Joo, Y., Shin, M. S., Lee, H. J. & Kim, H. W. (2019), Clinical use of continuous performance tests to diagnose children with ADHD. Journal of attention disorders, 23(6), 531- 540.
Randell, E., Wright, M., Milosevic, S., Gillespie, D., Brookes-Howell, L., & Busse-Morris, M. (2022). Sensory integration therapy for children with autism and sensory processing difficulties: the SenITA RCT. Health Technol Assess (Rockv), 26(29),1–140.
Raymond, J & Medina, J. (2018). Computational Principles of Supervised Learning in the Cerebellum. Annu Rev Neurosci, 8(41),233-253.
Soares, N., Evans, T. & Patel, D. R. (2018). Specific learning disability in mathematics: a comprehensive review. Translational pediatrics, 7(1), 48-62.
Wurff, I., Meijs, C., Hurks, P., Resch, C., & de Groot, R. (2021). The influence of sensory processing tools on attention and arithmetic performance in Dutch primary school children. Journal of Experimental Child Psychology, 209: 105143.
Yoong, S. M., Beram, S., Gengatharan, K., & Amat Yasin, A. (2022). A Survey on Problems of Dyscalculia in Primary Schools. Journal of Social Sciences and Humanities, 1(2), 30–38.
Zaorska, M. (2021). Therapy of Sensory Integration Disorders in Pre-School and Early School-Age Children (Based on the Results of Pilot Experimental Studies). Educational Studies Review, 32(1), 5-21.

  • تاریخ دریافت 11 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 21 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 31 فروردین 1404