توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

تدوین و اعتباریابی بسته آموزشی شناسایی و تنظیم هیجانات در کودکان دوره‌ دبستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیده پگاه حسینی جوینی 1
الهام حکیمی راد 2
پگاه نجات 3
1 کارشناس ارشد روا‌ن‌شناسی بالینی کودک و نوجوان، دانشکده علوم تربیتی و روان‌‍شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
10.22034/ceciranj.2025.455344.1859
چکیده
هدف از پژوهش حاضر، تدوین و اعتباریابی بسته آموزشی شناسایی و تنظیم هیجانات برای کودکان دوره دبستان بود. پژوهش با استفاده از روش­های کیفی و کمی انجام پذیرفت. بدین صورت که ابتدا با استفاده از منابع مرتبط در پایگاه­های اطلاعاتی مانند گوگل‌اسکولار، پاب­نت، ساینس دایرکت، اسکپوس، ایران­داک، نورمگز و علوم انسانی برنامه آموزشی شناسایی و تنظیم هیجانات ویژه کودکان سنین دبستان در 15 جلسه­ طراحی شد. به‌منظور بررسی روایی صوری و محتوایی بسته، تعداد 10 نفر از متخصصان و پژوهشگران فعال در حوزه کودک، روان‌شناسی تحولی، هیجانات و بازی‌ها که ملاک­های ورود به پژوهش را داشتند، به‌صورت در دسترس انتخاب شدند و فرم ارزشیابی بسته آموزشی تدوین شده را تکمیل نمودند. پس از حذف و تغییر محتوای فعالیت­های نامناسب، تحلیل داده­ها با استفاده از آزمون­های آماری همبستگی درون رده­ای جهت بررسی میزان توافق میان ارزیاب­ها و ضریب نسبی روایی محتوا و شاخص روایی محتوایی، انجام شد. نتایج آزمون­ها نشان داد که بسته تدوین شده علاوه بر توافق بالا میان ارزیاب­ها، از روایی صوری و محتوایی مناسب و قابل‌قبولی برخوردار است؛ بنابراین باتوجه‌به اعتبار بسته تدوین شده، محتوا و قابلیت کاربردی‌بودن آن، این برنامه می­تواند در مراکز آموزشی مانند مدارس و مراکز مشاوره جهت افزایش مهارت­های هیجانی کودکان مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
تدوین بسته آموزشی
تنظیم هیجانات
شناسایی هیجانات
کودکان دوره دبستان

موضوعات

عنوان مقاله English

Development and Validation of an Educational Package for Emotion Recognition and Regulation in Elementary School Children

نویسندگان English

Seyedeh Pegah Hosseini Joveini 1
Elham Hakimirad 2
Pegah Nejat 3
1 Master of Child and Adolescent Clinical Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational science and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational science and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده English

The aim of the present study was to develop and validate an educational package for the identification and regulation of emotions in elementary school children. This research employed both qualitative and quantitative methodologies. Initially, a 15-session educational program was designed based on a comprehensive review of relevant literature and resources from academic databases such as Google Scholar, PubMed, ScienceDirect, Scopus, IranDoc, Noormags, and the Humanities Portal. The program focused specifically on emotional awareness and regulation tailored to the developmental needs of elementary-aged children. To assess the face and content validity of the package, ten experts and researchers in the fields of child psychology, developmental psychology, emotional development, and play—who met the inclusion criteria—were selected through convenience sampling. These experts completed an evaluation form designed to assess the educational content. Following the removal or modification of inappropriate activities, data were analyzed using intraclass correlation coefficients (ICCs) to determine inter-rater agreement, as well as the Content Validity Ratio (CVR) and Content Validity Index (CVI) to assess the overall validity of the package. The results indicated a high level of agreement among evaluators and demonstrated that the package possessed acceptable face and content validity. Given the validated structure, content, and practical applicability of the developed program, it can be effectively implemented in educational settings such as schools and counseling centers to enhance children’s emotional skills.

کلیدواژه‌ها English

Development of Educational Package
Elementary School Children
Emotion Recognition
Emotion Regulation
احمدپور ترکی، ز.، حکیم جوادی، م.، و سلطانی شال، ر. (1396). تأثیر آموزش شایستگی هیجانی-اجتماعی بر پرخاشگری، حل مسئله، و خوش بینی دانش آموزان با پایگاه اجتماعی اقتصادی پایین. فصلنامه سلامت روان کودک، 5(2)، 118-107.
احمدی، ن. (1398). بررسی اثربخشی برنامه ی آموزشی مهارت­های دانش هیجانی و خودتنظیمی هیجانی در کودکان پیش دبستانی 3 تا 6 سال. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی.
اکبرپور، ف.، زارع بهرام‌آبادی، م.، دوایی، م.، و حسنی، ف. (1400). اثربخشی آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان بر نشانگان درونی‌سازی و خودکنترلی در نوجوانان با گرایش به رفتارهای پرخطر. فصلنامه تعالی مشاوره و روان درمانی، 10(38), 20-11.‎
بدری گرگری، ر.، ادیب، ی.، هاشمی، ت.، و عرفانی آداب، ا. (1398). اثربخشی آموزش برنامه یادگیری اجتماعی-هیجانی کودکان قوی بر احساس تعلق به مدرسه دانش‌آموزان مقطع ابتدایی مناطق برخوردار و محروم شهر همدان. سلامت روان کودک (روان کودک)، 6(4)، 179-193.
جلال زاده اسفندآبادی، ف.، هاشمی رزینی، ه.، و برجعلی، م. (1403). اثربخشی آموزش شایستگی هیجانی بر کارکردهای اجرایی، تنظیم شناختی هیجان و تاب آوری در کودکان مبتلا به بیش فعالی و نقص توجه. فصلنامه کودکان استثنایی، ۲۴ (۲)، 105-94.
جلالی، ر. (1391). نمونه گیری در پژوهش‌های کیفی. تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 1(4)، 320-310.
رسولی‌نژاد، م.، ملکی فاراب، ن.، طاهر، م.، و سعیدی، م. (1403). مقایسه شایستگی هیجانی، حل مسئله اجتماعی و همدلی دانش‌آموزان دارای مشکلات رفتاری برون‌نمود و دانش‌آموزان عادی. روا‌ن‌شناسی افراد استثنایی، 14(54),278-249.
وطن‌خواه امجد، ف.، و عامری، ف. (1399). تأثیر آموزش شناخت احساس‌ها و هیجان‌های چهره‌ای بر تنظیم شناختی هیجان، مهارت‌های اجتماعی و نشانه‌های مرضی در کودکان با اختلال نافرمانی مقابله‌ای. توانمندسازی کودکان استثنایی، 11(2), 61-49.
یزدانی‌پور، م.، عاشوری، م.، و عابدی، ا. (1399). مروری بر شایستگی اجتماعی-هیجانی در کودکان. نشریه علمی رویش روا‌ن‌شناسی، 9(9), 185-194.‎
Bagheri, Z., Kosnin, A., & Besharat, M. (2016). Improving Emotion Regulation skills through an Emotional Intelligence Training Course. Khazar Journal of Humanities and Social Sciences, 19(4), 36-48.
Denervaud, S., Mumenthaler, C., Gentaz, E., & Sander, D. (2020). Emotion recognition development: Preliminary evidence for an effect of school pedagogical practices. Learning and Instruction, 69, 101353.
Djambazova-Popordanoska, S. (2016). Implications of emotion regulation on young children’s emotional wellbeing and educational achievement. Educational Review, 68(4), 497-515.
Gómez-Ortiz, O., Romera-Felix, E. M., & Ortega-Ruiz, R. (2017). Multidimensionality of social competence: Measurement of the construct and its relationship with bullying roles. Revista de Psicodidáctica (English ed.), 22(1), 37-44.
Gross, J. J. (1998). The Emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of general psychology, 2(3), 271-299.
Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological inquiry, 26(1), 1-26.
Hoffmann, J., & Russ, S. (2012). Pretend play, creativity, and emotion regulation in children. Psychology of aesthetics, creativity, and the arts, 6(2), 175-184.
James, C., Drake, J. E., & Winner, E. (2018). Expression versus distraction: An investigation of contrasting emotion regulation strategies when drawing, writing, talking, and thinking. Empirical Studies of the Arts, 36(2), 162-179.
Jones, S. M., Barnes, S. P., Bailey, R., & Doolittle, E. J. (2017). Promoting social and emotional competencies in elementary school. The future of children, 27(1), 49-72.
Kiekpatric, D. L. (1998). Evaluating training program (2nd ed.). San Francisco Inc.
Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575.
Macklem, G. L. (2011). Evidence-based school mental health services: Affect education, emotion regulation training, and cognitive behavioral therapy. Springer.
Moltrecht, B., Deighton, J., Patalay, P., & Edbrooke-Childs, J. (2021). Effectiveness of current psychological interventions to improve emotion regulation in youth: a meta-analysis. European child & adolescent psychiatry, 30(6), 829-848.
Operto, F. F., Pastorino, G. M. G., Stellato, M., Morcaldi, L., Vetri, L., Carotenuto, M., Viggiano, A., & Coppola, G. (2020). Facial Emotion recognition in children and adolescents with specific learning disorder. Brain Sciences, 10(8), 473.
Rawdon, C., Murphy, D., Motyer, G., Munafò, M. R., Penton-Voak, I., & Fitzgerald, A. (2018). An Investigation of emotion recognition training to reduce symptoms of social anxiety in adolescence. Psychiatry Research, 263, 257-267.
Richard, S., Baud‐Bovy, G., Clerc‐Georgy, A., & Gentaz, E. (2021). The Effects of a ‘pretend play‐based training’designed to promote the development of emotion comprehension, emotion regulation, and prosocial behaviour in 5‐to 6‐year‐old Swiss children. British Journal of Psychology, 112(3), 690-719.
Rodger, H., Vizioli, L., Ouyang, X., & Caldara, R. (2015). Mapping the development of facial expression recognition. Developmental science, 18(6), 926-939.
Roemer, L., Williston, S. K., & Rollins, L. G. (2015). Mindfulness and emotion regulation. Current Opinion in Psychology, 3, 52-57.
Shepard, E. C., Ruben, M., & Weyandt, L. L. (2025). Emotion recognition accuracy among individuals with ADHD: A Systematic review. Journal of attention disorders, 29(3), 174–194.
Sprung, M., Münch, H. M., Harris, P. L., Ebesutani, C., & Hofmann, S. G. (2015). Children's emotion understanding: A meta-analysis of training studies. Developmental Review, 37, 41-65.
Thompson, R. A. (1991). Emotional regulation and emotional development. Educational psychology review, 3(4), 269-307.
Thümmler, R., Engel, E. M., & Bartz, J. (2022). Strengthening emotional development and emotion regulation in childhood—as a key task in early childhood education. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(7), 3978.
Wang, Y., Hawk, S. T., Tang, Y., Schlegel, K., & Zou, H. (2019). Characteristics of emotion recognition ability among primary school children: Relationships with peer status and friendship quality. Child Indicators Research, 12(4), 1369-1388.
Wells, A. E., Hunnikin, L. M., Ash, D. P., & Van Goozen, S. H. (2021). Improving emotion recognition is associated with subsequent mental health and well-being in children with severe behavioural problems. European child & adolescent psychiatry, 30(11), 1769-1777.
Yeung, M. K. (2022). A systematic review and meta-analysis of facial emotion recognition in autism spectrum disorder: The specificity of deficits and the role of task characteristics. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 133, 104518.
 

  • تاریخ دریافت 13 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 13 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 16 خرداد 1404