توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

اثربخشی برنامه آموزش حل مسئله خانواده محور بر تعامل والدینی دانش‌آموزان کم‌توان یادگیری ویژه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی پسا دکتری، گروه روان شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
2 استاد گروه روان شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخله حل مسئله خانواده محور بر تعامل والدینی دانش‌آموزان با کم‌توانی یادگیری ویژه انجام شد. این پژوهش نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون-پیگیری با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان کم‌توان یادگیری ویژه شهر کرمانشاه و والدین آن‌ها بودند که 44 دانش‌آموز کم‌توان یادگیری ویژه مراجعه کننده به مراکز جامع سنجش، آموزش، توانبخشی و مداخله بهنگام رشدی-تربیتی با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و با انتساب تصادفی در دو گروه آزمایشی (22 نفر) و گواه (22 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش 15 جلسه 45 دقیقه ای در آموزش حل مسئله خانواده محور شرکت کردند و گروه گواه هیچ آموزشی دریافت نکردند. برای جمع­آوری داده‌ها از مقیاس تعامل والدینی (جرالد، 1994) استفاده گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل اندازه‌گیری مکرر انجام گردید. نتایج نشان داد، در گروه آزمایش، بین نمرات پیش‌آزمون- پس‌آزمون در زیر‌مقیاس‌های رضایت از فرزندپروری، ارتباط با فرزند، ارتباط والدکودک تفاوت معناداری و در زیرمقیاس ایجاد محدودیت، تفاوت معناداری مشاهده نگردید (001/0>P). هم‌چنین بین نمرات پس‌آزمون- پیگیری فقط در زیر مقیاس‌های رضایت از فرزندپروری، ارتباط با فرزند، ارتباط والدکودک تفاوت معنادار نبود که حکایت از ماندگاری اثر مداخله دارد. با توجه به اثربخشی مداخله حل مسئله خانواده ‌محور، کاربست این برنامه آموزشی موثر برای والدین دانش‌آموزان کم‌توان یادگیری ویژه ضروری به نظر می‌رسد
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Effectiveness of Family-Centered Problem Solving Training Program on Parental Interaction Specific Learning Disabilities Students

نویسندگان English

maryam seidy 1
Keivan Kakabaraee 2
1 Postdoctoral Researcher, Department of Psychology, Ker.C., Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
2 Professor Department of Psychology, Ker.C., Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
چکیده English

   The purpose of present study was investigating the effectiveness of family-centered problem-solving intervention on parental interaction specific learning disabilities students. This study was a quasi-experimental pretest-posttest-follow-up study with a control group. The statistical population included students with special learning disabilities in Kermanshah city. 44 students with special learning disabilities referred to comprehensive assessment, education, rehabilitation, and developmental-educational intervention centers were selected using purposive sampling and randomly assigned to two experimental groups (22 people) and control groups (22 people). Just the experimental group participated in 15 sessions (45-minute) of a family-centered problem-solving workshop. The Parental Interaction Scale (Gerald 1994) was used to collect data. Data analysis was repeated measures analysis. The results showed that in the experimental group, there was a significant difference between the pre-test and post-test scores in the subscales of satisfaction with parenting, relationship with child, and parent-child relationship (P<0.001), and no significant difference was observed between the post-test and follow-up scores, indicating the stability of the effect. In the subscale of creating limitations, despite the decrease in the mean score, no significant difference was observed in the stages. Considering the effect of family-centered problem-solving intervention, the application of this educational program is great importance for parents of students with special learning disabilities.

کلیدواژه‌ها English

Parental Interaction
Students
Specific Learning Disabilities
Family-Centered Problem Solving
ارجمندنیا، ع.ا.، حسن زاده، س.، کاکابرایی، ک.، پورمحمدرضای تجریشی، م.، عاشوری، م. (1399). روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای ویژه. تهران: انتشارات سمت.
آمره‌ای، ف. (1402). تاثیر تعامل موثر والدین با دانش‌آموزان بر پیشرفت تحصیلی آن ها؛ مطالعه موردی دانش‌آموزان ابتدایی قم. نشریه مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی و جامعه شناسی، سال 6(2-25).
امیری، م.، افروز، غ.، مال احمدی،. ا، جوادی، س.، نورالهی، ف.، رضایی، ا. (1389). بررسی سلامت روانی و استرس والدگری در میان والدین کودکان کم توان ذهنی. مجله علوم رفتاری، 4(14). صفحه 261-268.
پورمحمدرضای تجریشی، م.، عاشوری، م.، افروز، غ.، ارجمندنیا، ع.، و غباری‌بناب، ب. (1394). اثربخشی آموزش برنامه والدگری مثبت بر تعامل مادر با کودک کم توان ذهنی. آرشیو توانبخشی (توانبخشی)، 16(2)، 128-136.
شکوهی یکتا، م.، اکبری زرخانه، س،. محمودی، م. (1394). آموزش شیوه تعامل مبتنی بر حل مسئله و اثر آن بر سبک های تربیتی والدین و حل مشکل در خانواده. علوم روانشناختی، 14(55)، صفحه 373-378
شکوهی­یکتا،م.، پرند، ا. (1387). آموزش روش‌حل‌مسئله به مادران و تأثیر آن بر روابط خانوادگی. مجله خانواده‌پژوهی، دوره 4، شماره13،16- 5.
شکوهی‌یکتا، م.، پرند، ا. (1389). روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی. تهران: انتشارات تیمور زاده.
شکوهی‌یکتا، م.، زمانی، ن.، و پورکریمی، ج. (1393). اثربخشی آموزش مهارت حل مسئله بین فردی بر افزایش مهارت های اجتماعی و کاهش مشکلات رفتاری دانش‌آموزان دیرآموز پایه اول دبستان. مطالعات روان شناختی، 10(4)، 7-31.
شکوهی­یکتا، م.، شریفی، ع.، معتمدیگانه، ن. (1394). اثربخشی آموزش مهارت های حل مسئله بر تعامل والد- کودک. مجله روان شناسی تحولی: روان شناسان ایرانی. دوره 12، شماره 45، صفحه 3- 14.
کاکابرایی، ک. (1395). تأثیر آموزش حل مسئله خانواده محور بر ارتباط والد-کودک دانش‌آموزان دوره ابتدایی. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 26، 62- 85. 
کاکابرایی، ک. (1399). تأثیر مداخله حل مسئله‌محور بر تعامل مادران با کودکان مشکل‌ارتباطی. توانمندسازی کودکان‌استثنایی،11(1)، 39-29.
کاکابرایی، ک.، و مرادی، ع. (1396). آموزش حل مسئله خانواده محور به والدین و تأثیر آن بر ادراک کودک از والدین. فصلنامه فرهنگ مشاور و روان‌درمانی. 8(29)، 185-165.
مصطفوی، ا.، محسن پور، م.، اخوان‌تفتی، م. (1400). اثربخشی بازی‏ درمانی مبتنی بر ارتباط والد-کودک بر تنظیم هیجان و نشاط ذهنی دانش‏آموزان با ناتوانی‏های یادگیری در شرایط همه‏گیری کووید. پژوهش در نظام های آموزشی، دوره 15 شماره 55. صفحه 5 -15.

  • تاریخ دریافت 03 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 21 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 28 فروردین 1404