توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس چندبعدی دارایی‌های تحولی در دانش آموزان با مشکلات هیجانی رفتاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، گروه کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده
هدف از پژوهش حاضر بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس دارایی‌های تحولی بود. مطالعه حاضر از نوع مقطعی و اعتبارسنجی بود که در شهر اصفهان انجام پذیرفت. جامعه آماری در این پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان با مشکلات هیجانی رفتاری مشغول به تحصیل در مدارس شهر اصفهان در سال تحصیلی 1403-1402 بود که از بین این افراد 200 نفر شامل (126 پسر و 73 دختر) به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس 58 سؤالی دارایی‌های تحولی بود که دارای هشت بعد ارزش‌های مثبت، انتظارات و محدودیت‌ها، شایستگی‌های اجتماعی، تعهد به یادگیری، حمایت، هویت مثبت، توانمندسازی و استفاده سازنده از زمان بود. روایی مقیاس با استفاده از روایی عاملی اکتشافی، تأییدی و همبستگی خرده مقیاس‌ها با نمره کل و پایایی مقیاس نیز با استفاده روش‌های همسانی درونی و پایایی تنصیفی مورد بررسی‌ قرار گرفت. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار  SPSS وAMOS  نسخه 26 صورت گرفت. یافته‌های حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده حاکی از شناسایی هشت بعد ارزش‌های مثبت، انتظارات و محدودیت‌ها، شایستگی‌های اجتماعی، تعهد به یادگیری، حمایت، هویت مثبت، توانمندسازی و استفاده سازنده از زمان بود. نتایج برازش داده‌ها تأیید می­کند که داده­ها به‌خوبی از الگوی 8 عاملی حمایت می­کند و نتایج تحلیل اکتشافی نیز نشان می‌دهد ارزش ویژه مربوط به تحلیل مؤلفه‌های اصلی در 8 مورد بالاتر از 1 است که این عوامل 54/96 درصد از واریانس مقیاس را تبیین می‌کند. همبستگی خرده مقیاس‌های ارزش‌های مثبت، انتظارات و محدودیت‌ها، شایستگی‌های اجتماعی، تعهد به یادگیری، حمایت، هویت مثبت و توانمندسازی با کل مقیاس دارایی‌های تحولی به ترتیب 816/0، 804/0، 821/0، 837/0، 802/0، 880/0 و 769/0 می‌باشد. همچنین، ضریب تنصیفی برای نیمه اول داده‌ها (29 سؤال) برابر با 772/0 و برای نیمه دوم داده‌ها (29 سؤال) برابر با 816/0 و همبستگی دونیمه 672/0 بود. این یافته‌ها حاکی از ضریب همسانی درونی مطلوب برای مقیاس دارایی‌های تحولی است. پس از تعیین ابعاد مقیاس نتایج آلفای کرونباخ برای کل آزمون 904/0، برای خرده مقیاس ارزش‌های مثبت 893/0، انتظارات و محدودیت‌ها 899/0، شایستگی‌های اجتماعی 827/0، تعهد به یادگیری 882/0، حمایت 818/0، هویت مثبت 819/0 و توانمندسازی 891/0 بود. طبق نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول تمام شاخص‌های 85/0PNFI=، 27/1CMIN/DF=، 04/0RMSEA=، 98/0IFI=، 98/0CFI= و 91/0 GFI= تائید کننده برازش مدل مناسب مدل نهایی بودند. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که نسخه فارسی مقیاس دارایی‌های تحولی از روایی و پایایی لازم برخوردار است و می‌توان از آن به‌عنوان ابزاری مطلوب جهت ارزیابی دارایی‌های تحولی در میان دانش آموزان با اختلال هیجانی رفتاری در مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Psychometric Characteristics of The Multidimensional Scale of Developmental Assets in Students with Emotional and Behavioral Problems

نویسندگان English

Ali Torkashvand 1
Amir Ghamarani 2
1 PhD Student of Psychology and Education of Children with Special Needs, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Psychology of People with Special Needs, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, IranIran.Isfahan, Iran. Faculty of Psychology and Educational Sciences, University
چکیده English

The present research was conducted to examine the psychometric properties of the Persian version of the Developmental Assets Scale. This study was a cross-sectional and validation study conducted in the city of Isfahan. The statistical population included all students with emotional and behavioral problems enrolled in schools in Isfahan during the academic year 2023-2024. From this population, 200 individuals (126 boys and 73 girls) were selected using purposive sampling. The research tool consisted of a 58-item Developmental Assets Scale. The validity of the scale was assessed using exploratory and confirmatory factor analysis, as well as the correlation of dimensions with the total score. The reliability of the scale was evaluated using internal consistency methods and split-half reliability. Data analysis was performed using SPSS and AMOS version 26. The findings identified eight dimensions. The results of the data fit confirm that the data support an 8- factor model, and exploratory analysis indicated that the eigenvalues related to the principal component analysis were above were above1for 8 factors, which explained 96/54% of the variance of the scale. The correlations of the subscales of positive, expectations and limitations, social competencies, commitment to learning, support, positive identity, and empowerment with the total scale were 0.816, 0.804, 0.821, 0.837, 0.802, 0.880 and 0.769, respectively. Additionally, the split-half reliability coefficient for the first half of the data was 0.772, for the second half was 0.816, and the correlation between the two halves was 0.672. These findings indicate a desirable internal consistency coefficient for the scale. After determining the dimensions of the scale, the Cronbach's alpha results for the entire test were 0.904, the subscale of positive values 0.893, expectations and limitations 0.899, social competencies 0.827, commitment to learning 0.882, support 0.818, positive identity 0.819, and empowerment 0.891. Based on the results of the first-order confirmatory factor analysis, all indices PNFI=0/85، CMIN/DF=1/27، RMSEA=0/04، IFI=0/98، CFI= 0/91, GFI=0/91confirmed a good fit for the final model. The results indicate that the Developmental Assets Scale can be used as a suitable tool for assessing Developmental assets among students with emotional and behavioral problems.

کلیدواژه‌ها English

Developmental Assets
Emotional and Behavioral Problems
Reliability
Validity
بهلولیان، آ. و شاکر، ع. (1400). مقایسه خودپنداره تحصیلی، اضطراب امتحان و خودنظم‌دهی تحصیلی در کودکان با اختلال کم‌توجهی بیش‌فعالی و عادی شهر تبریز. توانمندسازی کودکان استثنایی، 12(4)، 86-78.
ترکاشوند، ع.، خونساری، ف. و قمرانی، ا. (1403). ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس ساده‌لوحی. فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی.
ترکاشوند، ع. و قمرانی، ا. (1402). ارزیابی تأثیر مداخله سرریز شدگی به مادران بر دارایی‌های تحولی و مشکلات رفتاری برونی فرزندان. توانمندسازی کودکان استثنایی، 14(3)، 23-12.
خزایی، ف.، شعیری، م.، آزاد فلاح، پ. و جلالی، م. (1400). بررسی اثربخشی فرزند پروری ذهن آگاه در کاهش مشکلات برونی‌سازی کودکان پسر دبستانی و رفتارهای فرزند پروری مادران آن‌ها. روانشناسی بالینی و شخصیت (دانشور رفتار)، 19(1 (پیاپی 36))، 13-1.
دهقان حصار، م. (1391). رابطه سرمایه تحول‌آفرین و خودتنظیمی با هویت اخلاقی در دانش آموزان دختر سال اول دبیرستان. ]پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی، دانشگاه تهران[. تهران.
 شیخ محمدی، ع.، قنبر زاده، م. و رنجبر، س. (1403). نقش واسطه‌ای تنظیم هیجان و بی‌ثباتی هیجانی/منفی گرایی کودکان در رابطۀ بین راهبردهای مقابله‌ای والدین با هیجانات منفی کودکان و مشکلات رفتاری آنان. فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 15(3)، 315-330.
طاهری، ع.، قمرانی، ا.، عسگری، پ.، فرامرزی، س. و حافظی، ف. (۱۴۰۰). اثربخشی کارکردهای اجرایی بر سطح تعاملات اجتماعی، خود انگی و اضطراب کودکان دارای اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعال. تعلیم و تربیت استثنایی، ۳ (۱۶۳)، 30-21.
محسنی اژیه، ع. و قمرانی، ا. (1396). ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس چندبعدی حالت بی‌حوصلگی در مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 15(9)، 834–821.
مدحی، م. و قمرانی، ا. (1399). اثربخشی آموزش فرزند پروری مبتنی بر شفقت به خود بر مشکلات رفتاری و خود پنداره کودکان با نارسایی‌های ذهنی و تحولی. فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 11(3)، 18-1.
مرادی، ش.، کرد نوقابی، ر.، یعقوبی، ا. و رشید، خ. (1397). تبیین خرد بر مبنای دارایی‌های تحولی و میانجی‌گری بالندگی (ارائه مدلی علّی). پژوهش در نظام‌های آموزشی، 12(41)، 25-7.
نجفی، ف.، تجربه کار، م. و محمد طهرانی، ح. (1400). مقایسه تأثیر آموزش ارتباط مؤثر والد و کودک با توانمندسازی شناختی بر بهبود عملکرد کودکان مبتلا به کم‌توجهی بیش‌فعالی. توانمندسازی کودکان استثنایی، 12(4)، 37-26.
نعمتی، ش. (۱۴۰۱). روان‌شناسی مثبت در حوزه نارسایی­های تحولی، مقایسه پارادایم‌های قوت- محور و نارسایی-محور. فصلنامه کودکان استثنایی، 22 (۲)،116-107.

  • تاریخ دریافت 06 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 15 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 04 اردیبهشت 1404