توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

اثربخشی برنامه آموزش کارکردهای اجرایی بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان آهسته‌گام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تخصصی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم وتحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی بر مهارت­ های اجتماعی دانش­ آموزان آهسته گام بود. روش مطالعه، نیمه آزمایشی از نوع پیش­ آزمون و پس­ آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش حاضر تمامی دانش­ آموزان آهسته گام مدرسه استثنایی شهر بابک در سال تحصیلی 1402- 1403 بود. نمونه پژوهش با روش نمونه­ گیری در دسترس از کودکان واجد شرایط وارد  مطالعه و در دو گروه آزمایش (15نفر) و کنترل (15نفر) به شیوه تصادفی گمارش شدند.  هر30 نفر (15 نفر گروه کنترل و 15 نفر گروه آزمایش) از دانش ­آموزان آهسته گام با استفاده از  مقیاس مهارت­ های اجتماعی گرشام و الیویت (SSRS) ارزیابی شدند. سپس، گروه آزمایش به صورت انفرادی و حضوری برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی را در 16 جلسه 45 دقیقه­ ای به مدت 2 ماه و نیم (2 روز در هفته) دریافت کردند اما گروه کنترل در معرض برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی قرار نگرفتند. داده­ ها با روش تحلیل کوواریانس تک متغیره و چندمتغیره با استفاده از نسخه 24 نرم­افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که برنامه آموزش کارکردهای اجرایی بر مهارت ­های اجتماعی  (63/0=۰۰۱/۰p<، 50/46F=) و خرده ­مقیاس­ های مهارت­ های اجتماعی مانند همکاری 46/0=، ۰۰۱/۰p<، 77/21F=)، جرأت­ ورزی (59/0=، ۰۰۱/۰p<، 14/36F=) و خودکنترلی (60/0=، ۰۰۱/۰p<، 78/38F=) تأثیر معناداری داشت. یافته­ های پژوهش حاضر بیانگر آن بودند که برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی سبب بهبود مهارت­ های اجتماعی در دانش­ آموزان آهسته گام می­ شود. بنابراین، پیشنهاد می ­شود، در مدارس استثنایی درمانگران و مربیان با قرار دادن برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی در برنامه آموزشی دانش ­آموزان آهسته گام زمینه را برای بهبود مهارت ­های اجتماعی این دانش ­آموزان فراهم سازند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Effectiveness of the Executive Functions Training Program on the Social Skills of Students Pace Children

نویسندگان English

fatemeh norollahi 1
Elham Hakimirad 2
maryam asaseh 3
leila kashani vahid 4
1 Ph.d, student of Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The aim of the present study was to determine the effectiveness of training executive functions on the social skills of students with intellectual disabilities. The study method was a semi-experimental type of pre-test and post-test with a control group. The statistical population of the present study was all students with intellectual disabilities of Babak exceptional school in the academic year of 2023- 2024 The sample of the study was the available sampling method of eligible children who entered the study and were randomly assigned to two experimental (15 people) and control (15 people) groups. All 30 people (15 people in the control group and 15 people in the experimental group) of students with intellectual disabilities were evaluated using the Gresham and Elliott Social Skills Scale (SSRS). Then, the experimental group received the training program of executive functions individually and in person in 16 sessions of 45 minutes for 2 and a half months (2 days a week), but the control group was not exposed to the training program of executive functions. Data were analyzed by univariate and multivariate analysis of covariance using SPSS software version 24. The results showed that the executive functions training program on social skills (F=46.50, p<0.001,=0.63) and social skills subscales such as cooperation (F=21.77,=0.46, p<0.001), courage (F=36.14, p<0.001,=0.59)  and self-control (F=38.78 ,=0.60, p<0.001) had a significant effect. The findings of the present study indicated that the executive functions training program improves social skills in students with intellectual disabilities. Therefore, it is suggested that in exceptional schools, therapists and trainers provide the basis for improving the social skills of these students by placing executive functions training program in the training program of mentally challenged students.

کلیدواژه‌ها English

Response Inhibition
Working Memory
Selective Attention
Executive Functions
Social Skills
Students Intellectual Disabilities
آهنگر قربانی، ز.، حسین خانزاده، ع.، خسروجاوید، م.، و صادقی، ع. (1394). تأثیر آموزش کارکردهای اجرایی بر بهبود مهارت‌های اجتماعی، مجله روانشناسی افراد استثنایی. 5 (19)، 163-186.
تیکدری، ف.، کامیابی، م.، تجربه­کار، م.، و سلطانی، ا. (1402). اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی بر بهبود مهارت­های اجتماعی و پردازش هیجانی در کودکان با اختلال کمبود توجه/ بیش­فعالی. مجله پرستاری کودکان. ۱۰ (۲)، 47-56.
حکیمی راد، ا.، افروز، غ.، به پژوه، ا.،  غباری بناب، ب.، و ارجمندنیا، ع. (1392). اثربخشی برنامه­های آموزش بازداری پاسخ و حافظه فعال بر بهبود مهارت­های اجتماعی کودکان با اختلال کاستی توجه و بیش­فعالی. نشریه مطالعات روان­شناختی. 9 (4)، 9-29.
رضایی، ص.، افتخار صعادی، ز.، حافظی، ف.، و حیدرئی، ع. (1398). تدوین برنامه مداخله بهنگام مبتنی بر کارکردهای اجرایی و بررسی اثربخشی آن بر بهبود رشداجتماعی‌کودکان کم‌توان‌ ذهنی آموزش‌پذیر. مجله دانشکده پزشکی. 62 (4 و 1)، 275-287.
شهیم، س. (1377). بررسی اعتبار قابلیت اعتماد مقیاس روش درجه­بندی مهارت اجتماعی در گروهی از کودکان دبستانی شیراز. مجله علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز. 3(4)، 17-38.

  • تاریخ دریافت 01 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 10 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 19 بهمن 1403