توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

آموزش نظام ارتباطی تبادل تصویر به مادران دارای کودک آهسته‌گام فاقد گفتار و اثربخشی آن بر استرس مادران، تعامل والد-کودک و مهارت‌های ارتباطی - اجتماعی فرزندانشان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استاد ممتاز گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
Downloaded from www.ceciranj.ir




 هدف از پژوهش آموزش نظام ارتباطی تبادل تصویر به مادران و بررسی اثربخشی آن بر استرس مادران، تعامل والد-کودک و مهارت‌های ارتباطی - اجتماعی کودکان آهسته‌گام فاقد گفتار بود. روش پژوهش از نوع شبه­آزمایشی تک­آزمودنی با طرح A-B در نظر گرفته شد. جامعه آماری را کلیه دانش‌آموزان آهسته‌گام فاقد گفتار مشغول به تحصیل در سال تحصیلی 1400-1401 در شهرستان شاهرود تشکیل داد که شامل ۳ دختر و ۲ پسر بودند. با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس تعداد 3 دانش­آموز 9 تا 11 سال (1 پسر و 2 دختر) به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. گروه نمونه به مدت 18 جلسه تحت برنامه آموزشی نظام ارتباطی تبادل تصویر قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش حاضر شامل پرسشنامه سنین و مراحل (ASQ-3)، مقیاس رتبه‌بندی اتیسم گیلیام (GARS-3)، مقیاس رابطه والد- کودک (CPRS) و مقیاس استرس والدین (PSS) بود. یافته­ها نشان داد که در مراحل پس‌آزمون ۱، پس‌آزمون ۲ و پیگیری (به فاصله‌ی یک ماه) برنامه آموزشی نظام ارتباطی تبادل تصویر بر تعامل والد-کودک و مهارت­های ارتباطی - اجتماعی کودکان آهسته‌گام فاقد گفتار، همچنین استرس مادرانشان اثربخش بود. از این­رو، می­توان بیان کرد که برنامه آموزشی نظام ارتباطی تبادل تصویر مورد توجه درمانگران و پژوهشگران قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Teaching the picture exchange communication system to mothers of slow-paced non-speaking children and its effectiveness on their stress and their children’s child-parent relationship, communication and social skills

نویسندگان English

Rezvansadat Seyyed jafari 1
Saeid Hassanzadeh 2
Gholamali Afrouz 3
1 MA student, Department of psychology and Educational and Science Faculty University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciencess, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Professor, Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciencess, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

The present study was conducted to investigate the effectiveness of teaching the Picture Exchange Communication System (PECS) on mothers’ stress and its effectiveness on the child-parent relationship, communication and social skills of slow-paced non-speaking children. The current study was a single-subject quasi-experimental type with an A-B design. The statistical population of the present study was made up of all slow-paced non-speaking students in Shahrood city studying in the academic year 2021-2022 which was obtained using available sampling method, and finally 3 children were selected (one male and two female students). The sample group was subjected to the educational program of the Picture Exchange Communication System (PECS) for 18 sessions. The tools of this research included Age and Stages Questionnaire (ASQ-3), Gilliam Autism Rating Scale (GARS-3), Child-Parent Relationship Questionnaire (CPRQ) and Parental Stress Questionnaire (PSS). The data were presented in the form of tables, graphs and descriptive reports. The findings showed that in the stages of post-test 1, post-test 2 and follow-up (one month apart), the educational program was effective on the child-parent relationship, communication and social skills of slow-paced non-speaking children and their mothers’ stress level. It can be concluded that the educational program of the Picture exchange communication system is effective on social and communication skills, so it is necessary that the educational program of the Picture exchange communication system receives the attention of therapists and researchers.

کلیدواژه‌ها English

Picture Exchange Communication System
slow-paced non-speaking children
communication and social skills
child-parent relationship
ابارشی، ز.، طهماسیان، ک.، مظاهری، م. ع.، و پناغی، ل. (1388). تأثیر آموزش برنامه ارتقای روانی- اجتماعی کودک از طریق بهبود تعامل مادر کودک بر خود اثرمندی والدگری و رابطه مادر و کودک زیر سه سال. فصلنامه علمی- پژوهشی در سلامت روانشناختی. 3(3)، 58-49.
حسن­زاده، س.، چرم­فروش جلالی، ل.، دوایی، م.، و افروز، غ. ع. (1394). طراحی و ارزیابی اثربخشی برنامه آموزشی   تنیدگی­زدایی بر تنیدگی والدینی و رضایتمندی زناشویی والدین دارای کودک ناشنوا. فصلنامه پژوهش­های کاربردی روانشناختی. 6(2)، 104-91.
ساجدی، ف.، وامقی، ر.، کراسکیان موجمباری، آ.، حبیب اللهی، ع.، لرنژاد، ح. ر.، و دلاور، ب. (۱۳۹۱). استانداردسازی و اعتباریابی ابزار غربالگری اختلالات تکاملی پرسشنامه سنین و مراحل ASQ در کودکان تهرانی. مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۷۰ (۷)، 446-436.
سهرابی اسمرود، ف.، جعفری فرد، س.، زارعی، س.، و اسکندری، ح. (1391). اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر اختلال وحشتزدگی: مطالعه موردی. روانشناسی بالینی. 4(4)، 31-39.
شیخ کلاهدوز، ف.، و آزادی، م. (1398). اثربخشی درمان تصویرسازی ارتباطی بر رضایت زناشویی. پنجمین کنفرانس ملی نوآوری­های اخیر در روانشناسی، کاربردها و توانمندسازی با محوریت رواندرمانی. ۳۱ خرداد، تهران، ایران.
عابدی شاپور آبادی، ث.، پورمحمدرضای تجریشی، م.، محمدخانی، پ.، و فرضی، م. (۱۳۹۲). اثربخشی برنامه گروهی والدگری مثبت بر رابطه مادر-کودک در کودکان با اختلال بیش‌فعالی/نارسایی توجه. روانشناسی بالینی. ۱۵(۳)، 63-73.
Downloaded from www.ceciranj.ir
فراهانی، ا.، سعیدمنش، م.، و دمهری، ف. (۱۴۰۱). مقایسه اثربخشی آموزش دو روش سیستم ارتباطی مبادله تصویر و آموزش ماتریس بر مهارت‌های زبانی و مهارت­های اجتماعی کودکان با اختلال طیف اوتیسم. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی افراد استثنایی. ۱۲(47)، 248-225.
کشمیرشکن، م.، فرامرزی، س.، و عابدی، ا. (1400). تأثیر برنامۀ راهنمای جملۀ فلپس بر عملکرد بیان نوشتاری دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ویژه. توانمندسازی کودکان استثنایی. 12(3)، 53-63.
کیهانی، ص. (۱۳۹۵). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس نمره‌گذاری اتیسم گیلیام (گارز- ۳) مبتنی بر DSM-5. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران.
گرجی، ر.، حسن­زاده، س.، قاسم­زاده، س.، و غلامعلی لواسانی، م. (1400). بررسی ویژگی­های روان­سنجی مقیاس رتبه­بندی اتیسم گیلیام برای تشخیص اتیسم در جامعه ایرانی. نشریه علمی- پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی البرز. 10(4 )، 450-439.
نظری، ف.، و نصیری، س. (1398). اثربخشی نظام ارتباطی مبادله تصویر بر مبادلات تصویر رایج در کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم. همایش خانواده، اختلال اتیسم و چالش‌های همراه. 9 اردیبهشت، تهران، ایران.
نعیمی، ق.، زهراکار، ک.، محسن‌زاده، ف.، و پیرساقی، ف. (۱۳۹۶). اثربخشی برنامه‌ی توانمندسازی روانی- اجتماعی بر کاهش استرس والدینی و ارتقای بهزیستی روانشناختی والدین دارای کودک کم‌توان ذهنی. نشریه توانمندسازی کودکان استثنایی. ۸(۲)، 107- 96.

  • تاریخ دریافت 18 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 26 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 16 دی 1402