توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

اثربخشی آموزش مدیریت رفتار به والدین بر رفتار‌‌‌‌‌‌های چالشی دانش آموزان طیف اتیسم با عملکرد بالا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه روانشناسی، واحد فیروزآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزآباد، ایران
2 کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، شیراز،ایران
چکیده
Downloaded from www.ceciranj.ir




 پژوهش حاضر با هدف اثربخشی آموزش برنامه مدیریت رفتار به والدین بر رفتارهای چالشی دانش­آموزان طیف اتیسم با عملکرد بالا انجام شد. جامعه آماری پژوهش30 نفر از والدین دانش­آموزان 7 تا 10 ساله شهر شیراز مبتلا به طیف اوتیسم با عملکرد بالا در سال 1402 که با روش نمونه­گیری هدفمند انتخاب و به شیوه تصادفی از راه قرعه­کشی به دو گروه 15 نفری آزمایش و کنترل تقسیم شدند. هر دو گروه ابتدا مورد ارزیابی (پیش­آزمون) و پس از اجرای برنامه بر روی گروه آزمایش ارزیابی مجدد (پس­آزمون) بر روی آن­ها اجرا گردید. ابزار پژوهش مقیاس تجدیدنظر شده رفتارهای چالشی (RSCB) بود. داده­ها با روش تحلیل کواواریانس چندمتغیری و با استفاده از نرم­افزار SPSS-24 تجزیه و تحلیل شدند. یافته­ها نشان داد ابعاد رفتارهای چالشی کودکان اوتیسم دو گروه آزمایش و کنترل در مرحله پس­آزمون در سطح معناداری می­باشد، به عبارتی دیگر، آموزش مدیریت رفتار به والدین بر ابعاد رفتارهای چالشی کودکان اوتیسم با عملکرد بالا تأثیر معنی­داری دارد (05/0>P). در نتیجه نمرات گروه آزمایش در ابعاد رفتارهای چالشی در مرحله پس­آزمون کاهش یافته بود. از این­رو، می­توان مطرح نمود آموزش مدیریت رفتار والدین بر مبنای شناختی- رفتاری بر کاهش ابعاد رفتارهای چالشی کودکان مؤثر بوده است. با توجه به نتایج به دست آمده می­توان از آموزش مدیریت رفتار به والدین به­منظور کاهش رفتارهای چالشی و اضطراب کودکان مبتلابه اختلال اوتیسم با عملکرد بالا، به­عنوان یک روش مداخله­ای مؤثر سود جست و موجب کاهش رفتارهای چالشی کودکان شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effectiveness of behavior management training for parents on the challenging behaviors of high-functioning autism spectrum students

نویسندگان English

Mohammadreza Bardideh 1
Roya Mokhtari 2
1 Assistant Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University, Firozabad Branch, Firozabad, Iran
2 MA. Clinical Psychology, Shiraz, Iran
چکیده English

This research was conducted with the aim of teaching the effectiveness of the behavior management program to parents on the challenging behaviors of high-functioning autism spectrum students. The statistical population of the research is30parents of 7-10year old students in Shiraz with high functioning autism spectrum in 1402, who were selected by purposeful sampling method and randomly divided into two groups of 15people, test and control, and both groups First, the subject was evaluated(pre-test) and after the implementation of the program, the experimental group was evaluated (post-test). The research tools included challenging behaviors questionnaire (RSCB). Data were analyzed by multivariate covariance analysis using SPSS-24 software. The findings of the research showed that the dimensions of challenging behaviors of autistic children in the two experimental and control groups are at a significant level in the post-test stage, in other words, behavior management training for parents has a significant effect on the dimensions of challenging behaviors of autistic children with high performance. has(P<0.05). As a result, the scores of the experimental group in the dimensions of challenging behaviors decreased in the post-test stage. Therefore, the training of parents' behavior management based on cognitive-behavioral basis has been effective in reducing the dimensions of children's challenging behaviors. According to the obtained results, it is possible to teach behavior management to parents in order to reduce Challenging behaviors and anxiety of children with high-functioning autistic disorder, as an effective intervention method, found benefits and reduced the challenging behaviors of children.

کلیدواژه‌ها English

behavior management for parents
challenging behaviors
high-functioning autistic students
بارکلی، ر. (2013). کودکان نافرمان: برنامه آموزش والدین راهنمای روانشناسان بالینی برای ارزیابی و درمان مشکلات رفتاری و نافرمانی کودکان. مترجمان حبیبه سادات سجادی و حمید علیزاده. (1392). تهران: انتشارات رشد.
بردیده، م. (۱۴۰1). خانواده و کودک طیف اتیسم. شیراز: انتشارات نوید.
جاویدی­پور، ن.، و دهقان، م. (1401). اثربخشی مدل آموزشی رفتاری والدین (بارکلی) بر تنظیم هیجانی کودکان مبتلا به اختلال نارسایی‌توجه/ بیش‌فعالی. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی افراد استثنایی. 12(45)، 169-145.
حسین­نژاد، ا.، ابوالقاسمی، ش.، وطن­خواه، ح.، و خلعتبری، ج. (1400). مقایسه اثربخشی آموزش مدیریت رفتار به والدین و آموزش مدیریت خشم مبتنی بر روی­آورد درمان شناختی-رفتاری بر تاب آوری تحصیلی و بهبود رابطه والد-فرزند در دانش آموزان پسر مبتلا به نارسایی توجه-فزون کنشی. نشریه مطالعات ناتوانی. 11(1)، 30-19.
رضایی، س. و علیزاده، ی. (1401). اثربخشی برنامه توانبخشی مجازی (تله پرکتیس) حسی حرکتی در محیط خانواده، بر کاهش رفتارهای چالش انگیز کودکان اتیستیک در پاندمی ویروس کرونا. فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات روان‌شناسی بالینی. 12(46)، 151-131.
رضایی، س.، و لاری لواسانی، م. (1396). نقش مهارت‌های حرکتی در پیش‌بینی مهارت اجتماعی و رفتار چالشی (تکراری) کودکان با اختلال طیف اتیسم. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی افراد استثنایی. 7(25)، 33-19.
شریفی درآمدی، پ.، فتح­آبادی ر.، بختیاروند، م.، و احمدی، ا. (1398). اثربخشی بازی‌درمانی با استفاده از شن بر رفتارهای چالشی و اضطراب کودکان مبتلا به اختلال اتیسم با عملکرد بالا. فصلنامه علمی- پژوهشی توانمندسازی کودکان استثنایی. 10(1)، 14-1.‎
صابری­راد، ا.، حیدری، ح.، و داوودی، ح. (1398). اثربخشی برنامه فرزندپروری بر اساس مدل بارکلی بر تعامل مادر و کودک با اختلال رفتاری. فصلنامه علمی- پژوهشی توانمندسازی کودکان استثنایی. 10(2). 177-188.
صمدی، س. ع. (1396). بازی درمانی (نظریه­ها، انجام پژوهش و روش­های مداخله). تهران: انتشارات دانژه.
عابدی، ا.، سیدقلعه، ا. و بهرامی­پور اصفهانی، م. (1396). مقایسه اثربخشی فیلیال­تراپی و روش والدگری بارکلی بر کاهش اضطراب و علائم نقص­توجه/ بیش­فعالی. فصلنامه علمی- پژوهشی کودکان استثنایی. 17(3)، 120-111.
Downloaded from www.ceciranj.ir
فرامرزی، ه.، و قانعی، م. (1398). اثربخشی بازی درمانی مبتنی بر رویکرد شناختی - رفتاری بر رفتارهای چالشی کودکان اتیسم با عملکرد بالا. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی افراد استثنایی. 9(36)، 185-169.
گودرزی، م. ع.، هاشمی علی­آبادی علیا، ر.، و تقوی، م. ر. (1397). تأثیر برنامه آموزش رفتاری والدین بارکلی به مادران بر کاهش مشکلات رفتاری کودکان مقطع ابتدایی با اختلال سلوک. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی. 19(1)، 9-1.‎
یغمایی، س.، ملک­پور، م.، و قمرانی، ا.، (1398). میزان اثربخشی آموزش والدینی بارکلی بر خودکنترلی کودکان دارای اختلال کم­توجهی/ بیش­فعالی. فصلنامه علمی- پژوهشی توانمندسازی کودکان استثنایی. 10(1)، 27-15

  • تاریخ دریافت 21 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 01 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 14 فروردین 1403