توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

اثربخشی مشاوره گروهی مبتنی بر واقعیت‌درمانی بر تاب‌آوری تحصیلی و اشتیاق تحصیلی در دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار گروه روانشناسی تربیتی و مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/ceciranj.2024.412429.1795
چکیده
هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی مشاوره گروهی مبتنی واقعیت‌درمانی بر تاب‌آوری تحصیلی و اشتیاق تحصیلی در دانش‌آموزان با آسیب بینایی در سال 1401 بود. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون- پیگیری با گروه کنترل در نظر گرفته شد. جامعه آماری پژوهش حاضر متشکل از همه دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی شهر تهران در سال تحصیلی 1401-1400 بود که از بین آنان تعداد 30 نفر، 15 نفر (گروه کنترل) و 15 نفر (گروه آزمایش) از طریق روش ‌نمونه‌گیری در دسترس از مدرسه نابینایان شهید محبی انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه جایگذاری شدند. جهت جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های تاب‌آوری تحصیلی (ARI) و اشتیاق تحصیلی (AEQ) و جهت آموزش از پروتکل واقعیت‌درمانی گلاسر (2010) طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای به صورت حضوری استفاده و 60 روز پس از مرحله پس­آزمون مرحله پیگیری انجام شد. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون کوواریانس چندمتغیره (مانکوا) استفاده گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که مشاوره گروهی مبتنی واقعیت‌درمانی بر تاب‌آوری تحصیلی و اشتیاق تحصیلی در دانش‌آموزان با آسیب بینایی تأثیر دارد. درنتیجه، می‌توان روش آموزشی واقعیت‌درمانی را به‌عنوان یکی از رویکردهای جدید مثبت‌نگر جهت ارتقاء عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی با اثرات نسبتاً پایدار، برای افزایش تاب‌آوری تحصیلی و اشتیاق تحصیلی به کار برد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The effectiveness of group counseling based on reality therapy on academic resilience and academic enthusiasm in visually impaired students

نویسندگان English

Majid Mohammadian 1
Mansoureh Hajhosseini 2
1 MA. student in school counseling, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Educational and Counseling Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

The aim of this research was to determine the effectiveness of group counseling based on reality therapy on academic resilience and academic enthusiasm in students with visual impairment in 2022. The research method was semi-experimental with a pre-test-post-test design with a control group. The statistical population of the present study consisted of all visually impaired students in Tehran in the academic year of 2021-2022. Among them, 30 people, 15 in the control group and 15 in the experimental group, were selected through available sampling. They were randomly placed in two groups. In order to collect data, Pentrich et al.'s academic enthusiasm questionnaires (1991), Samuels' academic resilience (2004) and Glasser's reality therapy protocol (2010) were used in 8 face-to-face 90-minute sessions. To analyze the data, the multivariate covariance test (MANCOVA) was used. The findings of the research showed that by controlling the effect of the pre-test, there was a significant difference at the level of 0.05 between the average of the post-test of academic resilience and academic enthusiasm in both experimental and control groups. As a result, the educational method of reality therapy can be used as one of the new positive approaches to improve the academic performance of visually impaired students with relatively stable effects, to increase academic resilience and academic enthusiasm.

کلیدواژه‌ها English

Academic Enthusiasm
Academic Resilience
Reality Therapy
Visual Impairment
افشارپور, س.، و اقدسی، ع. ن. (1400). بررسی مقایسه‌ای اثربخشی واقعیت‌درمانی و درمان وجودی بر تاب‌آوری زنان مبتلا به سرطان سینه. زن و مطالعات خانواده. 14(52)، 40-19.
بخشی، ن.، و فولادچنگ، م. (1397). رابطه جوّ مدرسه و تاب‌آوری تحصیلی: نقش واسطه‌ای سرزندگی تحصیلی. مطالعات روانشناسی تربیتی. 15(30)، 80-51.
حسن عبداله­زاده، ح. (1399). تأثیر واقعیت‌درمانی به شیوه گروهی بر هوش اخلاقی و سازگاری تحصیلی دانش‌آموزان. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی مدرسه و آموزشگاه. 9(1)، 115-133.
دهواری، ا.، عرب، ع.، و شیرازی، م. (1400). مقایسه اثربخشی واقعیت­درمانی و بخشش­درمانی بر کیفیت زندگی در مدرسه کودکان دارای ناتوانی یادگیری. فصلنامه خانواده درمانی کاربردی. 2(3)، 493-478.
رشنو، م.، پوردل، م.، و تنهادوست، ک. (1401). تعیین اثربخشی آموزش ایمن‌سازی در برابر استرس بر سرزندگی تحصیلی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان دچار استرس تحصیلی. مجله مطالعات ناتوانی. ۱۲، 8-1.
روشن روان، ن. (1400). اثربخشی واقعیت درمانی بر احساس تنهایی و پیشرفت تحصیلی. سنجش و پژوهش در مشاوره کاربردی (سنجش و پژوهش در مشاوره و روانشناسی). 3(1)، 49-65.
سلطانی­نژاد، م.، آسیابی، م.، ادهمی، ب.، و توانایی یوسفیان، س. (۱۳۹۳) بررسی شاخص‌های روان‌سنجی پرسشنامه تاب‌آوری تحصیلی ARI. فصلنامه علمی- پژوهشی اندازه‌گیری تربیتی. 4(15)، 35-17.
سلطانی، ز.، متین­فر، ب.، بشار، م.، و ختائی، ع. (1399). اثربخشی رویکرد واقعیت‌درمانی گروهی بر ارتقای مسئولیت‌پذیری و تاب‌آوری در دانش­آموزان مقطع متوسطه. روانشناسی اجتماعی. 58(8)، 112-101.
سلیم­زاده، ا. ح. (1399). اثربخشی واقعیت‌درمانی بر تاب‌آوری دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا. هشتمین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی. مشاوره و علوم تربیتی. 20 اسفند 1399. تفلیس، گرجستان.
شمالی احمدآبادی، م.، و برخورداری احمدآبادی، ع. (1400). بررسی اثربخشی آموزش تئوری انتخاب بر مشکلات عصب روان‌شناختی و تنظیم شناختی هیجان دانش‌آموزان قلدر دارای اختلال بیش­فعالی. فصلنامه علمی- پژوهشی کودکان استثنایی. 21(4)، 126-113.
صمدیه، ه.، صدری، م.، و اکبری مقدم کاخکی، م. (1400). نقش واسطه­ای درگیری عاملی در ارتباط میان اشتیاق تحصیلی و تعهد به دانشگاه. رویش روان­شناسی. ۱۰(۱۲)، 202-۱۹۱.
عبدالهی مهربان، ن.، شفیع­آبادی، ع.، و بهبودی، م. (۱۳۹۳). بررسی اثربخشی مشاوره گروهی با رویکرد واقعیت‌درمانی بر افزایش عزت­نفس مادران دارای کودک فلج مغزی. تحقیقات علوم رفتاری. ۱۲(3)، 368-۳۶0.
فایدی، م.، و گل محمدنژادبهرامی، غ. ر. (1402). اثربخشی واقعیت­درمانی بر کاهش اضطراب اجتماعی و اضطراب امتحانی دانش­آموزان دختر دوره متوسطه. آموزش و ارزشیابی. 63(16)، 32-14.
کردی، ع. (1395). پیش‌بینی اشتیاق تحصیلی بر اساس عوامل انگیزشی (سودمندی وظیفه و اهداف تسلط): نقش واسطه‌ای افق زمانی در دانش‌آموزان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی.
کریمی درمنی، ح. ر. (1401). توانبخشی گروه‌های خاص (با تأکید بر خدمات مددکاری اجتماعی). تهران: نشر گستره.
کمساری، ف.، کشاورزافشار، ح.، قدمی، م.، و احقر، ق. (1400). مقایسه اثربخشی مشاوره گروهی با رویکرد آدلری و واقعیت‌درمانی بر خودکارآمدی دانش‌آموزان دوره اول متوسطه. رویش روانشناسی. 10(5)، 118-107.
گلاسر، و. (1998). تئوری انتخاب: درآمدی بر روانشناسی امید. مترجم علی صاحبی (1397). چاپ شانزدهم. تهران: سایه سخن.
غلامعلی لواسانی، م.، اژه‌ای، ج.، و افشاری، م. (1388). رابطه خودکارامدی تحصیلی و درگیری تحصیلی با پیشرفت تحصیلی. مجله روان‌شناسی. 13(3)، 305-289.
مطهری­نسب، ز.، محسن­زاده، ف.، و زهراکار، ک. (1399). اثربخشی واقعیت‌درمانی بر اهمال‌کاری و خودنظم‌بخشی دانش‌آموزان. راهبرد فرهنگ. 13(52)، 221-203.
معصومی جهندیزی، ح.، احمدی، م. س.، حجازی، م.، و وکیلی، م. م. (1402). پیش­بینی اشتیاق تحصیلی براساس راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و هیجان تحصیلی در دانشجویان پزشکی. نشریه علمی- پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی. ۱۶(۲)، 123-۱۱۵.
دوره 14، شماره 4
زمستان 1402
صفحه 47-38

  • تاریخ دریافت 06 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 19 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 01 دی 1402