توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

نگرش والدین کودکان دارای اختلال طیف خودمانده به تعامل اجتماعی دیگران با فرزندشان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 گروه آموزشی روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان ، تهران، ایران.
10.22034/ceciranj.2026.564254.2010
چکیده
هدف پژوهش حاضر، شناسایی نگرش والدین دارای فرزندان مبتلا به اختلال طیف خودمانده در باب تعامل دیگران با فرزندشان در اجتماع بود. برای دستیابی به این هدف، از پارادایم تفسیری، رویکرد کیفی و استراتژی قوم‌نگارانه: درک فرهنگ و تجربه، بهره برده شد. میدان پژوهش شامل والدین کودکان دارای اختلال طیف خودمانده در شهر سنندج در سال تحصیلی 1404-1403 بود. ابزار پژوهش، مصاحبه نیمه‌ساختار‌یافته بود که با نه نفر از والدین با معیار اشباع یافتگی، مصاحبه صورت گرفت. انتخاب والدین به‌صورت معیار محور و هدفمند بود. برای تحلیل اطلاعات از تکنیک قیاسی - استقرائی بهره برده شد. یافته‌ها نشان داد که برداشت والدین از واکنش‌‌های دیگران در مواجهه با کودک اختلال طیف خودمانده،  نقش بسزایی در کیفیت تعامل آنان با کودک دارد؛ بدین صورت که تجربه حمایت و پذیرش از سوی دیگران، موجب تقویت تعامل عاطفی و تجربة طرد اجتماعی منجر به تضعیف آن می‌شود. همچنین راهکار‌های والدین برای تقویت تعامل جامعه با کودکان دارای اختلال طیف خودمانده شامل مواردی از قبیل: پذیرش تفاوت‌ها، آموزش عمومی، فرهنگ‌سازی و حمایت نهادی است. براین‌اساس، نتایج پژوهش حاضر بر ضرورت ارتقای آگاهی اجتماعی و حمایت ساختاری از خانواده‌های دارای کودک اختلال طیف خودمانده تأکید دارد. 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Attitudes of Parents Autism Spectrum Disorder Children Towards Social Interactions of Others with Their Child

نویسندگان English

Mazhar Babaee 1
Jabar Saleh 2
1 Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran
2 Department of Psychology and Counseling Education, Farhangian University, Tehran, Iran.
چکیده English

The aim of the present study was to identify the attitudes of parents of children with autism spectrum disorder regarding the interaction of others with their child in society. To achieve this goal, an interpretive paradigm, a qualitative approach, and an ethnographic strategy: understanding culture and experience were used. The research field included parents of children with autism in Sanandaj in the academic year 2024-2025. The research tool was a semi-structured interview that was conducted with nine parents with a saturation criterion. The selection of parents was criterion-based and purposeful. The deductive-inductive technique was used to analyze the information. The findings showed that parents' perception of others' reactions when facing an autism spectrum disorder child plays a significant role in the quality of their interaction with the child; in such a way that the experience of support and acceptance from others strengthens emotional interaction and the experience of social rejection weakens it. Also, parents' strategies for strengthening the interaction of society with autism spectrum disorder children include: acceptance of differences, public education, culture building, and institutional support. Accordingly, the results of the present study emphasize the need to promote social awareness and provide structural support to families with autism spectrum disorder children.

کلیدواژه‌ها English

Attitude
Autism Spectrum Disorder Children
Parent
Social Interaction
ارجمندنیا، ع.، ودودی. س.، و فکری، م. (1400) طراحی برنامه توانمندسازی شناختی رفتاری مادران داری کودک اوتیسم و اثربخشی آن بر بهبود تعامل با کودک، 12(4). 110-99.
 بذرافشان، ب.، کارگر، د.، علیرضا، م.، سرمدی، پ.، لک‌زایی، ج.، حسینی‌نژاد، س.، ثناگو، ث.، کاووسی، ع.، و جویباری، ل. (۱۳۹۷). کیفیت زندگی
 مادران دارای کودکان مبتلا به اوتیسم. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان، ۲۰(۴ )، 82-77.
 بهمنی، م.، سهرابی، ف.، و بهمنی، ب. (۱۴۰۴). پیش‌بینی رفتارهای فرزندپروری بر اساس نشانگان افت روحیه در مادران دارای فرزند مبتلا به
 اختلال طیف اوتیسم. نشریۀ مشاوره توانبخشی، ۱(۱)، 81-65.
 خداداوردی، م.، خسروی، ش.، کریمی، س.، و رفیعی، ف. (۱۴۰۳). رابطه سلامت معنوی با سازگاری اجتماعی در والدین کودکان دارای اوتیسم.
 مجله حیات، ۲۹(۴)، 373-361.
 دهقان منشادی، م.، آراسته کنی.، آ واکوچیکان، م. (۱۴۰۳). بررسی ارتباط ناباروری با اختلال طیف اوتیسم در خانواده‌ها.. مجله دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، ۳۳(۱)، 79-67.
فایضی، ن.، نریمانی، م.، آقاجانی، س.، و بشرپور، س. (1401) تدوین مدل التقاطی خانواده‌محور و مقایسه اثربخشی آن با درمان تعامل والد کودک در بهبود رابطه والد - کودک کودکان مبتلا به اختلالات طیف اوتیسم (عملکرد بالا). مجله علوم پزشکی شهید صدوق یزد، 30(9). 5214-5204.
 فخاریان مقدم. س.، بشر دوست تجلی، ف.، آهی، قو غفاریان تسبیحی ثانی، آ. (۱۴۰4). اثربخشی مداخله‌ با کمک حیوان بر آگاهی هیجانی، تصویرسازی ذهنی و پویانمایی در کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم. فصلنامه توانبخشی روان‌پزشکی کودکان و نوجوانان، ۱۲(1)، 11-1.
کریمی، س.، عسگری، پ.، و حیدری، ع. (1398) اثر تعامل همه‌جانبه بر تعاملات و رابطه اجتماعی کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم. مجله علمی پزشکی جندی‌شاپور. 18(6). 614-603.
 محمدی فیض آبادی، ع.، نصرتی، ف.، غباری بناب، بو فیروزی, م. (1404). اثربخشی آموزش خودشفقت‌ورزی مبتنی بر دلبستگی با الگوی دینی (معنوی) بر تعامل والد کودک در کودکان با اختلال طیف خودمانده.  توانمندسازی کودکان استثنایی, 16(3), 37-24.
محمدی، م.، رخشان، م.،  ملازم، ز.، و زارع، ن. (1397). توانمند شدن والدین جهت مراقبت در والدین کودکان اوتیسم: مطالعه کیفی. مجله علوم پزشکی صدرا، 4(6)274-261.
 نکویئ، ف.، میرزاجانی، حو نکویئ، ح. (۱۴۰۲). اثربخشی قصه‌درمانی بر تنظیم هیجان و نشانه‌های اضطراب در کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم. فصلنامه پویش در آموزش و مشاوره، 9 ( 18 ) 149-133.
 یادگارپور، حو سعیدی، م. (۱۴۰4). اثر آموزش معنویت از طریق شبکه‌های اجتماعی بر بار مراقبتی مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم. رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم بهداشتی، 1(۱)، 66-57.
 Al-Salihy, A. A. R. S. (2025). Female reproductive health trends and autism spectrum disorder prevalence between 2000 and 2024. Scientific Reports, 15(1), 8507
 American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th Ed.). American Psychological Association
 Fatima, S., Sajjad, M., Salman, F., & Sarfraz, S. (2025). Mental Health Outcomes in Parents of Children with Autism: Implications for Practice and Policy. Pakistan Journal of Humanities and Social Sciences, 13(1), 77-82.
 Fletcher, P. C., Markoulakis, R., & Bryden, P. J. (2012). The costs of caring for a child with an autism spectrum disorder. Issues in comprehensive pediatric nursing, 35(1), 45-69.
Kröger, A., et al. (2023). A mixed method comparison of stigma toward autism and... Frontiers in Psychiatry.
 Marion, A., Bowman, K., Thomas, G., & Harrison, A. J. (2023). A mixed method examination: How stigma experienced by autistic adults relates to metrics of social identity and social functioning. Frontiers in Psychiatry, 14, 1243618.
Ma, Y., et al. (2023). Affiliate stigma and related factors among parents of autism... BMC Psychiatry.
 Turnock, A., & Langley, T. (2022). Understanding stigma in autism: A narrative review and theoretical model. Psychological Medicine. Advance online publication.
 Santomauro, D. F. , Erskine, H. E. , Herrera, A. M. M. , Miller, P. A. , Shadid, J. , Hagins, H. ,... & Sankararaman, S. (2025). The global epidemiology and health burden of the autism spectrum: Findings from the Global Burden of Disease Study 2021. The Lancet Psychiatry, 12(2), 111-121.
 Valderrama, A. , Nikièma, B. ,  d'Arc , B. F. , Guerrero , L. , Giroux, M. (2024). Courtesy stigma in caregivers of autistic persons in Quebec. Frontiers in Psychology, 15, 1320816.
 Wang, Y. N. , et al. (2024). Relationship between mindfulness and affiliate stigma in parents of autistic children. Archives of Psychiatric Nursing

  • تاریخ دریافت 10 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 24 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 07 اسفند 1404