توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر اهمال‌کاری و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ویژه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
نرگس پورطالب 1
مجید داداش زاده 2
الناز موسی نژاد 3
مونا ضیامنش 4
1 استادیار، گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه روانشناسی، موسسه آموزش عالی رشدیه، تبریز، ایران.
3 استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
4 کارشناس ارشد، روانشناسی بالینی کودک و نوجوان، گروه روانشناسی، موسسه آموزش عالی رشدیه، تبریز، ایران.
10.22034/ceciranj.2025.482265.1910
چکیده
هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر میزان اهمال‌کاری تحصیلی و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری ویژه بود. جامعه آماری پژوهش شامل دانش‌آموزان پسر مبتلا به اختلال یادگیری ویژه در مقطع ابتدایی شهر تبریز در سال تحصیلی 1402-1401 بودند. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه بود. نمونه آماری مورد مطالعه این پژوهش، 30 نفر بودند که با روش نمونه‌گیری در دسترس، انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه گواه و آزمایش قرار گرفتند. برای جمع‌آوری داده‌ها از آزمون اهمال‌کاری تحصیلی سولومون و راثبوم (APQ) و انگیزش تحصیلی والرند (AMS) استفاده شد. برنامه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد (TPAC) در 8 جلسه 60 دقیقه‌ای و هفته‌ای یک بار، در طی دو ماه، برای گروه آزمایش اجرا شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره و نرم افزار SPSS25 انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که بین میانگین نمرات شرکت‌کنندگان در متغیر اهمال‌کاری تحصیلی در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه، کمتر بوده و میانگین انگیزش تحصیلی در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه، بیش‌تر بوده و در سطح 05/0، معنادار بود (05/0 > P). بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌تواند به کاهش میزان اهمال‌کاری تحصیلی و افزایش انگیزش تحصیلی در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری منجر شود و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌تواند به عنوان درمانی موثر در کاهش اهمال‌کاری تحصیلی و افزایش انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان، مطرح شود.
کلیدواژه‌ها
اختلال یادگیری ویژه
انگیزش تحصیلی
اهمال‌کاری تحصیلی
درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد

موضوعات

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy on Academic Procrastination and Motivation of Students with Specific Learning Disorder

نویسندگان English

Narges Pourtaleb 1
مجید داداش زاده 2
Elnaz Mousanezhad 3
Mona Zeiamanesh 4
1 Assistant Professor, Department of Psychology and Counselling, Farhangian University, Tehran, Iran. Iran.
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Rushdieh Institute of Higher Education, Tabriz, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran.
4 Master's Degree in Child and Adolescent Clinical Psychology, Department of Psychology, Rushdieh Institute of Higher Education, Tabriz, Iran.
چکیده English

This study aimed to investigate the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy on academic procrastination and motivation of students with specific learning disorders. The statistical population of the research included male students with specific learning disabilities in the elementary schools of Tabriz in the academic year 2022- 2023. The statistical sample in this research was 30 students with learning disorders who were randomly selected and assigned to two groups. To collect data, the subjects were asked to answer the Solomon and Rothblum's Academic Procrastination Test (APQ), and Vallerand's Academic Motivation Test (AMS). The treatment intervention program based on acceptance and commitment (TPAC) was implemented for the experimental group in 8 sessions of 60 minutes and once a week, for two months. The results of the study showed that the mean scores of participants in the experimental group for the variable of academic procrastination were lower compared to the control group and the mean score of academic motivation in the experimental group was significantly higher than that of the control group at the 0.05 level (P < 0.05). Acceptance and commitment therapy can reduce academic procrastination and increase academic motivation in students with specific learning disability.

کلیدواژه‌ها English

Academic Procrastination
Academic Motivation
Acceptance and Commitment Therapy Specific Learning Disorder
احتشامی تبار، ا.، مرادی، ع.، و شهرآرای، م. (1385). اثربخشی آموزش راهبردی برنامه‌ریزی عصبی-کلامی بر سلامت عمومی و انگزش تحصیلی. مجله روانشناسی، 10 (1)، 65-52.
اردشیر لرجانی، ف.، و شریفی، ط. (1398). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودپنداشت و تنظیم هیجانی کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری. فصلنامه سلامت روان کودکان. 6 (3)، 39-28.
پورطالب، ن. (1399). طراحی برنامه آموزش پذیرش و تعهد و ارزیابی اثربخشی آن بر میزان تاب آوری، استرس و فرسودگی تحصیلی در دانش آموزان دارای اختلال یادگیری ویژه. رساله دکتری روانشناسی تربیتی. دانشگاه تبریز.
تیموری، لیلا.، رضایی، اکبر.، و محمدزاده، علی. (1398). مقایسه امید, انگیزش پیشرفت تحصیلی و خودپنداره تحصیلی در دانش‌آموزان با و بدون اختلال یادگیری خاص. ناتوانی‌های یادگیری، 9(2)، 35-7.
جوکار، ب.، و دلاورپور، م. (1386). رابطه تعلل‌ورزی آموزشی با اهداف پیشرفت. فصلنامه اندیشه‌های نوین تربیتی، 3و 4 (2)، 80-61.
حاجلو، ن.، و رضایی‌شریف، ع. (1390). بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه مشکلات یادگیری کلورادو. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 1 (1)، 43-24 .
دورگر، س.، و سالاری، م. (1400). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر انگیزش پیشرفت تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان. مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 4(38). 96-83.
سلیمان‌پور مقدم، ح.، سعیدی، ع.، و مهدیان، ح. (1400). مقایسه اثربخشی شفقت‌ورزی و آموزش مبتنی بر پذیرش و تعهد (اکت) بر خودکارآمدی تحصیلی و انگیزش پیشرفت. فصلنامه سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 5 (4)، 244-235.
شیرزادی، م.، و شیخ‌الاسلامی، ر. (1400). آداب اخلاقی تحصیل: نقش واسطه‌ای درگیری تحصیلی در رابطه بین انگیزش تحصیلی و آداب‌گریزی تحصیلی. فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، 16(1)، 59-51.
طهماسبی‌پور، ن.، نصری، ص.، و دروگر، س. (1397). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اهمال‌کاری دانش‌آموزان. فصلنامه مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی، (9)، 108-99.
غفارنژاد، زینب. (1401). اثربخشی طرحواره درمانی بر اهمال کاری تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی. فصلنامه مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 8 (1)، 1465-1460.
کاوسیان، جواد؛ کدیور، پروین؛ شهرارای، مهرناز؛ شیخی‌فینی، علی‌اکبر و فرزاد، ولی الله. (۱۳۸۸). هنجاریابی مقیاس انگیزش تحصیلی والرند. فصلنامه علوم تربیتی، 88، 130-103.
محمودعلیلو، م.، هاشمی نصرت‌آباد، ت.، و سهرابی، ف. (1395). اثربخشی مداخله ترکیبی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) همراه با فنون رویارویی بر شدت علائم و ابعاد حساسیت اضطرابی بیماران در اختلال اضطراب فراگیر (GAD). مجله روانشناسی بالینی، 8 (3)، 76-61.
مرادی، م.، فتحی، د.، غریب‌زاده، ر.، و قائیدفر، ز. (1395). مقایسه فرسودگی تحصیلی، اهمال‌کاری تحصیلی و احساس تنهایی در دانش‌آموزان با و بدون ناتوانی یادگیری. مجله مطالعات علوم پزشکی، 27(3)، 256-248.
میرزاحسنی، ح.، پورعبدل، س.، صبحی قراملکی، ن.، و سرلوانی، ش. (1395). درمان پذیرش و تعهد بر کاهش تعلل ورزی تحصیلی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری. دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 4 (6)، 172- 157.
نریمانی، م.، عباسی، م.، ابولقاسمی، ع.، و احدی، ب. (1392) مقایسه اثر بخشی آموزش پذیرش و تعهد با آموزش تنظیم هیجان بر سازگاری دانش‌آموزان دارای اختلال ریاضی. فصلنامه ناتوانایی‌‎های یادگیری، 4 (7)، 174- 154.
یوسفی، ع.، قاسمی، غ.، و فیروزنیا، س. (1388). ارتباط انگیزش تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. مجلة ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 9(1). 85-79.

  • تاریخ دریافت 16 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 26 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 05 اردیبهشت 1404