توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

مقایسه اثربخشی آموزش هشیاری در لحظه‌ها کودک محور و نقاشی‌درمانی بر احساس تنهایی و مشکلات رفتاری کودکان کم شنوا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی روان‌شناسی عمومی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی،ارومیه، ایران
2 دانشیار گروه روان‌شناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران (نویسنده مسئول)
3 استاد گروه روان‌شناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
چکیده
هدف از این پژوهش مقایسه اثربخشی آموزش هشیاری در لحظه‌ها کودک محور و نقاشی‌درمانی بر احساس تنهایی و مشکل‌های رفتاری کودکان کم‌شنوای شهر بوکان بود. این پژوهش با توجه به هدف کاربردی شبه آزمایشی از طرح پیش آزمون- پس آزمون بود. روش پژوهش حاضر نیمه ‌آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس ‌آزمون و جامعه پژوهش شامل کودکان کم‌ شنوای مراجعه‌کننده به مرکز مشاوره بوکان بود که از بین آن‌ها 45 نفر به‌ طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (30 نفر در دو گروه آزمایش و 15 نفر در گروه کنترل) جایگزین شدند. ابزار پژوهش شامل بسته درمان هشیاری در لحظه‌ها کودک محور و بسته آموزشی نقاشی درمانی لیبمن به همراه دو پرسش‌نامه احساس تنهایی آشر و همکاران (۱۹۸۴) و پرسش‌نامه مشکل‌های رفتاری کودکان و نوجوانان کوای و پترسون (RBPC) بود. برای تحلیل فرضیه‌های پژوهش از روش آماری تحلیل کوواریانس در نرم‌افزار Spssv26 استفاده شد. یافته‌ها حاکی از آن است که نقاشی ‌درمانی 802/0 بر احساس تنهایی و هشیاری در لحظه‌ها کودک محور 311/0 بر احساس تنهایی تاثیر‌گذار است (05/0>sig). هم‌چنین نقاشی‌درمانی 386/0 مشکل‌های رفتاری و هشیاری در لحظه‌ها کودک محور 567/0 مشکل‌های رفتاری دانش‌آموزان را کاهش می‌دهند (05/0>sig). هم‌چنین بر اساس یافته‌های این پژوهش نقاشی‌درمانی نسبت به هشیاری در لحظه‌ها بر احساس تنهایی کودکان کم‌شنوا و هشیاری در لحظه‌ها کودک محور نسبت یه نقاشی‌ درمانی بر مشکل‌های رفتاری کودکان کم‌شنوا بیش‌تر تاثیر می‌گذارد (05/0>sig). بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که نقاشی ‌درمانی در درمان احساس تنهایی و هشیاری در لحظه‌ها کودک محور در درمان مشکل‌های رفتاری کودکان ناشنوا تاثیرگذار است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Comparing the Effectiveness of Child-Centered Mindfulness Training and Drawing Therapy on Loneliness and Behavioral Problems of Hearing Impaired Children

نویسندگان English

khalid Ahmadnejad 1
ali Shaker 2
ali khademi 3
1 . Ph.D. student in general psychology, Islamic Azad University, Urmia branch, Urmia, Iran
2 . Associate Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University, Urmia branch, Urmia, Iran. Corresponding Author, Email: ali.shaker2000@gmail.com
3 Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University, Urmia branch, Urmia, Iran
چکیده English

The purpose of this study was to compare the effectiveness of child-centered mindfulness training and art therapy on loneliness and behavioral problems in children with hearing impairment in the city of Bukan. This research, considering its applied purpose, was conducted using a quasi-experimental design with a pretest-posttest structure. The research method was semi-experimental with a pretest-posttest design. The study population consisted of children with hearing impairment who attended the Bukan counseling center. A total of 45 participants were randomly assigned to two experimental groups and one control group (30 participants in the experimental groups and 15 in the control group). The research instruments included the child-centered mindfulness training package, the Liebmann art therapy training package, and two questionnaires: the Asher et al. (1984) Loneliness Scale and the Quay & Peterson (RBPC) Behavioral Problems Questionnaire for children and adolescents. Hypothesis testing was conducted using covariance analysis (ANCOVA) in SPSS v26. The findings indicate that art therapy had an effect of 0.802 on loneliness, while child-centered mindfulness training had an effect of 0.311 on loneliness (p < 0.05). Additionally, art therapy reduced behavioral problems by 0.386, while child-centered mindfulness training reduced behavioral problems by 0.567 (p < 0.05). Furthermore, the results suggest that art therapy was more effective than mindfulness training in reducing loneliness in children with hearing impairment, whereas child-centered mindfulness training was more effective than art therapy in reducing behavioral problems in these children (p < 0.05). Therefore, it can be concluded that art therapy is effective in treating loneliness, while child-centered mindfulness training is effective in addressing behavioral problems in children with hearing impairment.

کلیدواژه‌ها English

feeling alone
mindfulness
hearing loss
behavioral problems of children
painting therapy
بوردیک، د. (1396). راهنمای آموزش مهارت‌های ذهن آگاهی به کودکان و نوجوانان، ترجمه غلامرضا منشئی، مسلم اصلی‌آزاد، له حسینی و پریناز طیبی، چاپ اول، اصفهان: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد أصفهان (خوراسگان). تاریخ چاپ به زبان اصلی، 2014.
حیدری‌دارانی، ز.، و منشئی، غ، ر. (1401). اثربخشی آموزش ذهن‌ آگاهی کودک ‌محور بر شادکامی و اضطراب اجتماعی کودکان کم‌شنوا. توانمندسازی کودکان استثنایی، 13(1)، 27-37.
رحیمی‌پردنجانی س.، جلالی، د.، نجاتی‌فر، س.، اعرابی، ا. (1400). اثربخشی هنر درمانی مبتنی بر نقاشی بر رفتار پرخاشگرانه دانش‌آموزان دختر با آسیب شنوایی. سنجش و پژوهش در مشاوره کاربردی. ۳ (۳) :۱۲-۱
رضایی، ع، م.، صفایی، م.، و هاشمی، ف. (1392). ویژگی‌های روانسنجی مقیاس احساس تنهایی دانشجویان، مجله روانشناسی بالینی، 5(3). 92-81.
زنجیران، ش.، کیانی، ل.، زارع، م.، شایقیان، ز. (1396). اثربخشی معنا درمانی گروهی بر احساس تنهایی زنان سالمند مقیم‌ سرای سالمندان. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 16(3)، 60-67.
شهبازی، ف.، احمدی، ر.، چرامی، م.، و غضنفری، ا. (1400). اثربخشی آموزش مهارت‌های ذهن‌آگاهی کودک ‌محور بر تعامل والدکودک و رفتارهای اجتماعی کودکان دارای خود کنترلی پایین. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 64(2).
عاشوری، م.، تاج‌ور رستمی، ا. (1398). اثربخشی برنامه توان‌بخشی شناختی مبتنی بر حافظه بر نیمرخ حافظه فعال و حافظه آینده‌نگر دانش‌آموزان کم‌شنوا، مجله روا‌‌ن‌شناسی و روانپزشکی شناخت، 6(6)، 54-40.
محمدی‌کشکا، س.، ابوالقاسمی، ع.، و کافی ماسوله، س، م. (1401). تأثیر بازی‌‌درمانی گروهی مبتنی بر نقاشی بر مهارت‌های هیجانی کودکان با اختلال اضطراب جدایی. روا‌‌ن‌شناسی افراد استثنایی،  13(49), 233-259.
مردانی، ف.، شفیع آبادی، ا.، جعفری، ا. (1399). اثربخشی نقاشی ‌درمانی بر اضطراب کودکان دچار اختلال کاستی توجه/فزون‌کنشی. فصلنامه علمی خانواده درمانی کاربردی، 1(2)،ص68-84.
معافی پور، س.، داروئی، پ.، و قمرانی، ا. (1401). تدوین بسته‌ هنر درمانی بیانگر بر پایه الگوی ماندالا در جهت کاهش احساس تنهایی. مبانی نظری هنرهای تجسمی، 7(2)، 139-152.
منصوری نژاد، ر.، عبدالهی، ن.، محمودی، ط.، عبدالرسولی، ل.، و زرگ، ی. (1400). بررسی رابطه احساس‌ تنهایی ‌اجتماعی و عاطفی، ترس از ارزیابی ‌منفی، سرکوب ‌فکر و ذهن ‌آگاهی با میانجی‌گری خود ‌پنهانی. مجله روان‌شناسی و روان‌پزشکی شناخت ۸ (۳):۵۱-۳۹.
موسوی، س، ز.، موللی، گ.، و موسوی، ن. (1398). احساس تنهایی، استقلال و هویت در نوجوانان ناشنوا. فصلنامه علمی پژوهشی طب توا‌‌ن‌بخشی، (2)240-253.

  • تاریخ دریافت 23 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 12 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 19 تیر 1403