توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

اثربخشی درمان تعامل والد- کودک بر اساس رویکرد آیبرگ بر اضطراب و مهارت‌های اجتماعی کودکان با ناتوانی هوشی و رشدی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 .دانشیار گروه روان شناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان. ایران
3 دانشیار، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی درمان تعامل والد-کودک بر اساس رویکرد آیبرگ بر اضطراب و مهارتهای اجتماعی کودکان با ناتوانی هوشی و رشدی بود. روش این مطالعه از نوع تک‌آزمودنی، در سه مرحله خط پایه، مداخله و پیگیری صورت گرفت. جامعه آماری شامل مادران دارای کودک با ناتوانی هوشی و رشدی و فرزندان آنها در شهر اصفهان بود که از میان آنها، سه نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. قبل اجرای مداخله، شرکت‌کنندگان در 3مرتبه با استفاده از مقیاس اضطراب کودکان پیش ازدبستان اسپنس(PAS) و پرسشنامه مهارتهای اجتماعی ماتسون(MESSY) موردارزیابی قرار گرفتند. سپس، برنامه درمانی تعامل والد-کودک بر اساس رویکرد آیبرگ در ۱۵ جلسه ۴۵ دقیقه‌ای برای مادران و فرزندان آنان اجرا شد و در طول جلسات، 6 مرتبه با استفاده از ابزارهای مذکور موردارزیابی قرار گرفتند. همچنین، پس از پایان جلسه، جهت بررسی ماندگاری تاثیر مداخله، 2مرتبه دیگر موردارزیابی قرار گرفتند. در نهایت، داده‌ها با استفاده از روش تحلیل دیداری و اندازه اثر مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‌های به دست‌آمده نشان داد که اضطراب هر سه آزمودنی نسبت به خط پایه کاهش و مهارتهای اجتماعی آن‌ها نسبت به خط پایه افزایش داشته است؛ به طوریکه اندازه اثر متغیر اضطراب برای آزمودنی اول تا سوم به ترتیب ۶۲/۱، ۴۱/۱ و ۶۳/۱ گزارش شد. در متغیر مهارت‌های اجتماعی نیز، اندازه اثر به ترتیب برابر با ۱۱/۱، ۴۷/۱ و ۵۸/۰ گزارش گردید. بنابراین، نتایج نشان داد که می‌توان از درمان تعامل والد-کودک بر اساس رویکرد آیبرگ جهت بهبود اضطراب و مهارت‌های اجتماعی کودکان با نا‌توانی هوشی و رشدی بهره گرفت.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Effectiveness of Parent-Child Interaction Therapy based on Eyberg’s Approach on Anxiety and Social Skills of Children with Intellectual and Developmental Disability

نویسندگان English

Marjan Haydari 1
Ghasem Norouzi 2
Mohammad Ashori 3
1 Master of Arts in department of Psychology and Education of People with Special Needs, Faculty of Education and Psychology,, University of Isfahan,, Isfahan, Iran
2 Associate Professor in Department of Education and Psychology of People with Special Needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran
3 Associate Professor, Department of Psychology and Education of Children with Special Needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده English

The purpose of the present study was to investigate the effectiveness of parent-child Interaction therapy based on Eyberg’s approach on the anxiety and social skills of children with intelligence and developmental disability. The method of this study was the single subject, in three stages of baseline, intervention and follow-up. The statistical population included all mothers having children with intellectual and developmental disability and their children in Isfahan city, from among them,, 3boys were selected by purposive sampling method. Before implementing the intervention, the participants were evaluated 3times using Spence's preschool anxiety scale(PAS) and Matson's social skills questionnaire(MESSY). Then, the Eyberg's mother-child interaction therapy was performed for them in 15 sessions of 45 minutes, and during the sessions, they were evaluated 6 times using the mentioned tools. Moreover, after the end of the session, in order to check the durability of the intervention, they were evaluated 3more times. Finally, the data was analyzed using the method of visual analysis and effect size. The findings indicated that the anxiety of all three subjects decreased compared to the baseline and their social skills increased compared to the baseline. So that the effect size of the anxiety variable was reported for the first to third subject 1.62, 1.41 and 1.63 . In the variable of social skills, the effect size was reported 1.11, 1.47 and 0.58, respectively. Therefore, the results suggest that the parent-child Interaction therapy based on Eyberg’s approach can be used to improve children's anxiety and social skills by intelligence and development.

کلیدواژه‌ها English

anxiety
parent-child Interaction therapy based on Eyberg’s approach
intellectual and evelopmental disability
social skills
اکبری­زاده، ع.، حسن­زاده، س.، کامکاری، ک.، و غلامعلی لواسانی، م. (1398). اثربخشی برنامه حضوری- مجازی درمان تعامل والد- کودک بر اساس رویکرد آیبرگ بر اختلالات رفتاری کودکان پیش­دبستانی. فصلنامه علمی- پژوهشی کودکان استثنایی. 19(3)، 60-49.
اوبالسی، آ.، خادمی، ع.، محمود علیلو، م.، و اعتمادی­نیا، م. (1401). مقایسه اثربخشی درمان تعاملی والد- کودک (PCIT)، آموزش ذهن­آگاهی کودک­محور و برنامه والدین سال­های باور نکردنی (IY) بر نشانه­های برونی­سازی شده دانش­آموزان دوره اول ابتدایی شهر تبریز. فصلنامه علمی- پژوهشی آموزش و ارزشیابی. 14(56)، 184-151.
ایلاتی­زاده، ف.، شاکری­نیا، ا.، و حسین­خانزاده، ع. ع. (1402). مقایسه نشخوار فکری و اضطراب در مادران دانش­آموزان با و بدون نیازهای ویژه در دوران همه­گیری کووید 19. نشریه تعلیم و تربیت استثنایی. 23(1)، 34-24.
برزگر بفروئی، ک.، زارعی حسین­آبادی، م.، و امیدیان، م. (1395). اثربخشی آموزش مهارت‌های ارتباطی بر اضطراب اجتماعی نوجوانان پسر کم‌توان ذهنی. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی افراد استثنایی. 6(21)، 188-169.
پوست­چی، م.، شریفی درآمدی، پ.، عسگری، م.، و کاظمی، ف. (1401). اثربخشی برنامه آموزش تعامل مادر-کودک مبتنی بر سبک دلبستگی ایمن بر سازگاری اجتماعی دانش­آموزان دوره ابتدایی دارای اختلالات اضطرابی. مجله مطالعات ناتوانی. 66(12)، 9-1.
حسینی، س. ب.، سلطانی شال، ر.، و حسین­خانزاده، ع. ع. (۱۴۰۰). اثربخشی درمان تعامل والد-کودک بر کنش­های اجرایی و همدلی کودکان با اختلال هیجانی-رفتاری (مطالعه تک بررسی). تعلیم و تربیت استثنایی. ۲(۱۶۲)، 70-59.
دبیریان، م.، و حیدری شرف، پ. (1398). اثربخشی قصه­درمانی بر کاهش میزان اضطراب و بهبود هراس اجتماعی کودکان کم­توان هوشی شهر کرمانشاه. راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی. 1(4)، 11-1.
شوکت­پور لطفی، ش. (1401). مقایسه­ی اثربخشی آموزش تعامل والد– کودک درمان مبتنی بر دلبستگی و آموزش مهارت خودتنظیمی بر کنترل هیجان کودکان پیش­دبستانی. دوفصلنامه­ی تحقیقات روانشناختی. 14(41)، 30-14.
عاشوری، م.، و یزدانی‌پور، م. (1397). بررسی تأثیر آموزش بازی‌درمانی گروهی با رویکرد شناختی رفتاری بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی. فصلنامه توانبخشی. 76(3)، 275-265.
عبدی‌زرین، س.، و محمدی‌نیا، م. (1400). مقایسه‌ی حرمت خود، خودکارآمدی و اضطراب اجتماعی دانش‌آموزان کم­توان ذهنی با و بدون تجربه‌ی در مدارس آموزش عمومی. تعلیم و تربیت استثنایی. 161(21)، 20-9.‎
عیسی­زاده، م.، قربان جهرمی، ر.، کریم­زاده، م.، و دهقانی آرانی، ف. (1402). بررسی اثربخشی بسته ترکیبی تعامل والد کودک آیبرگ و والدگری شخصیت­مدار در کاهش نشانه­های اضطرابی و مشکلات تفکر و توجه. فصلنامه سلامت و آموزش در اوان کودکی. 4(2)، 72-59.
غدیری صورمان­آبادی، ف.، و سلیمانی، ا. (1402). طراحی، تدوین و روایی‌یابی برنامه مداخله مبتنی بر کارکردهای اجرایی و بررسی اثربخشی آن بر تعامل اجتماعی کودکان طیف اتیسم با عملکرد بالا. فصلنامه علمی- پژوهشی کودکان استثنایی. 23(1)، 93-108.
قنبری، س.، خان­محمدی، م.، خداپناهی، م. ک.، مظاهری، م. ع.، و غلامعلی لواسانی، م. (1390). بررسی ویژگی­های روانسنجی مقیاس اضطراب کودکان پیش­دبستانی. مجله روانشناسی. 15(3)، 234-222.
محمدزاده، ع.، و قمرانی، ا. (1396). اثربخشی آموزش برنامه‌ی سال‌های باور نکردنی بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان کم­توان ذهنی. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی افراد استثنایی. 7(25)، 119-97.
محمدی قره­قوزلو، ر.، گل­محمدنژاد، غ. ر.، و جوانمرد، غ. ح. (1391). تأثیر آرامش‌آموزی در کاهش اضطراب و افسردگی مادران دارای کودک کم‌توان ذهنی. فصلنامه علمی- پژوهشی کودکان استثنایی. 12(4)، 32-21.
Downloaded from www.ceciranj.ir
مختاری مصیبی، م.، درتاج، ف.، دلاور، ع.، و حاجی علیزاده، ک. (1399). اثربخشی درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک بر کاهش اضطراب مدرسه دختران. مجله مطالعات ناتوانی، 10(1)، 1-8.
مهرافزا، م.، نخستین گلدوست، ا.، و کیامرثی، آ. (1401). اثربخشی بازی­درمانی شناختی-رفتاری بر پرخاشگری و اضطراب کودکان کم­توان ذهنی. فصلنامه خانواده درمانی کاربردی. 3(3)، 192-210.
یوسفی، ف.، و خیر، م. (1381). بررسی پایایی و روایی مقیاس سنجش مهارت­های اجتماعی ماتسون و مقایسه عملکرد دختران و پسران دبیرستانی در این مقیاس. مجله علوم

  • تاریخ دریافت 26 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 06 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 14 اردیبهشت 1403