توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

اثربخشی آموزش طرحواره‌درمانی بر رضایت از زندگی و کیفیت زندگی در دانش‌آموزان تیزهوش با نشانه‌های اضطراب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای روانشناسی تربیتی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران
2 دکترای روانشاسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران،
3 دانشجوی دکترای روان شناسی تربیتی دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه سمنان سمنان ایران
10.22034/ceciranj.2024.425713.1818
چکیده
Downloaded from www.ceciranj.ir




 هدف از پژوهش حاضر، اثربخشی آموزش طرحواره‌درمانی بر رضایت از زندگی و کیفیت زندگی دانش‌آموزان تیزهوش با نشانه‌های اضطراب بود. روش پژوهش، نیمه­آزمایشی مبتنی بر پیش‎آزمون – پس‎آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‌ی آماری را ۱۸۰ دانش‌آموزان دارای اضطراب مراجعه‌کننده به دفتر مشاوره دبیرستان تیزهوشان شهر خرم­آباد در سال 1402 در نظر گرفته شد. نمونه آماری شامل 30 نفر به­صورت داوطلبانه بود که به­صورت تصادفی در دو گروه  15 نفری، گروه طرحواره­درمانی و گروه کنترل جایگزین شدند. در پژوهش از پرسشنامه کیفیت زندگی (SF-36) و پرسشنامه رضایت از زندگی (SWLS) استفاده شد. پس از اجرای پیش­آزمون، در گروه آزمایش مداخله طرحواره­درمانی در 8 جلسه (هر هفته یک جلسه به‌صورت گروهی) اجرا و پس از آن، مرحله پس­آزمون در هر دو گروه اجرا گردید. یافته­ها مبتنی بر تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که در پس­آزمون، میانگین رضایت از زندگی (001/0P value: ) و مقیاس سلامت جسمی (001/0P value: ) و سلامت روانی (001/0P value: ) در گروه مداخله به‌ طور معناداری از افراد گروه کنترل بالاتر بود. در نتیجه، مداخله­ی طرحواره‌درمانی برنامه­ای مؤثر در جهت افزایش رضایت از زندگی و کیفیت زندگی دانش­آموزان با نشانه­های اضطراب در نظر گرفته شد. این درمان به دانش­آموزان کمک می­کند تا با بهبود بینش خود، طرحواره­های منفی را به مثبت تبدیل نموده و با ایجاد هدف و معنا در زندگی خود، اضطراب خود را کاهش داده و رضایت از زندگی خود را افزایش دهند. لذا پیشنهاد می‌گردد که در فضای آموزش، از طرحواره‌درمانی در جهت افزایش سلامت‌روان دانش­آموزان با نشانه­های اضطراب استفاده گردد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The effectiveness of schema therapy training on life satisfaction and quality of life of gifted students with symptoms of anxiety

نویسندگان English

Maryam abdolahi moghadam 1
Fazlullah Hassanvand 2
Naghmeh Torabi 3
1 Ph.D. in Educational Psychology, Department of Economic and Social science faculty, Bu Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Ph.D. in Educational Psychology, Department of Psychology and Educational science, university of Allame Tabatabai, Tehran, Iran.
3 PhD student in Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Semnan University, Semnan, Iran
چکیده English

The aim of this study was the effectiveness of schema therapy training on life satisfaction and quality of life of gifted students with symptoms of anxiety. The research method was semi-experimental based on pre-test-post-test with a control group. The statistical population included all students (180 peoples) with anxiety who referred to the counseling office of gifted High School in Khorram Abad city in 2023. The statistical sample consisted of 30 volunteers who were randomly divided into two groups of 15, a experiment group and a control group. The research tool included Veber & Sherboun Short-form Health questionnaire (SF-36) and Diener et al.'s life satisfaction questionnaire (SWLS(. After the pre-test, schema therapy intervention was performed in the experimental group in 8 sessions (one session per week as a group) and after that, the post-test phase was performed in both groups.The findings based on multivariate covariance analysis showed that in the post-test, at a significance level of 0.001, the life satisfaction and physical health and mental health mean in the schema therapy intervention group were significantly higher than those in the control group. As a result, Schema therapy intervention is an effective program to increase life satisfaction and quality of life of students with symptoms of anxiety.This treatment helps students to improve their insigt, turn negative schemas into positive ones, and by creating a purpose and meaning in their lives, reduce the anxiety them and increase their satisfaction with their lives. So, it is suggested to use schema therapy to increase the mental health of students with anxiety symptoms in the education environment.

کلیدواژه‌ها English

Gifted Students
Life Satisfaction
Schema Therapy
Quality of Life
Anxiety
اسماعیل­زاده، ل.، غلامعلی لواسانی، م.، و قاسم­زاده، س. (1400). مقایسه اثربخشی برنامه آموزشی طرحواره درمانی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر دشواری خودتنظیمی هیجانی نوجوانان تیزهوش. سلامت اجتماعی. 8 (3)، 452-444.
امیری، ف.، ویسکرمی، ح. ع.، و سپهوندی، م. ع. (1398). اثربخشی درمان ذهن‌آگاهی بر اضطراب و تنظیم هیجانی دانش‌آموزان تیزهوش دوره اول متوسطه. نشریه توانمندسازی کودکان استثنایی. 10(2)، 148-137.
بشکار، م.، نیک‌منش، ز.، و کهرازئی، ف. (1400). اثربخشی آموزش مثبت‌نگری بر ادراک شایستگی و کیفیت زندگی دانش‌آموزان. مجله علمی پژوهان. 19(4)، 67-59.
باب، س.، آذربرین، م. و مقیمیان، م. (1401). اثربخشی آموزش خودمراقبتی به صورت غیرحضوری بر خودکارآمدی و کیفیت زندگی بیماران دارای استومی روده‌ای. نشریه پرستاری ایران.  35 (135)، 3-15.
بیانی، ع. ا.، کوچکی، ع. م.، و گودرزی، ح. (1386). اعتبار و روایی مقیاس رضایت از زندگی (SWLS). فصلنامه روانشناسی تحولی (روانشناسان ایرانی). 3(11)، 265-259.
دهقانی سلطانی، م.، و رضایی­نسب، ف. (1401). اثربخشی طرحواره­درمانی بر باورهای فراشناختی، آمیختگی فکر کنش و نشخوار فکری زنان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر. فصلنامه پژوهش­های نوین روانشناختی.  17(66)، 130-121.
دیبا واجاری، ط.، خمیس ابادی، م.، و دهقان­دار، م. (1401). آسیب­شناسی مدارس تیزهوشان با توجه به مؤلفه­های (روانی، اجتماعی و عملکردی) از نظر کارشناسان و دبیران مدارس استان البرز. دوماهنامه علمی- پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی. 13(2)، 166-179.
زمانی، م.، ستوده اصل، ن.، مکوند حسینی، ش.، و صباحی، پ. (1400). اثربخشی طرحواره درمانی بر کیفیت زندگی دختران نوجوان دارای اختلال شخصیت مرزی. فصلنامه خانواده درمانی کاربردی. 2(3)، 274-255.     
ساداتی فیروزآبادی، س. (1394). رابطه ابعاد کمال­گرایی با اضطراب حالتی/خصلتی در دانش­آموزان دبیرستانی تیزهوش. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی. 2(8)، 110-99.
سبحانی، س.، محمدی زیدی، ع.، تابان­فر، س.، و حسینی، م. ش. (1401). ارتباط اضطراب با کیفیت زندگی پرستاران شاغل در بخش‌های مراقبت از بیماران مبتلا به کووید-19. مجله مهندسی بهداشت حرفه­ای. 9(1)، 45-37. 
شیخی، م.، هومن، ح. ع.، احدی، ح.، و سپاه منصور، م. (1389). مشخصه­های روان­سنجی مقیاس رضایت از زندگی. فصلنامه اندیشه و رفتار در روانشناسی بالینی (اندیشه و رفتار). 5(19)، 15-26.
عباسی، ف.، مرادی­منش، ف.، نادری، ف.، و بختیارپور، س. (1399). اثربخشی طرحواره درمانی بر تنظیم شناختی هیجان و کیفیت زندگی در افراد مبتلا به آسم. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد. 63 (2)، 2454-2446.                  
عباسیان، ف.، پاکدامن، م.، و کارشکی، ح. (1401). اثربخشی آموزش شکوفایی بر افسردگی و اضطراب و تاب­آوری   دانش­آموزان مدارس تیزهوشان. پژوهش‌های روانشناسی بالینی و مشاوره. 11(2)، 56-39.
عیسایی، س.، صیرفی، م.ر.، کراسکیان موجمباری، آ.، برجعلی، ا.، و رنجبری­پور، ط. (1400). مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی فردی و گروهی بر درمان افسردگی و اضطراب نوجوانان. مجله مطالعات ناتوانی. 67 (11)، 8-1.
کامران، ف.، عباسی، ق.، و حسن­زاده، ر. (1402). اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر رضایت از زندگی، اضطراب آینده و استرس ادراک­شده در دانش­آموزان تیزهوش. تازه­های علوم شناختی. 25(4)، 33-47.
گراوند، ه.، عبدلی، ف.، محمدی، ع.، و سبزیان. س. (1400). بررسی رابطه‌ی بین سرمایه روان‌شناختی و کیفیت زندگی در مدرسه با نظر به نوع مدرسه موردمطالعه: مقایسه دانش‌آموزان مدارس عادی و تیزهوش شهر سنندج. روانشناسی افراد استثنایی. 11(44)، 25 -6.
مرادیان، پ.، کاکابرایی، ک.، و امیری، ح. (1400). مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و آموزش مهارت­های حل مسأله بر بهزیستی ذهنی (رضایت از زندگی و عواطف مثبت و منفی) مردان متأهل سوء مصرف­­کننده مواد. فصلنامه خانواده درمانی کاربردی. 2(3)، 152-133.
منتظری، ع.، گشتاسبی، آ.، وحدانی­نیا، م. (۱۳۸۴). ترجمه، تعیین پایایی و روایی گونه فارسی ابزار استاندارد (SF-36). فصلنامه پایش. ۵(۱)، 56 - 49.
دوره 14، شماره 4
زمستان 1402
صفحه 59-48

  • تاریخ دریافت 08 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 18 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 14 دی 1402