طراحی و بررسی اثربخشی برنامه هنردرمانی خانواده‌محور بر سازگاری کودکان مبتلا به سرطان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روان‌شناسی سلامت، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد تمام گروه روان شناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار گروه خون و سرطان، دانشکده بیماری‌های کودکان، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران

4 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

10.22034/ceciranj.2020.206550.1293

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی برنامه هنردرمانی خانواده‌محور قابل اجرا در بیمارستان، و ارزیابی اثربخشی آن بر سازگاری کودکان مبتلا به سرطان انجام شد. روش: این پژوهش یک مطالعه تک‌آزمودنی از نوع A-B است که نوعی پژوهش آزمایشی به شمار می-رود. جامعه آماری پژوهش شامل تمام کودکان 9 تا 14 ساله بستری در مرکز طبی کودکان از آبان تا بهمن 1397 بود که از میان آن‌ها تعداد پنج کودک به روش نمونه‌گیری هدفمند، انتخاب شدند. هر کودک همراه با مادر خود تعداد هشت جلسه هنردرمانی خانواده‌محور دریافت کرد. ابزار پژوهش حاضر، چک‌لیست نمودهای زیستی-روانی-اجتماعی ناسازگاری در بیمارستان (پوررضائیان، بشارت، کوچک‌زاده و فراهانی، 1397) و راهبردهای سازگاری کودکان- بازنگری نخست (آیرز و ساندلر، 1999) بودند. داده‌های پژوهش با استفاده از نمودارها و جدول‌های مخصوص طرح‌های تک‌آزمودنی مورد تحلیل قرار گرفتند. به علاوه، میزان اندازه اثر و شاخص تغییر پایا نیز گزارش شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که هنردرمانی خانواده‌محور به طور معناداری سبب کاهش نمودهای ناسازگاری و راهبرد اجتناب (05/0  P) از یک سو، و افزایش راهبرد جست و جوی حمایت (05/0  P) از سوی دیگر شده است. نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های پژوهش می توان نتیجه گرفت که هنردرمانی خانواده‌محور قادر است سبب کاهش ناسازگاری کودکان مبتلا به سرطان بستری در بیمارستان و تغییر راهبردهای سازگاری آن‌ها شود. بنابراین این روش را می‌توان به عنوان یکی از روان‌درمانی‌های مفید و کاربردی در بیمارستان به ویژه برای کودکان مبتلا به سرطان دانست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Development and evaluation the effectiveness of family-based art therapy on children’s coping with cancer

نویسندگان [English]

  • Hoda Purrezaian 1
  • Mohammad Ali Besharat 2
  • Leili Koochakzadeh 3
  • Hojjatollah Farahani 4
1 Ph.D. student in health psychology, Department of Psychology and education, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Professor in department of psychology, faculty of Psychology and education, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Assistant professor in hematology & oncology department, Faculty of pediatrics, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran
4 Assistant professor in department of psychology, Faculty of humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Objective: The present study was conducted to development the family-based art therapy method adjusted to hospital condition, and evaluation its effectiveness on the children’s coping with cancer. Method: The present research is a single-subject study (A-B) as a kind of experimental research. The statistical population of the study consisted of all children aged 9-14 years old admitted to Children Medical Center (CMC) from November 2018 to February 2019 that among them, five children were selected by purposeful sampling. Each child accompanied with her/his mother received eight family-based art therapy sessions. The measures of the present study were the checklist of bio-psycho-social expressions of incompatibility in hospital-BPSEIH (Purrezaian, Besharat, Koochakzadeh, & Farahani, 2019) and the children’s coping strategies checklist-revision 1 (Ayers & Sandler, 1999). Research data were analyzed using specific charts and tables for single-subject designs. In addition, the effect size (ES) and the reliable change index (RCI) were also reported. Results: The findings showed that family-based art therapy reduced the expressions of incompatibility and avoidance strategy (P  0/05) on the one hand, and increased support seeking strategy (P  0/05) on the other, significantly. Conclusion: According to the findings, it can be concluded that family-based art therapy can reduce the incompatibility of children with cancer in hospital and change their coping strategies. Therefore, this method can be considered as one of the useful and practical psychotherapies in the hospital especially for children with cancer.

کلیدواژه‌ها [English]

  • family-based art therapy
  • coping
  • cancer