توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

اثربخشی برنامه آموزش شناخت اجتماعی بر مهارت‌های همدلی و مهارت‌های اجتماعی نوجوانان با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشکده روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 کاندیدای دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 کارشناسی ارشد روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی. تهران، ایران.
5 روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی،دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
10.22034/ceciranj.2026.572975.2025
چکیده
هدف از پژوهش، اثربخشی برنامه آموزش شناخت اجتماعی بر مهارت‌های همدلی و مهارت‌های اجتماعی نوجوانان با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی بود. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل نوجوانان با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی و کلینیک‌های روان‌پزشکی منطقه ۲ شهر تهران در سال 1404 بود، که ۳۰ نفر از نوجوانان با اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی واجد شرایط، بر اساس ملاک‌های ورود و به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌ صورت انتساب تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه ۱۵ نفر) گمارده شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه همدلی کودک و نوجوان (اورگایو و همکاران، 2017) و پرسشنامه مهارت‌های اجتماعی (گرشام و الیوت، 1992) بود. گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه‌ای (هفته‌ای دو جلسه)، برنامه آموزش شناخت اجتماعی را توسط پژوهشگران دریافت کرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری توسط نسخه 26 نرم‌افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که با کنترل اثر پیش‌آزمون تفاوت معناداری (05/0>P)، میان پس‌آزمون گروه آزمایش و گواه در تمامی خرده‌مقیاس‌های مهارت‌های همدلی و تمامی خرده‌مقیاس‌های مهارت‌های اجتماعی وجود داشت؛ بدین معنا که برنامه آموزش شناخت اجتماعی موجب بهبود مهارت‌های همدلی و مهارت‌های اجتماعی نوجوانان با اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی شده است. با توجه به اثربخشی برنامه، کاربست برنامه آموزش شناخت اجتماعی برای نوجوانان با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی در محیط‌های آموزشی و بالینی توصیه می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Effectiveness of a Social Cognition Training Program on Empathy Skills and Social Skills in Adolescents with Attention Deficit/Hyperactivity Disorder

نویسندگان English

Maryam Noe-Iran 1
Narges Slami 2
Saeedeh Soheili Mehr 3
leila Saghayan 4
roohallah fathabadi 5
1 Master’s degree in General Psychology, Faculty of Psychology, Islamic Azad University, South Tehran Branch, Tehran, Iran.
2 Master’s degree in General Psychology, Faculty of Education and Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
3 Ph.D. Candidate of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
4 Master’s Degree in Psychology and Education of Exceptional Children, Islamic Azad University, Electronic Branch, Tehran, Iran.
5 Psychology of Exceptional Children, Allameh Tabataba'i University,Tehran,Iran.
چکیده English

The present study aimed to examine the effectiveness of a social cognition training program on empathy and social skills in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD). The research employed a quasi-experimental design with a pretest–posttest and a control group. The statistical population consisted of adolescents with ADHD who attended counseling and psychological service centers and psychiatric clinics in District 2 of Tehran in 2025. From this population, 30 eligible adolescents with ADHD were selected through purposive sampling based on the inclusion criteria and were randomly assigned to an experimental group and a control group (15 participants in each group). The research instruments included the Child and Adolescent Empathy Questionnaire (Ornaghi et al., 2017) and the Social Skills Questionnaire (Gresham & Elliott, 1992). The experimental group received the social cognition training program in ten 60 minute sessions (two sessions per week) administered by the researchers. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) in SPSS version 26. The results indicated that after controlling for the pretest effect, there was a significant difference (p < .05) between the experimental and control groups in the posttest scores of all subscales of empathy and social skills. These findings suggest that the social cognition training program improved empathy and social skills in adolescents with ADHD. Based on these results, the application of social cognition training programs for adolescents with ADHD is recommended in educational and clinical settings.

کلیدواژه‌ها English

attention deficit/hyperactivity disorder
social cognition
empathy skills
social skills

  • تاریخ دریافت 10 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 30 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 17 مهر 1405