توانمندسازی کودکان استثنایی

توانمندسازی کودکان استثنایی

تأثیر بازی های مبتنی بر بازداری شناختی بر حافظه فعال و برنامه ریزی دانش آموزان با اختلال خواندن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران
2 استاد گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر بازی‌های مبتنی بر بازداری شناختی بر حافظه فعال و برنامه­ریزی دانش‌آموزان با اختلال خواندن بود. روش از نوع نیمه­آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه در نظر گرفته شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان با اختلال­ خواندن شهر تهران در سال 1403-1402 بود. بدین منظور 26 دانش­آموز پسر با اختلال خواندن به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه قرار داده شدند (هر گروه 13 نفر). جهت گردآوری اطلاعات از ماتریس‌های پیش­رونده ریون (RPM)، مجموعه­ آزمون حافظه فعال کودکان (WMTB-C) و آزمون برج لندن (TOL) استفاده شد. پس از اجرای پیش­آزمون، گروه آزمایش به مدت 10 جلسه 30 دقیقه­ای تحت آموزش بازداری شناختی قرار گرفتند در حالی­که گروه گواه هیچ‌گونه مداخله­ای را دریافت نکردند. در پایان جلسات، هر دو گروه مجدداً توسط ابزارهای ذکر شده مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل اطلاعات توسط نرم‌افزار SPSS-23 و با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره انجام شد. نتایج نشان‌ داد که بازی‌های مبتنی بر بازداری شناختی بر ارتقای عملکرد خرده­مقیاس‌های یادآوری مستقیم و معکوس مکعب­ها، نمره برنامه­ریزی و تعداد کوشش­ها­ مؤثر بود (01/0>P). همچنین، مشخص شد که مداخله ذکر شده در خرده­مقیاس­های حافظه مازها و زمان کل برنامه‌ریزی تأثیری نداشت (05/0<P). تأثیرات مختلف بازداری بر دیگر مؤلفه‌های کارکردهای اجرایی به شیوه­های مستقیم یا غیرمستقیم می‌تواند مبنایی برای طراحی و اجرای برنامه­های مداخله­ای در این حوزه باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Effect of Games Based on Cognitive Inhibition on Working Memory and Planning of Students with Reading Disability

نویسندگان English

mohsen Rafikhah 1
Ali akbar Arjmandnia 2
Ali Sharifi 3
1 department of psychology and education of exceptional children, faculty of psychology and education , university of Tehran, Tehran,Iran
2 Professor, Department of Psychology and Education for Exceptional Children, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran. Tehran, Iran .
3 Assistant professor, department of psychology and education of children with special needs, Faculty of Psychology and Education, university of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده English

Purpose: The present study was conducted to investigate the effectiveness of teaching the Picture Exchange Communication System (PECS) on mothers’ stress and its effectiveness on the child-parent relationship, communication and social skills of slow-paced non-speaking children. Method: The current study was a single-subject quasi-experimental type with an A-B design. The statistical population of the present study was made up of all slow-paced non-speaking students in Shahrood city studying in the academic year 2021-2022 which was obtained using available sampling method, and finally 3 children were selected (one male and two female students). The sample group was subjected to the educational program of the Picture Exchange Communication System (PECS) for 18 sessions. The tools of this research included Age and Stages Questionnaire (ASQ-3), Gilliam Autism Rating Scale (GARS-3), Child-Parent Relationship Questionnaire (CPRQ) and Parental Stress Questionnaire (PSS). The data were presented in the form of tables, graphs and descriptive reports. Findings: The findings showed that in the stages of post-test 1, post-test 2 and follow-up (one month apart), the educational program was effective on the child-parent relationship, communication and social skills of slow-paced non-speaking children and their mothers’ stress level. Conclusion: It can be concluded that the educational program of the Picture exchange communication system is effective on social and communication skills, so it is necessary that the educational program of the Picture exchange communication system receives the attention of therapists and researchers.

کلیدواژه‌ها English

Picture Exchange Communication System
slow-paced non-speaking children
communication and social skills
child-parent relationship
ارجمندنیا، ع.، شریفی، ع.، و رستمی، ر. (1393). اثربخشی برنامه تمرین رایانه‌ای شناختی بر عملکرد حافظه فعال دیداری- فضایی دانش‌آموزان با مشکلات ریاضی. ناتوانی‌های یادگیری. 3(4)، 24-6.
ارجمندنیا، ع.، و سیف نراقی، م. (1388). تأثیر راهبرد مرور ذهنی بر عملکرد حافظه دانش‌آموزان نارساخوان. مجله علوم رفتاری. 3(3)، 177- 173.
اسمعیل‌زاده روزبهانی، آ.، بهروزی، ن.، امیدیان، م.، و مکتبی، غ. ح. (1400). تأثیر توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای بر کارکردهای اجرایی و حل مسأله در دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ریاضی. فصلنامه علمی- پژوهشی توانمندسازی کودکان استثنایی. 12(4)، 98-87.
پوشنه، ک.، شریفی، ع.، و معتمدیگانه، ن. (1394). اثربخشی مداخله بازتوانی شناختی رایانه محور بر کارکرد‌های اجرایی و عملکرد حافظه فعال دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ریاضی. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی افراد استثنایی. 5(20)، 159-141.
دهقانی، ی.، و حکمتیان فرد، ص. (1398). اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی بر عملکرد توجه و بازداری پاسخ در دانش‌آموزان دارای اختلال ریاضی. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی افراد استثنایی. 9(34)، 158-137. 
شریفی، ع.، علیزاده، ح.، غباری بناب، ب.، و فرخی، ن. ع. (1399). تحلیل نیمرخ عملکردی حافظه و توجه در کودکان دارای اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی، کودکان با اختلال یادگیری و کودکان با شرایط همبود. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی افراد استثنایی. 10(38)، 96-55.
شکوهی­یکتا، م.، و پرند، ا. (1388). مبانی نظری ارزیابی و کاربرد آزمون‌های روانی و تربیتی. تهران: انتشارات تیمورزاده.

  • تاریخ دریافت 07 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 13 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 01 خرداد 1403