انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 16 4 2025 12 22 Comparison of the Effectiveness of the Picture Exchange Communication System Speech Training on the Development of Communication and Social Skills of Non-verbal Autism Spectrum Children مقایسه‌ اثربخشی سیستم ارتباط مبادله‌ تصویر و آموزش گفتار بر رشد مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی کودکان طیف خودمانده بدون کلام 1 13 236100 10.22034/ceciranj.2025.476516.1960 FA سعید حسن زاده استاد گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-9986-0120 سینا شاویسی دانشجوی دکترای تخصصی روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0009-2232-6873 علی اکبر ارجمند نیا استاد گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-8030-8416 Journal Article 2025 03 05 <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 115%; font-family: 'Times New Roman','serif'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">The Autism spectrum disorder severely impairs communication and social skills. The aim of the present study was to examine the effects of two interventions—Picture Exchange Communication System (PECS) and speech training—on the development of communication and social skills in nonverbal children with autism, and to compare the effectiveness of these two methods. This study was applied research conducted in a quasi-experimental design. The target population consisted of nonverbal children with autism spectrum disorder at level three. Twelve children (three girls and nine boys) were randomly assigned into two groups of six participants each. A pretest–posttest design without a control group was employed, and the Gilliam Autism Rating Scale–Third Edition (GARS-3) was used as the assessment tool. Both PECS and speech training interventions were implemented over 18 sessions. Data were analyzed using univariate and multivariate covariance analyses. The paired t-test results indicated that the scores of participants in both the PECS and speech training groups decreased significantly (p < 0.05), demonstrating the effectiveness of the interventions in improving communication and social skills in the target group. Finally, the effects of PECS and speech training were compared, and the results revealed a significant difference between the two groups (p < 0.05). Findings indicated that both interventions were effective in enhancing communication and social skills; however, the impact of PECS was greater and statistically more significant. اختلال طیف خودمانده مهارتهای ارتباطی و اجتماعی را بهشدت مختل میکند. هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی تأثیر دو مداخله سیستم ارتباط مبادله تصویر (پکس) و آموزش گفتار بر رشد مهارتهای ارتباطی و اجتماعی کودکان خودمانده بدون کلام و بررسی میزان تأثیر این دو روش با یکدیگر بود. این پژوهش یک پژوهش کاربردی است که به‌صورت نیمه آزمایشی به اجرا درآمد. جامعه هدف کودکان خودمانده بدون کلام سطح سه بودند که 12 کودک (سه دختر و نه پسر) انتخاب و به ‌صورت تصادفی در دو گروه شش نفر قرار داده شدند؛ از طرح پیشآزمون - پسآزمون بدون گروه گواه استفاده شد؛ همچنین از مقیاس ارزیابی خودمانده گیلیام (GARS-3) به‌عنوان ابزار سنجش استفاده شد؛ مداخلات پکس و آموزش گفتار در 18 جلسه به اجرا درآمد، دادهها با استفاده از کوواریانس تک‌متغیره و چندمتغیره تحلیل شد. آزمون تی وابسته نشان داد که؛ نمرات شرکتکنندگان در گروه پکس و آموزش گفتار به طور معنیداری کاهش‌یافته است (05/0> P) که نشان از تأثیر مداخلات بر رشد مهارتهای ارتباطی و اجتماعی گروه هدف دارد. در پایان تأثیر دو مداخله پکس و آموزش گفتار باهم مقایسه شد، که نتایج نشان داد بین دو گروه در میزان نمرات تفاوت معنی‌دار وجود دارد (05/0> P). نتایج پژوهش نشان داد که هر دو مداخله پکس و آموزش گفتار بر روی رشد مهارتهای ارتباطی و اجتماعی مؤثر هستند؛ امّا تأثیر پکس بیشتر و معنی‌دارتر است.

https://www.ceciranj.ir/article_236100_e7b18c68fa2f56b584a5194b52634e16.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 16 4 2025 12 22 The Discriminant Analysis of Attention Deficit/ Hyperactivity Disorder and Specific Learning Disabilities based on the Composite Cognitive Scores of the Stanford-Binet Intelligence Scale (Fifth Edition) تحلیل افتراقی اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی و ناتوانی‌های یادگیری خاص برمبنای نمرات ترکیبی شناختی هوش‌آزمای استنفورد- بینه (نسخه پنجم) 14 27 236753 10.22034/ceciranj.2025.551611.1991 FA مائده مهجوری دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0004-3653-9232 محسن رفیع‌خواه استادیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-0822-3220 سوگند قاسم زاده گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0003-0897-1568 Journal Article 2025 03 10 The present study aimed to examine the effectiveness of the cognitive composite scores of the Stanford–Binet Intelligence Scales, Fifth Edition (SB5), in differentiating among children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD), children with Specific Learning Disabilities (SLD), and typically developing children. The research method was descriptive and causal-comparative (ex post facto). The statistical population consisted of children aged 7 to 12 years in Tehran. From this population, 75 participants (43 boys and 32 girls) were purposefully selected and divided into three groups of 25, including children with ADHD, children with SLD, and typically developing children. The instruments used were the Stanford–Binet Intelligence Scales, Fifth Edition (SB5), the Integrated Visual and Auditory Continuous Performance Test–Second Edition (IVA-2), and the Child Behavior Checklist (CBCL). Data were analyzed using SPSS-26 software through multivariate analysis of variance (MANOVA) and discriminant analysis. The results indicated that the mean scores of the SB5 cognitive composites significantly differed among groups in certain domains, and these scores could effectively distinguish between typically developing children and those with disorders (ADHD and SLD), as well as between ADHD and SLD groups. Based on these findings, the use of SB5 cognitive composite scores, alongside other diagnostic tools and clinical assessments, can enhance the accuracy of identification and differential diagnosis of ADHD and SLD. پژوهش حاضر با هدف بررسی کارآمدی نمرات ترکیبی شناختی هوش‌آزمای استنفورد- بینه (نسخه پنجم) در تمایزگذاری میان کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی، کودکان با ناتوانی‌های یادگیری خاص و کودکان عادی انجام شد. روش این پژوهش از نوع علی- مقایسه‌ای بود. جامعه آماری شامل کودکان 7 تا 12 ساله شهر تهران بود که از این جامعه، ۷۵ شرکت‌کننده (۴۳ پسر و ۳۲ دختر) در سه گروه ۲۵ نفری شامل کودکان دچار اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی، کودکان با ناتوانی‌های یادگیری خاص و کودکان عادی به روش هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل هوش‌آزمای استنفورد- بینه (نسخه پنجم)، آزمون عملکرد یکپارچه دیداری و شنیداری- ویرایش دوم (IVA-2)، سیاهه رفتاری کودک (CBCL) بودند. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS-26 و با روش تحلیل واریانس چندمتغیره و تحلیل تمییز تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که میانگین نمرات ترکیبی شناختی هوش‌آزمای استنفورد- بینه در برخی حوزه‌ها بین گروه‌ها تفاوت معنادار دارد و این نمرات می‌توانند در تفکیک میان کودکان عادی و کودکان دچار اختلال (اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی و ناتوانی‌های یادگیری خاص) و همچنین تمایز میان اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی و ناتوانی‌های یادگیری خاص مؤثر باشند. بر اساس نتایج حاصل، استفاده از نمرات ترکیبی شناختی هوش‌آزمای استنفود- بینه (نسخه پنجم) در کنار سایر ابزارهای تشخیصی و ارزیابی‌های بالینی می‌تواند موجب افزایش دقت شناسایی و تشخیص افتراقی میان اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی، ناتوانی‌های یادگیری خاص شود.

https://www.ceciranj.ir/article_236753_3d4b8842abe227db5bb9665cb994474d.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 16 4 2025 12 22 The Effectiveness of a Self-Compassion Training Program on Sense of Coherence and Intolerance of Uncertainty in Mothers of Children with Reading Disorders اثربخشی برنامه آموزش خود شفقت‌‌ورزی بر احساس انسجام و عدم تحمل بلاتکلیفی مادران کودکان با اختلال خواندن 28 39 236439 10.22034/ceciranj.2025.543639.1984 FA آزاده اسمعیل زاده روزبهانی گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. 0009-0009-1052-1137 عاطفه محمدی کارشناسی ارشد روانشناسی و آموزش کودکان استثنائی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0000-0002-6275-2342 مریم نوع ایران کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، دانشکده روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران. 0009-0001-5847-890X سحر بدری بگه جان دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-8823-6928 روح الله فتح آبادی دکتری روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0002-8079-3949 Journal Article 2025 02 23 The aim of the present study was to determine the effectiveness of a self-compassion training program on the sense of coherence and intolerance of uncertainty among mothers of children with reading disorders. The research method employed was a quasi-experimental design with pre-test–post-test and a control group. The statistical population consisted of all mothers of children with reading disorders who attended counseling and psychological service centers in District 2 of Tehran in 2025. From this population, 30 eligible mothers were purposefully selected based on inclusion criteria and then randomly assigned to experimental and control groups (15 participants in each group). The research instruments included the Sense of Coherence Scale (Antonovsky, 1987) and the Intolerance of Uncertainty Scale (Cornacchio et al., 2018). The experimental group received the self-compassion training program in eight group sessions, each lasting 90 minutes (two sessions per week), while the control group did not receive any training. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) with SPSS version 26. The results indicated that, after controlling for pre-test effects, there were significant differences (p < .01) between the post-test scores of the experimental and control groups across all subscales of sense of coherence and intolerance of uncertainty. In other words, self-compassion training enhanced the sense of coherence and reduced intolerance of uncertainty among mothers of children with reading disorders. Given the effectiveness of the self-compassion training program, its implementation for mothers of children with reading disorders appears to be essential. هدف از پژوهش حاضر، تعیین اثربخشی برنامه آموزش خودشفقت‌ورزی بر احساس انسجام و عدم تحمل بلاتکلیفی مادران کودکان با اختلال خواندن بود. روش پژوهش حاضر، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی مادران کودکان با اختلال خواندن بود که در سال ۱۴۰۴ به مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی منطقه 2 شهر تهران مراجعه بودند. از این جامعه، ۳۰ نفر از مادران واجد شرایط بر اساس ملاک‌های ورود، به شیوه هدفمند انتخاب شدند و سپس با گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس حس انسجام (آنتونوفسکی، 1987) و مقیاس عدم تحمل بلاتکلیفی (کورناچیو و همکاران ، 2018) بود. گروه آزمایش در 8 جلسه گروهی و هر جلسه 90 دقیقه‌ای (هفته ای 2 جلسه) برنامه آموزش خودشفقت‌ورزی را دریافت کردند در حالی که گروه گواه آموزشی دریافت نکردند. داده‌ها با استفاده از تحلیل کواریانس چند متغیری توسط نسخه 26 نرم افزار SPSSمورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که با کنترل اثر پیش آزمون تفاوت معناداری (01/0>P)، میان پس آزمون گروه آزمایش و گواه در تمامی خرده مقیاس‌های احساس انسجام و تمامی خرده مقیاس‌های عدم تحمل بلاتکلیفی وجود داشت؛ بدین معنا که آموزش خودشفقت‌ورزی موجب ارتقای احساس انسجام و کاهش عدم تحمل بلاتکلیفی مادران کودکان با اختلال خواندن شده است.. با توجه به اثربخشی برنامه آموزش خود شفقت‌ورزی، به‌کارگیری برنامه آموزش خود شفقت‌ورزی برای مادران کودکان با اختلال خواندن ضروری به نظر می‌‌رسد.

https://www.ceciranj.ir/article_236439_58c0412ec1a6aa1a464021e60f580b78.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 16 4 2025 12 22 Psychometric Properties of the Children's Self-Regulation Assessment Scale: Evidence from Children with and without Behavioral-Emotional Problems ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس ارزیابی خودتنظیمی کودکان: شواهدی از کودکان با و بدون مشکلات هیجانی رفتاری 40 54 237319 10.22034/ceciranj.2025.538417.1975 FA علی ترکاشوند دانشجوی دکتری روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، گروه کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0001-6529-7739 امیر قمرانی دانشیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0003-4390-0749 مهسا رزمی کارشناسی ارشد روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0009-0003-0400-1983 Journal Article 2025 02 28 The Purpose of the Present study was to investigate the psychometric properties of the persian version of the children's self-regulation assessment scale. The present study was a cross-sectional validation study conducted in Isfahan. the statistical population in this research included all children aged 3 to 6 years in preschool centers in Isfahan during the academic year 1403-1404. From this population, 330 children (300 children without behavioral-emotional problems and 30 children with behavioral-emotional problems) were selected using a purposeful sampling method. The research instrument included a 12-item children's self-regulation Assessment Scale, completed by preschool teachers. The validity of the scale was examined using content validity, face validity, exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis, and item analysis. The reliability of the scale was also investigated using internal consistency methods and split-half reliability. Data analysis was performed using SPSS and Amos version 26 software. the results of the exploratory factor analysis indicated a general factor with an eigenvalue greater than 1, accounting for 71.781% of the variance in the scale. The findings from confirmatory factor analysis also well supported the 12-item, one-factor model. Furthermore, the split-half reliability coefficient for the first half of the data (6 items) was 0.932, and for the second half of the data (6 items) was 0.926, with a split-half correlation of 0.765. These findings indicate desirable internal consistency for assessing children's self-regulation. The Cronbach's alpha coefficient for the entire scale was 0.931. According to the results of first-order confirmatory factor analysis, all indices, including PNFI=0.76, CMIN/DF=0/465, RMSEA=0.01, IFI=0.99, CFI=0.99, and GFI=0.98, confirmed the fit of the one-factor model. Additionally, a comparison of Self-Regulation between children with and without Behavioral-Emotional Problems showed that the level of self-regulation in children without behavioral-emotional problems was higher than in children with Behavioral-Emotional Problems. the results indicated that the Persian version of the children's self-regulation assessment scale possesses the necessary validity and reliability and can be used as a desirable tool for assessing children's self-regulation. هدف از پژوهش حاضر بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس ارزیابی خودتنظیمی کودکان بود. مطالعه حاضر از نوع مقطعی و اعتبارسنجی بود که در شهر اصفهان انجام پذیرفت. جامعه آماری در این پژوهش شامل تمامی کودکان سنین 3 تا 6 ساله مراکز پیش دبستانی شهر اصفهان در سال تحصیلی 1404-1403 بود که از بین این افراد 330 کودک (300 کودک بدون مشکلات هیجانی رفتاری و 30 کودک با مشکلات هیجانی رفتاری) به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس 12 سؤالی ارزیابی خودتنظیمی کودکان بود که توسط مربیان پیش دبستانی تکمیل شد. روایی مقیاس با استفاده از روایی محتوایی، صوری، عاملی اکتشافی، تأییدی و تحلیل مواد و پایایی مقیاس نیز با استفاده روش‌های همسانی درونی و پایایی تنصیفی مورد بررسی‌ قرار گرفت. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و AMOS نسخه 26 صورت گرفت. نتایج تحلیل اکتشافی گویای یک عامل کلی با ارزش ویژه بالاتر از 1 است که این 781/71 درصد از واریانس مقیاس را تبیین می‌کند. یافته‌های حاصل از تحلیل تاییدی نیز به‌خوبی از الگوی 12 سؤالی یک عاملی حمایت می‌کند. همچنین، ضریب تنصیفی برای نیمه اول داده‌ها (6 سؤال) برابر با 932/0 و برای نیمه دوم داده‌ها (6 سؤال) برابر با 926/0 و همبستگی دونیمه 931/0 بود. این یافته‌ها حاکی از همسانی درونی مطلوب برای ارزیابی خودتنظیمی کودکان است. نتایج آلفای کرونباخ برای کل مقیاس 965/0 بود. طبق نتایج تحلیل عاملی تأییدی تمام شاخص‌های 76/0PNFI=، 465/0CMIN/DF=، 01/0RMSEA=، 99/0IFI=، 99/0CFI= و 98/0 GFI=تائید کننده برازش مدل تک عاملی بودند. علاوه بر این، مقایسه خود تنظیمی کودکان با و بدون مشکلات هیجانی رفتاری نشان داد که میزان خود تنظیمی در کودکان بدون مشکلات هیجانی رفتاری بیش از کودکان با مشکلات هیجانی رفتاری می باشد. در مجموع، نتایج نشان داد که نسخه فارسی مقیاس ارزیابی خودتنظیمی کودکان از روایی و پایایی لازم برخوردار است و می‌توان از آن به‌عنوان ابزاری مطلوب جهت ارزیابی خودتنظیمی کودکان استفاده نمود.

https://www.ceciranj.ir/article_237319_89ab49c42ff7dd325db4b50605589fbb.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 16 4 2025 12 22 Comparing the Effectiveness of an Electronic Visual-Motor Training Program with Task-Based Cognitive Rehabilitation on Visual-Spatial Working Memory in Children with Autism Spectrum Disorder مقایسه اثربخشی برنامه آموزشی دیداری-حرکتی الکترونیکی و توان‌بخشی شناختی تکلیف محور بر حافظه فعال دیداری-فضایی کودکان مبتلا به اختلال طیف خودمانده 55 66 237311 10.22034/ceciranj.2025.537930.1974 FA مرجان یخچالی دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0007-4058-6869 لیلا کاشانی وحید استادیار، گروه روان‎شناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-5070-5186 منوچهر مرادی استاد، گروه مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه تهران، تهران، ایران. مریم اساسه استادیار، گروه روان‎شناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0007-4058-6869 Journal Article 2025 07 29 The study aimed to determine the comparison of the effectiveness of an electronic visual-motor training program with task-based cognitive rehabilitation on the visual-spatial working memory of children with autism spectrum disorder. The research method was a quasi-experimental study with a pre-test-post-test design and a two-month follow-up test. The statistical population of the present study included children with autism spectrum disorder, forty-five of whom were selected by convenience sampling, and 15 children with autism spectrum disorder were randomly assigned to the visual-motor training program group, 15 to the task-based cognitive rehabilitation group, and 15 to the control group. In this study, the n-back test was used to collect data. For data analysis, the repeated-measures analysis of variance method and the Bonferroni post hoc test were used to analyze the data using SPSS 23 software. Probability values less than 0.05 were considered statistically significant. The results of the study showed that there was a significant difference between the three stages of pre-test, post-test, and follow-up in visual-spatial working memory in the experimental and control groups (p<0.001). In addition, the results of the study indicated that there was a significant difference between the experimental and control groups in visual-spatial working memory (p<0.01). The results of comparing the effectiveness of the two interventions on visual-spatial working memory showed that task-based cognitive rehabilitation was more effective than the electronic visual-motor training program (p<0.001). Based on the findings, it can be said that task-based cognitive rehabilitation and the electronic visual-motor training program are effective in improving the visual-spatial working memory of children with autism spectrum disorder. این پژوهش با هدف تعیین مقایسه اثربخشی برنامه آموزشی دیداری - حرکتی الکترونیکی با توان‌بخشی شناختی تکلیف‌محور بر حافظه فعال دیداری - فضایی کودکان مبتلا به اختلال طیف خودمانده انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و گروه کنترل به همراه یک دوره آزمون پیگیری دوماهه بود. جامعۀ آماری مطالعه حاضر، شامل کودکان مبتلا به اختلال طیف خودمانده بود که چهل و پنج نفر از آن‌ها به شیوه نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی 15 نفر از کودکان مبتلا به اختلال طیف خودمانده در گروه برنامه آموزشی دیداری – حرکتی و 15 نفر از آن‌ها در گروه توان‌بخشی شناختی تکلیف‌محور و 15 نفر از آن‌ها در گروه گواه جایگزین شدند. در این پژوهش، برای جمع‌آوری داده‌ها، از آزمون ان بک استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی برای تحلیل داده‌ها از طریق نرم‌افزار 23 SPSS استفاده شد. مقادیر احتمال کمتر از ۰۵/۰ از نظر آماری معنادار در نظر گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد که بین سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری در حافظه فعال دیداری- فضایی در گروه‌های آزمایش و گواه تفاوت معنادار وجود دارد (001/0P<). علاوه بر این، نتایج پژوهش بیانگر آن بود که بین دو گروه آزمایش و گواه در حافظه فعال دیداری- فضایی تفاوت معناداری وجود دارد (01/0P<). نتایج مقایسه میزان اثربخشی دو مداخله بر حافظه فعال دیداری - فضایی نشان داد که توان‌بخشی شناختی تکلیف‌محور مؤثرتر از برنامه آموزشی دیداری- حرکتی الکترونیکی است (001/0P<). بر اساس یافته‌های بدست آمده می‌توان گفت توان‌بخشی شناختی تکلیف‌محور و برنامه آموزشی دیداری- حرکتی الکترونیکی در بهبود حافظه فعال دیداری- فضایی کودکان مبتلا به اختلال طیف خودمانده تأثیر دارند.

https://www.ceciranj.ir/article_237311_ece068ad29eea91197932cc0506fcc14.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 16 4 2025 12 22 The Effectiveness of Sensory Integration-Based Intervention on Handwriting Difficulties in Slow Paced Students اثربخشی مداخله مبتنی بر یکپارچگی حسی بر مشکلات دست‌خط دانش‌آموزان آهسته‌گام 67 78 237406 10.22034/ceciranj.2025.529199.1964 FA علی اصغر دادمهر دانشجوی دکتری روان‌شناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-2701-5523 سالار فرامرزی استاد،گروه روان‌شناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-0140-0335 ساجده آقاجانی گروه روان‌شناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0004-6640-307X Journal Article 2024 04 03 The present study aimed to investigate the effectiveness of sensory integration-based intervention on handwriting problems of slow-paced students. The study method was a quasi-experimental pre-test and post-test with a control group. The statistical population of the present study consisted of all slow-paced elementary school students studying in special schools in Qom city with the age range of 10 to 13 years in the Fourth to sixth grades of elementary school. A multi-stage cluster method was used to select the sample, and finally, 30 students were selected based on the study entry criteria, and they were randomly assigned to two experimental and control groups. Then, the intervention program (sensory stimulation related to the sensory integration method and perceptual-motor training based on Jennickson's Building Blocks for Learning program; Translated by Faramarzi, 2025) was carried out on the experimental group for ten sessions individually and weekly. The results of the study showed that the sensory integration-based intervention significantly (P<0.0001 and F=9.751) at a significance level of 0.05 improved the writing performance of slow-paced students in the experimental group compared to the control group. The findings of the study indicated that sensory integration exercises can improve the handwriting problems of slow-paced students in the components of readability, handwriting, writing speed, pressure on the pen and paper, separation of writing, and the direction of pencil movement, and the sensory integration training package can be used as an appropriate intervention in improving the handwriting skills of slow-paced students. هدف از انجام پژوهش تعیین اثربخشی مداخله مبتنی بر یکپارچگی حسی بر مشکلات دست‌خط دانش‌آموزان آهسته‌گام بود. روش مطالعه، نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه دانش‌آموزان آهسته‌گام مقطع ابتدایی در حال تحصیل در مدارس استثنایی شهر قم با دامنه سنی 10 تا 13 سال در پایه‌های چهارم تا ششم ابتدایی تشکیل می‌دهند برای انتخاب نمونه از روش خوشهای چندمرحله‌ای استفاده شد و در نهایت بر اساس معیارهای ورود به مطالعه 30 دانش‌آموز انتخاب، و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل شرکت داده شدند. سپس برنامه مداخله‌ای (تحریک حسی مربوط به روش یکپارچگی حسی و آموزش‌های ادراکی - حرکتی مبتنی بر برنامه بلوک‌های سازنده برای یادگیری جنیکسون؛ ترجمه فرامرزی، 2025) بر روی گروه آزمایش به مدت ده جلسه به صورت انفرادی وهفتگی انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که مداخله مبتنی بر یکپارچگی حسی به طور معناداری (0001/0 P< و 751/9=F) در سطح معنی‌داری 05/0= باعث بهبود عملکرد نوشتاری دانش‌آموزان آهسته‌گام در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد.یافته‌های پژوهش بیانگر آن بود که تمرین های یکپارچگی حسی می تواند سبب بهبود مشکلات دست‌خط دانش آموزان آهسته‌گام در مولفه‌هایی خوانایی، دست‌نویسی، سرعت نوشتن، فشار وارد بر قلم و کاغذ، جدا‌نویسی و جهت حرکت مداد شود،و بسته‌ی اموزشی یکپارچگی حسی می تواند به عنوان یک مداخله مناسب در بهبود مهارت‌های دست‌خط دانش آموزان آهسته‌گام مورد استفاده قرار گیرد.

https://www.ceciranj.ir/article_237406_78adc14b6b1f4686922ee1dc9e1b629c.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 16 4 2025 12 22 The Effectiveness of Family-Centered Problem-Solving Training on Anxiety in Students at Risk of Trauma اثربخشی آموزش حل‌مسئله خانواده محور بر اضطراب دانش‌‌آموزان در معرض آسیب 79 90 237312 10.22034/ceciranj.2025.563474.2009 FA راهین خداداده دانشجوی پسادکتری، گروه روان‌شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران. 0000-0001-9924-8644 کیوان کاکابرایی استاد گروه روانشناسی بالینی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران. 0000-0002-9970-4854 Journal Article 2025 02 28 The purpose of present study was investigating the effectiveness of family-centered problem-solving intervention on anxiety in elementary school students at risk of trauma. This study was a quasi-experimental study using a pretest-posttest-follow-up design with a control group. The statistical population included elementary school students at risk of trauma who exhibited anxiety symptoms in Kermanshah, during the 2023-2024 year. 60 students were selected using purposive sampling and randomly assigned to two experimental groups (n=30) and control groups (n=30). Just the experimental group participated in 10 sessions (60-minute, twice weekly) of a family-centered problem-solving workshop, while the control group received no intervention until the end of the follow-up phase. The Spence Children’s Anxiety Scale-Parent Version (SCAS-P) (1999) was used to collect data. Data analysis was repeated measures analysis with SPSS26. The results showed that in the experimental group, there was a significant difference between the pre-test and post-test scores in the subscales of anxiety (p<0.001), and no significant difference was observed between the post-test and follow-up scores (p>0.001) that indicating the stability of the effect. Based on the results, family-centered problem-solving intervention was effective in reducing anxiety and all subscales of anxiety in elementary school students at risk of trauma. Therefore, the implementation of family-centered problem-solving intervention recommended in home and school. پژوهش حاضر با هدف اثربخشی آموزش حل‌مسئله خانواده‌محور بر اضطراب دانش‌آموزان دوره ابتدایی در معرض آسیب انجام شد. روش پژوهش شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌‌آزمون، پس‌‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل دانش‌آموزان دوره ابتدایی در معرض آسیب با علائم اضطراب شهر کرمانشاه در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که از طریق نمونه برداری در دسترس، تعداد ۶۰ نفر انتخاب و به‌صورت گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و گواه (۳۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش در ۱۰ جلسه یک‌ساعته هفته‌ای دو مرتبه در کارگاه آموزش حل‌مسئله خانواده‌محور شرکت کردند و گروه گواه هیچ آموزشی دریافت نکردند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مقیاس اضطراب کودکان اسپنس نسخه والد (1999) استفاده شد. تحلیل داده‌ها از طریق نرم‌افزار SPSS26 و با استفاده از تحلیل اندازه‌گیری مکرر انجام گردید. نتایج نشان داد، در گروه آزمایش، آموزش حل‌مسئله خانواده‌محور بر کاهش اضطراب و خرده مقیاس‌های آن اثربخش بود (001/۰>P) اما در گروه آزمایش بین نمرات پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری مشاهده نشد (001/۰˃P) که بیانگر ماندگاری اثربخشی آموزش حل‌مسئله خانواده‌محور در طول زمان بود. بر این اساس، مداخله حل مسئله محور بر کاهش اضطراب کودکان در معرض آسیب اثربخش بود و کاربست آن در محیط‌های خانه و مدرسه به والدین و متخصصان توصیه می‌شود.

https://www.ceciranj.ir/article_237312_b4bf04fba4ae5b8f9bfafbfd9ec29b8d.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 16 4 2025 12 22 Comparison of Problem-Solving Styles, Psychological Hardiness, General Health and Marital Satisfaction Between Parents of Children with and without Cerebral Palsy مقایسه سبک‌های حل مسئله، سرسختی روان‌شناختی، سلامت عمومی و رضامندی زناشویی بین والدین کودکان با و بدون فلج مغزی 91 105 237310 10.22034/ceciranj.2025.486680.1917 FA زهرا نجات زادگان عیدگاهی کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0009-0001-4163-8145 سید کاظم رسول‌زاده طباطبایی دانشیار، گروه روان‎شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0002-3980-831X سید روح‌الله حسینی استادیار، گروه روان‎شناسی، دانشکده روان‎شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0001-7320-3501 Journal Article 2025 03 02 The study aimed to compare problem‑solving styles, psychological hardiness, general health, and marital satisfaction between parents of children with and without cerebral palsy (CP). The research design was descriptive–causal‑comparative, and the study population consisted of fathers and mothers of children with CP and fathers and mothers of children without CP, matched on demographic characteristics. The sample comprised 89 participants (30 mothers and 20 fathers with healthy children, and 20 mothers and 19 fathers with a child with CP) selected through convenience sampling. The instruments included the Cassidy and Long Problem‑Solving Styles Questionnaire (1996), the Kobasa Psychological Hardiness Questionnaire (1992), the Goldberg General Health Questionnaire, and the ENRICH Marital Satisfaction Questionnaire. Data were analyzed using inferential tests, including one‑way ANOVA and the Kruskal–Wallis’s test. Findings indicated no significant differences between groups in overall problem‑solving style and total marital satisfaction scores, although descriptive analysis of marital satisfaction subscales revealed different patterns across some dimensions. In contrast, significant differences emerged in psychological hardiness and general health, with parents of healthy children—particularly in the commitment and control dimensions of hardiness and in general health indicators—showing more favorable outcomes than parents of children with CP. These results suggest that having a child with special needs can affect the psychological adjustment and overall, well‑being of parents, particularly mothers, and highlight the need for enhanced psychological and social support for such families. این پژوهش با هدف مقایسه‌ی سبک‌های حل مسئله، سرسختی روان‌شناختی، سلامت عمومی و رضامندی زناشویی بین والدین کودکان با و بدون فلج مغزی انجام شد. طرح پژوهش از نوع توصیفی ـ علّی‌مقایسه‌ای بود و جامعه‌ی آماری شامل پدران و مادران دارای فرزند فلج مغزی و پدران و مادران دارای فرزند سالم بود که از نظر ویژگی‌های جمعیت‌شناختی همتا شده بودند. حجم نمونه ۸۹ نفر بود (۳۰ مادر و ۲۰ پدر دارای کودک سالم و ۲۰ مادر و ۱۹ پدر دارای کودک فلج مغزی) که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سبک‌های حل مسئله کسیدی و لانگ (۱۹۹۶)، پرسشنامه سرسختی روان‌شناختی کوباسا (۱۹۹۲)، پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و پرسشنامه رضامندی زناشویی انریچ بود. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های استنباطی شامل تحلیل واریانس یک‌راهه و آزمون کروسکال–والیس تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که بین گروه‌ها در نمره‌ی کل سبک‌های حل مسئله و رضامندی زناشویی تفاوت معناداری وجود ندارد، هرچند بررسی توصیفی خرده‌مقیاس‌های رضامندی زناشویی الگوهای متفاوتی را در برخی ابعاد نشان داد. در مقابل، در متغیرهای سرسختی روان‌شناختی و سلامت عمومی تفاوت معنادار مشاهده شد؛ به‌طوری‌که والدین کودکان سالم، به‌ویژه در ابعاد تعهد و کنترلِ سرسختی روان‌شناختی و نیز در شاخص‌های سلامت عمومی، وضعیت مطلوب‌تری نسبت به والدین کودکان فلج مغزی داشتند. این نتایج نشان می‌دهد که داشتن فرزند با نیازهای ویژه می‌تواند بر سازگاری روان‌شناختی و سلامت کلی والدین، به‌ویژه مادران، اثرگذار باشد و بر ضرورت ارائه‌ی حمایت‌های روانی و اجتماعی به این خانواده‌ها تأکید می‌کند.

https://www.ceciranj.ir/article_237310_e39f929bbb3053e2d80df19c0e70fd4b.pdf