انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 17 2 2026 06 23 Comparison of the Effectiveness of Working Memory Intervention and Perceptual-Spatial Ability Training on Behavioral Symptoms in Children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) مقایسه اثربخشی برنامه مداخله حافظه فعال و توانایی ادراکی-فضایی بر نشانگان رفتاری کودکان با نارسایی توجه/ فزون‌کنشی 104 92 246858 10.22034/ceciranj.2026.554210.1995 FA اعظم زاده نور دانشجوی دکتری تخصصی رشته روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنائی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0002-3250-9912 وحید نجاتی استاد علوم اعصاب شناختی (مغز و شناخت)، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0003-0419-5207 مجید ابراهیم پور استادیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنائی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0001-9313-7783 سمیرا وکیلی استادیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنائی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-2419-5995 محمدپارسا عزیزی استادیار گروه روان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2025 10 19 <span>The purpose of this study was to compare the effectiveness of a working memory intervention program and a perceptual-spatial ability training program on behavioral symptoms in children with attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD). The study employed a quasi-experimental pretest-posttest control group design with a two-month follow-up. The statistical population comprised all children with ADHD in Tehran during the 2025–2026 academic year. A convenience sample of 45 children with ADHD was selected and randomly assigned to either the first experimental group (n=15), the second experimental group (n=15), or the control group (n=15). The first experimental group received the working memory training program in 13 sessions of 45 minutes over two and a half months (twice a week), while the second experimental group received the perceptual-spatial ability training program in 10 sessions of 45 minutes over the same period (twice a week). The research instrument was the Swanson, Nolan, and Pelham Rating Scale (SNAP-IV) by Swanson et al. (1981). Data were analyzed using repeated-measures analysis of variance (ANOVA) via SPSS-24. The results revealed a significant difference across the pretest, posttest, and follow-up stages in behavioral symptoms (attention deficit and hyperactivity-impulsivity) between the experimental groups and the control group (p<.001). Both the working memory and perceptual-spatial interventions significantly reduced behavioral symptoms, including inattention and hyperactivity-impulsivity, and these therapeutic effects remained stable during the follow-up phase (p<.05). Furthermore, the findings indicated that the working memory intervention was significantly more effective in reducing behavioral symptoms than the perceptual-spatial training program (p<.05). Based on these results, both working memory and perceptual-spatial interventions can be utilized effectively to alleviate behavioral symptoms in children with ADHD, and it is recommended that clinicians incorporate these training programs alongside other therapeutic interventions</span>. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی مقایسه‌ای اثربخشی برنامه مداخله حافظه فعال و توانایی ادراکی-فضایی بر نشانگان رفتاری کودکان با نارسایی توجه/ فزون‌کنشی بود. روش پژوهش حاضر نیمه‏آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون و گروه گواه با دوره پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی کودکان با نارسایی توجه- فزون‌کنشی شهر تهران در سال تحصیلی 1404- 1405بود که از میان آنها 45 نفر از کودکان با نارسایی توجه/فزون کنشی از طریق روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و در گروه آزمایش اول (15 نفر)، آزمایش دوم (15 نفر) و گواه (15 نفر) به شیوه تصادفی گمارش شدند. گروه آزمایش اول، برنامه آموزشی مداخله حافظه فعال در 13 جلسه 45 دقیقه‌ای به مدت 2 ماه و نیم (2 روز در هفته) و گروه آزمایش دوم، برنامه آموزشی توانایی ادراکی - فضایی در 10 جلسه 45 دقیقه ای به مدت 2 ماه و نیم (2 روز در هفته) دریافت کردند. ابزار پژوهش شامل مقیاس اسنپ سوانسون و همکاران (1981) بود داده ها با استفاده از نرم افزارSPSS24 وتحلیل واریانس با انداز‌گیری مکرر تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری در نشانگان رفتاری شامل نارسایی توجه، فزون کنشی- تکانش گری در گروه های آزمایش و گواه تفاوت معنادار وجود دارد (001/0p<). و مداخلات حافظه فعال و توانایی ادراکی- فضایی باعث کاهش نشانگان رفتاری مانند نارسایی توجه و فزون کنشی- تکانش گری شده و تأثیر این مداخلات درمانی در مرحله پیگیری پایدار بوده است (05/0p<). همچنین، نتایج حاکی از آن بود که میزان اثربخشی برنامه مداخله حافظه فعال بر نشانگان رفتاری بیشتر از برنامه توانایی ادراکی – فضایی بود (05/0p<). بر اساس نتایج پژوهش حاضر، مداخلات حافظه فعال و توانایی ادراکی – فضایی می توانند در بهبود نشانگان رفتاری کارآمد باشند و پیشنهاد می شود که درمانگران از این درمان ها در کنار سایر مداخلات درمانی استفاده کنند https://www.ceciranj.ir/article_246858_0bf8d1753d3c52bc3d560c568a22fd60.pdf