انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 17 1 2026 03 21 The Effectiveness of Social Stories Based on Gary 's Theory with Video Method on Eye Contact, Social skill, and Aggression of Children with Autism Spectrum Disorder اثربخشی داستان‌های اجتماعی مبتنی بر نظریه‌‌گری با شیوه‌ ویدئویی بر مهارت اجتماعی و پرخاشگری کودکان با اختلال طیف خودمانده 13 1 242991 10.22034/ceciranj.2025.554892.1997 FA فاطمه زارعی مردخه کارشناسی ارشد روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. 0009-0008-4191-7831 عباسعلی حسین‌خانزاده استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران 0000-0003-4060-0011 مهناز خسروجاوید دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. 0000-0002-4079-9094 Journal Article 2025 09 11 The present study examined the effectiveness of video-based Social Stories based on Gray’s theory on social skills and aggression in children with autism spectrum disorder (ASD). This research employed a quasi-experimental design with a pretest–posttest and a control group. The statistical population consisted of all 6- to 10-year-old children with ASD who attended the Baran-Mehr Center in Rasht in 2023. The sample was selected through convenience sampling, and 20 children were randomly assigned to two groups of ten (experimental and control). Data were collected using the third edition of the GARS, the Bellini Social Skills Profile (2006), and the Relational and Overt Aggression Questionnaire (Shaheem, 2005). The intervention consisted of 12 sessions of Social Stories based on Gray’s theory delivered through video modeling over a 6-week period (two 45-minute sessions per week) for the experimental group, while the control group received no intervention during the study. Data were analyzed using univariate and multivariate ANCOVA in SPSS-24. The results showed that the video-based Social Stories had a significant effect on both social skills and aggression. Posttest scores in the experimental group showed an increase in social skills (F = 178.776, p < 0.05) and a decrease in aggression (F = 91.038, p < 0.05) compared to the control group. Overall, the findings suggest that video-based social stories based on Gray’s theory represent an effective visual strategy that aligns with the individual needs of children with ASD and supports their socialization and interpersonal functioning. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی داستان‌های اجتماعی مبتنی بر نظریه گری به شیوه ویدئویی بر مهارت‌های اجتماعی و پرخاشگری کودکان با اختلال طیف خودمانده بود. این پژوهش با روش شبه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی کودکان ۶ تا ۱۰ سال با اختلال طیف خودمانده مراجعه‌کننده به انجمن باران مهر رشت در سال ۱۴۰۲ بود. نمونه‌گیری به روش در دسترس انتخاب شد و ۲۰ کودک به صورت تصادفی در دو گروه ده نفری آزمایش و گواه جایدهی شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل نسخه سوم آزمون گارز، پرسشنامه نیمرخ مهارت‌های اجتماعی بیلینی (۲۰۰۶) و پرسشنامه پرخاشگری رابطه‌ای و آشکار شهیم (۱۳۸۵) بود. برنامه مداخله شامل ۱۲ جلسه داستان اجتماعی مبتنی بر نظریه گری به شیوه الگودهی ویدئویی طی ۶ هفته، در ۱۲ جلسه (هفته‌ای دو جلسه ۴۵ دقیقه‌ای) برای گروه آزمایش بود و گروه گواه تا پایان پژوهش مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با روش تحلیل کوواریانس تک‌متغیری و چندمتغیری و با نرم‌افزار 24 SPSS- تحلیل شد. نتایج نشان داد که که داستان‌های اجتماعی مبتنی بر نظریه گری به شیوه ویدیویی بر متغیر مهارت اجتماعی، و پرخاشگری تأثیرگذار است و میانگین نمرات پس‌آزمون در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه تغییر یافت؛ به این معنا که نمرات مهارت‌های اجتماعی فزایش و نمرات پرخاشگری نسبت به گروه گواه کاهش یافت. بنابراین، با توجه به نتایج به دست آمده، داستان‌های اجتماعی مبتنی بر نظریه گری به شیوه ویدئویی، یکی از راهبردهای دیداری متناسب با نیازهای فردی کودکان مبتلا به اختلال طیف خودمانده است و به آنها کمک می‌کند تا فرایند اجتماعی شدن و ارتباط با دیگران را فرا بگیرند.

https://www.ceciranj.ir/article_242991_c2a1a6989eca3136791e8b2dcf2fc747.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 17 1 2026 03 21 The Effectiveness of Mindfulness-based Social-Emotional Learning Program on the Subjective Well-Being and Social Competence of Students with Specific Learning Disorder اثربخشی برنامه یادگیری اجتماعی-هیجانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر بهزیستی ذهنی و شایستگی اجتماعی دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص 29 14 242990 10.22034/ceciranj.2025.545217.1987 FA قاسم عبداللهی بقرآبادی استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-1531-3910 مهدی قدرتی میرکوهی دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-4392-242x Journal Article 2025 09 04 The aim of the present study was to determine the effectiveness of a mindfulness-based social-emotional learning program on the subjective well-being and social competence of students with specific learning disorder. The research method was a quasi-experimental design with a pretest-posttest design and a control group with a follow-up period of one and a half months. The statistical population included all students aged 10 to 12 with specific learning disorder who referred to psychological service centers in Tehran, from which the Omid and Neshat Center was selected in 2025. 30 students were selected through purposive sampling based on the study's entry criteria and randomly assigned to two experimental groups (15 people) and control (15 people). The instruments used included Keyes & Magyar -Moe subjective well-being questionnaire (SWQ) and Zhou & Ee social competence questionnaire (SECQ). The experimental group received 15 sessions 60-minute of mindfulness-based social-emotional learning program twice a week, and the control group was placed on a waiting list to receive training. The collected data were analyzed using repeated measures analysis of variance using SPSS-24 software. The results of the analyses showed that the mindfulness-based social-emotional learning program improved subjective well-being and social competence in students with specific learning disorder (P<0.001). Therefore, it can be concluded that the present program can have a positive impact on the psychological and social status of these students by promoting social-emotional capabilities with an emphasis on mindfulness. هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی برنامه یادگیری اجتماعی-هیجانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر بهزیستی ذهنی و شایستگی اجتماعی دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص بود. روش پژوهش شبه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و گروه کنترل با دوره پیگیری یک ماه و نیم بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان 10 تا 12 سال دارای اختلال یادگیری خاص مراجعه‌کننده به مراکز خدمات روان‌شناختی شهر تهران بود که از میان آن‌ها مرکز امید و نشاط در سال 1403-1404 انتخاب شدد. 30 نفر از دانش‌آموزان به روش نمونه‌گیری هدفمند بر اساس معیارهای ورود به پژوهش انتخاب، و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) گمارش شدند. ابزارهای مورداستفاده شامل پرسشنامه‌های بهزیستی ذهنی کی یز و ماگیارمو (SWQ) و شایستگی اجتماعی زو و جی (SECQ) بود. گروه آزمایش در 15جلسه 60 دقیقه‌ای هفته‌ای دو بار جلسات برنامه یادگیری اجتماعی-هیجانی مبتنی بر ذهن آگاهی را دریافت کردند و گروه گواه در لیست انتظار برای دریافت آموزش قرار گرفتند. داده‌های جمع‌آوری‌شده با روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر با استفاده از نرم‌افزار SPSS-24 مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. نتایج تحلیل‌ها نشان داد برنامه یادگیری اجتماعی-هیجانی مبتنی بر ذهن آگاهی باعث بهبود بهزیستی ذهنی و شایستگی اجتماعی در دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص شده است (001/0P<). بنابراین می‌توان نتیجه گرفت، برنامه حاضر از طریق ارتقاء توانمندی‌های اجتماعی-هیجانی با تأکید بر ذهن آگاهی می‌تواند تأثیر مثبت در وضعیت روان‌شناختی و اجتماعی این دانش آموزان داشته بد.

https://www.ceciranj.ir/article_242990_eaeed51d576ca654c69cc17268b61a4d.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 17 1 2026 04 09 Development and Evaluation of the Effectiveness of a Computer-Based Cognitive Rehabilitation Package on Reading Skills and Executive Functions of Students with Dyslexia تدوین و ارزیابی اثربخشی بسته توانبخشی شناختی رایانه‌ای بر مهارت خواندن و کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان با اختلال نارساخوانی 49 30 242993 10.22034/ceciranj.2026.564802.2011 FA یاسمن کرمی کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. 0009-0006-0914-4299 خدامراد مومنی استاد گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. 0000-0001-5129-2451 پریسا یاسمی‌نژاد استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. 0000-0002-0620-0420 Journal Article 2025 08 22 This research was conducted with the aim of developing and evaluating the effectiveness of a game-based computerized cognitive rehabilitation package on reading skills and executive functions (working memory, attention, problem-solving, and response inhibition) of second-cycle elementary students with dyslexia disorder. This mixed-methods research (qualitative-quantitative) was conducted with an exploratory design. In the qualitative section, a computerized cognitive rehabilitation package including 27 games was designed and validated. The statistical population included experts in the field of cognitive psychology and learning disorders, of which 5 people (1 cognitive psychologist, 2 learning disorder psychologists, and 2 experienced teachers) were selected through convenience sampling. The content validity of the package was evaluated using a researcher-made questionnaire. In the quantitative section, a quasi-experimental pretest-posttest design with a control group was used. The research sample included 30 dyslexic students (16 girls and 14 boys) who were randomly assigned to two experimental and control groups (15 people in each group). The experimental group received intervention during 12 sessions of 30 minutes. Research instruments included the Reading and Dyslexia Test (NEMA), N-Back Test, IVA-2 Test, and Tower of London Test. Data analysis was performed using SPSS software version 25 in two sections: descriptive and inferential statistics. The content validity index of the package was 0.81. The results showed that the intervention had a significant effect on most reading components including word comprehension, phoneme deletion, word reading, word meaning, rhyme, non-words and pseudo-words, and letter signs (P<0.001). Also, significant improvement was observed in three components of executive functions including response inhibition, attention, and working memory (P<0.01). The effect size was above 0.20 in most variables. No significant difference was observed in text comprehension, rhyming, picture naming, and problem-solving. The game-based computerized cognitive rehabilitation package is effective in improving reading skills and executive functions of dyslexic students and can provide a basis for designing more comprehensive rehabilitation programs in schools. این پژوهش با هدف تدوین و ارزیابی اثربخشی بسته توانبخشی شناختی رایانه‌ای مبتنی بر بازی بر مهارت‌های خواندن و کارکردهای اجرایی (حافظه فعال، توجه، حل مسئله و بازداری پاسخ) دانش‌آموزان دوره دوم ابتدایی مبتلا به اختلال نارساخوانی انجام شد. این پژوهش با توجه به هدف کاربردی و شیوه اجرا به صورت آمیخته انجام گردید. در بخش کیفی، بسته توانبخشی شناختی رایانه‌ای شامل 27 بازی طراحی و اعتباریابی شد. جامعه آماری شامل متخصصان حوزه روانشناسی شناختی و اختلالات یادگیری بود که 5 نفر (1 روانشناس شناختی، 2 روانشناس اختلالات یادگیری و 2 آموزگار باتجربه) به صورت در دسترس انتخاب شدند. روایی محتوایی بسته با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته مورد ارزیابی قرار گرفت. در بخش کمی، از طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه استفاده شد. نمونه پژوهش شامل 30 دانش‌آموز نارساخوان (16 دختر و 14 پسر) بود که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 12 جلسه 30 دقیقه‌ای مداخله دریافت کرد. ابزارهای پژوهش شامل آزمون خواندن و نارساخوانی (نما)، آزمون ان‌بک، آزمون IVA-2 و آزمون برج لندن بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار (SPSS) نسخه 25 در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی انجام گرفت. شاخص روایی محتوایی بسته 81/0 بود. نتایج نشان داد مداخله بر اکثر مؤلفه‌های خواندن شامل درک کلمات، حذف آوا، خواندن کلمات، معنی کلمات، قافیه، ناکلمات و شبه کلمات و نشانه حروف تأثیر معنادار داشت.(P<0/001) همچنین در سه مؤلفه کارکردهای اجرایی شامل بازداری پاسخ، توجه و حافظه فعال بهبود معنادار مشاهده شد (P<0/01). اندازه اثر در اکثر متغیرها بالای 20/0 بود. تفاوت معناداری در درک متن، قافیه نامیدن تصویر و حل مسئله مشاهده نشد. بسته توانبخشی شناختی رایانه‌ای مبتنی بر بازی در بهبود مهارت‌های خواندن و کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان نارساخوان مؤثر است و می‌تواند مبنایی برای طراحی برنامه‌های توانبخشی جامع‌تر در مدارس فراهم آورد.

https://www.ceciranj.ir/article_242993_209535877893533ec4eff8e15c5b2c43.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 17 1 2026 03 21 The Effectiveness of an Integrated Response-Based Program Relying on Mindfulness of the Emotional Environment of Families of High-Functioning Autistic Children اثربخشی برنامه یکپارچه پاسخ‌محور با تکیه برهشیاری در لحظه بر فضای عاطفی خانواده کودکان خودمانده با عملکرد بالا 59 50 242987 10.22034/ceciranj.2025.507747.1954 FA سمیرا آبشناسان دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی عمومی و کودکان استثنایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0005-3790-7348 پریسا تجلی استادیار گروه روان‌شناسی عمومی و کودکان استثنایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مجتبی امیری مجد دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران. 0000-0001-6181-6888 Journal Article 2025 04 18 This study aimed to determine the effectiveness of an integrated response-oriented program based on moment-to-moment awareness on the emotional climate of families with high-functioning children with autism. The research method was semi-experimental, utilizing a pre-test – post-test design with a control group and a follow-up. The statistical population consisted of all mothers of high-functioning autistic children (aged 8 to 12 years) in Tehran. The sample size included 30 participants (15 in the experimental group and 15 in the control group), who were selected through purposive sampling and assigned to the experimental and control groups. The research tools included the Self-Diagnosis Scale (1995) and the Family Emotional Climate Questionnaire by Byrne (1964), with both groups completing the Family Emotional Climate Questionnaire in the pre-test phase. The experimental group received the response-oriented intervention (family-based), focusing on moment-to-moment awareness, in 8 one-hour group sessions over 2 months, while the control group remained on a waiting list. Both groups were reassessed at the end of the intervention. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA). The results showed that the integrated response-oriented program based on moment-to-moment awareness had a significant positive effect on the emotional climate of the families of high-functioning children with autism. In the post-test and follow-up phases, the family emotional climate scores significantly increased (P<0.001), indicating the substantial impact of the program on the long-term improvement of the family emotional climate. Based on these results, the integrated response-oriented program based on moment-to-moment awareness can be utilized by psychologists and counselors to improve the emotional climate of families with autistic children. هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی برنامه یکپارچه پاسخمحور با تکیه بر هشیاری در لحظه بر فضای عاطفی خانواده کودکان خودمانده با عملکرد بالا انجام شد. روش پژوهش ازنوع نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون – پس‌آزمون و پیگیری باگروه گواه بود. جامعۀ آماری پژوهش تمام مادران کودکان خودمانده با عملکرد بالا (8 تا 12 سال) شهر تهران بود. حجم نمونه شامل 30 نفر (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه گواه) از جامعه آماری به شیوه نمونهگیری هدفمند انتخاب شده ودر دوگروه گواه و آزمایش جاگذاری شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس تشخیص خودمانده (1995) و پرسشنامه فضای عاطفی خانواده برن (1964) بود که در مرحله پیش آزمون هر دو گروه به پرسشنامه فضای عاطفی برن (1964) پاسخ دادند. گروه آزمایش در 8 جلسه یک ساعته در طول 2 ماه روش مداخلهای پاسخمحور (خانوادهمحور) با تکیه بر هشیاری در لحظه را بصورت گروهی دریافت کردند. در حالیکه گروه گواه در فهرست انتظار باقی ماندند. در پایان مجدداً هر دو گروه مورد ارزیابی قرار گرفتند. دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغییری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که برنامه یکپارچه پاسخ‌محور با تکیه بر هشیاری در لحظه تأثیرات مثبت معناداری بر نمره فضای عاطفی خانواده کودکان خودمانده با عملکرد بالا داشته است. در مرحله پس‌آزمون و پیگیری، نمرات فضای عاطفی خانواده به‌طور معناداری افزایش یافته است (001/0P<)، که این تغییرات نشان‌دهنده تأثیر قابل توجه برنامه در بهبود فضای عاطفی خانواده در بلندمدت است. با توجه به نتایج به دست آمده، میتوان از برنامه یکپارچه پاسخمحور با تکیه بر هشیاری در لحظه برای کمک به روانشناسان و مشاوران برای بهبود فضای عاطفی خانواده‌های کودکان خودمانده استفاده کرد.

https://www.ceciranj.ir/article_242987_8186a28d4efacd66febb51ba1a4328fc.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 17 1 2026 04 09 Comparison of Psychological Skills, Emotion Regulation Strategies, and Loneliness in Athlete and Non-Athlete with Physical-Motor Disabilities مقایسه مهارت‌های روانی، راهبردهای تنظیم هیجان و احساس تنهایی معلولین جسمی-حرکتی ورزشکار و غیرورزشکار 72 60 242989 10.22034/ceciranj.2026.532726.1970 FA سیدعلی مرعشی دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0001-9220-0189 نجمه حمید استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0002-9863-0320 علی اکبر پیراسته مطلق دانشجوی دکتری رشته روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0001-9609-4184 سهام ناصری کارشناس ارشد رشته روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی اهواز، خوزستان، ایران. 0009-0003-6975-1427 Journal Article 2025 07 06 The purpose of this research was to compare psychological skills, emotion regulation strategies, and loneliness in athlete and non-athlete individuals with physical-motor disabilities in the city of Ahvaz. The research method was causal-comparative. The statistical population consisted of all individuals with physical-motor disabilities in Ahvaz city. The sample comprised 212 individuals who were selected through convenience sampling. The tools of data collection included the Mental Skills Questionnaire (MSQ) by Nazari and Musazadeh (2017), the Emotion Regulation Questionnaire (ERQ) by Gross and John (2003), and Loneliness Scale (UCLA) by Russell, Peplau & Cutrona (1980). The data were analyzed using Multivariate Analysis of Variance (MANOVA) to compare the four groups. According to the multivariate analysis results, the effect of the independent variable (group) on the linear combination of the dependent variables was significant (p < 0.001), explaining approximately 80.1% of the total variance of the dependent variables. Furthermore, the results of the univariate analyses indicated that the mean scores for psychological skills and emotion regulation strategies were significantly higher in the athlete group compared to the non-athlete. Whereas, for the variable of loneliness, the mean score of the non-athlete group was significantly higher compared to the athlete group. Therefore, the design and implementation of individualized and group exercise programs, tailored to the physical conditions of individuals with physical-motor disabilities in the city of Ahvaz, can provide the necessary foundation for the development of their physical, psychological, emotional, and relational health. هدف پژوهش حاضر مقایسه مهارت‌های روانی، راهبردهای تنظیم هیجان و احساس تنهایی در افراد معلول جسمی- حرکتی ورزشکار و غیرورزشکار شهر اهواز بود. روش پژوهش حاضر علی- مقایسه‌ای بود. جامعه آماری شامل تمامی افراد معلول جسمی- حرکتی شهر اهواز بود. نمونه آماری شامل 212 نفر بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه مهارت‌های روانی (MSQ) نظری و موسی‌زاده (1396)، پرسشنامه راهبردهای تنظیم هیجان (ERQ) گراس و جان (2003)، مقیاس احساس تنهایی (UCLA) راسل، پپلائو و کاترونا (1980) بود. داده‌ها از طریق آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره (مانوا) برای مقایسه چهار گروه تحلیل شدند. بر اساس نتایج تحلیل‌های چندمتغیری، میزان اثر متغیر مستقل (گروه‌) بر ترکیب خطی متغیرهای وابسته در سطح 001/0 معنی‌دار بود و متغیر مستقل، حدود 80% از واریانس کل متغیرهای وابسته را تبیین کرد. همچنین نتایج حاصل از تحلیل‌های تک‌متغیری نشان داد که میانگین نمرات افراد ورزشکار در متغیرهای مهارت‌های روانی و راهبردهای تنظیم هیجان در مقایسه با افراد غیرورزشکار به گونه معناداری بالاتر بود. در حالی که در متغیر احساس تنهایی میانگین نمرات گروه غیرورزشکار در مقایسه با گروه ورزشکار به طور معناداری بالاتر بود. بنابراین، طراحی و اجرای برنامه‌های ورزشی فردی و گروهی متناسب با شرایط جسمی افراد دارای معلولیت جسمی-حرکتی در سطح شهر اهواز بستر لازم برای رشد سلامت جسمانی، روانی، هیجانی و ارتباطی را در این افراد فراهم می‌کند.

https://www.ceciranj.ir/article_242989_3959f05b87af40d9dd5c2f0f4e518051.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 17 1 2026 03 21 The Mediating Role of Occupational Hardiness in the Relationship between Spiritual Well-being and Occupational Fatigue in Exceptional School Teachers نقش میانجی سرسختی شغلی در رابطه بهزیستی معنوی و خستگی شغلی در معلمان مدارس استثنایی 84 73 242988 10.22034/ceciranj.2025.532238.1969 FA رضا قاسمی جوبنه استادیار مشاوره، گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. 0000-0002-2627-462X ایمان بهاروند استادیار، گروه مشاوره، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران. 0000-0001-5549-2119 امیرمحمد توخش کارشناس ارشد مشاوره توانبخشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0009-0003-9573-9958 Journal Article 2025 07 02 The purpose of this research was to investigate the mediating role of occupational hardiness in the relationship between spiritual well-being and occupational fatigue in exceptional school teachers. The present research method was descriptive-correlational, which was conducted using path analysis based on the partial least squares (PLS) approach. The statistical population included teachers of special schools in Ahvaz city, from whom 93 people were selected by voluntary sampling method and answered the occupational fatigue questionnaire (Ahsberg, 2000), occupational hardiness questionnaire (Moreno-Jimenez et al., 2104) and spiritual wellbeing scale (Golparvar et al., 2015). The collected data were analyzed using Pearson's correlation coefficient, path analysis, and bootstrap method with Spss-23 and SmartPLS-3 software. The findings showed that spiritual well-being positively predicted occupational hardiness with a coefficient of 0.42 (P<0.01) and negatively predicted occupational fatigue with a coefficient of -0.22 (P<0.05); Also, spiritual well-being indirectly predicted occupational fatigue by the mediating role of occupational hardiness with a coefficient of -0.11 (P>0.05).The research findings show the importance of spiritual well-being in explaining job-related constructs, such that with an increase in spiritual well-being, Occupational Hardiness increases and consequently Occupational Fatigue decreases. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی سرسختی شغلی در رابطه بهزیستی معنوی و خستگی شغلی در معلمان مدارس استثنایی بود. روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی بود که با استفاده از تحلیل مسیر مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) انجام شد. جامعه آماری شامل معلمان مدارس استثنایی شهر اهواز که از میان آن‌ها 93 نفر با روش نمونهگیری داوطلبانه انتخاب شدند و به پرسش‌نامه خستگی شغلی (آهسبرگ، 2000)، پرسش-نامه سرسختی شغلی (مورنو-جیمنز و همکاران، 2014) و مقیاس بهزیستی معنوی (گل پرور و همکاران، 1394) پاسخ دادند. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل مسیر و روش بوت استراپ با نرم‌افزارهای SPSS-23 و SmartPLS-3 تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که بهزیستی معنوی با ضریب 42/0 و به‌صورت مثبت سرسختی شغلی (01/0>P) و با ضریب 22/0- و به‌صورت منفی خستگی شغلی را پیش‌بینی می‌کند (05/0>P)؛ همچنین بهزیستی معنوی به‌صورت غیرمستقیم و با نقش میانجی سرسختی شغلی با ضریب 11/0- توانست خستگی شغلی را پیش‌بینی کند (05/0>P). یافته‌های پژوهش حاضر اهمیت بهزیستی معنوی در تبیین سازه‌های مرتبط با شغل را نشان می‌دهد، به‌طوری‌که با افزایش بهزیستی معنوی، سرسختی شغلی افزایش و به‌تبع آن خستگی شغل کاهش پیدا میکند.

https://www.ceciranj.ir/article_242988_44b4a9ec082b6e527a39872d1ea3c125.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 17 1 2026 04 09 Attitudes of Parents Autism Spectrum Disorder Children Towards Social Interactions of Others with Their Child نگرش والدین کودکان دارای اختلال طیف خودمانده به تعامل اجتماعی دیگران با فرزندشان 96 85 242992 10.22034/ceciranj.2026.564254.2010 FA مظهر بابائی گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. 0000-0003-1383-0532 جبار صالح گروه آموزشی روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان ، تهران، ایران. 0009-0007-5699-9035 Journal Article 2025 08 01 The aim of the present study was to identify the attitudes of parents of children with autism spectrum disorder regarding the interaction of others with their child in society. To achieve this goal, an interpretive paradigm, a qualitative approach, and an ethnographic strategy: understanding culture and experience were used. The research field included parents of children with autism in Sanandaj in the academic year 2024-2025. The research tool was a semi-structured interview that was conducted with nine parents with a saturation criterion. The selection of parents was criterion-based and purposeful. The deductive-inductive technique was used to analyze the information. The findings showed that parents' perception of others' reactions when facing an autism spectrum disorder child plays a significant role in the quality of their interaction with the child; in such a way that the experience of support and acceptance from others strengthens emotional interaction and the experience of social rejection weakens it. Also, parents' strategies for strengthening the interaction of society with autism spectrum disorder children include: acceptance of differences, public education, culture building, and institutional support. Accordingly, the results of the present study emphasize the need to promote social awareness and provide structural support to families with autism spectrum disorder children. هدف پژوهش حاضر، شناسایی نگرش والدین دارای فرزندان مبتلا به اختلال طیف خودمانده در باب تعامل دیگران با فرزندشان در اجتماع بود. برای دستیابی به این هدف، از پارادایم تفسیری، رویکرد کیفی و استراتژی قوم‌نگارانه: درک فرهنگ و تجربه، بهره برده شد. میدان پژوهش شامل والدین کودکان دارای اختلال طیف خودمانده در شهر سنندج در سال تحصیلی 1404-1403 بود. ابزار پژوهش، مصاحبه نیمه‌ساختار‌یافته بود که با نه نفر از والدین با معیار اشباع یافتگی، مصاحبه صورت گرفت. انتخاب والدین به‌صورت معیار محور و هدفمند بود. برای تحلیل اطلاعات از تکنیک قیاسی - استقرائی بهره برده شد. یافته‌ها نشان داد که برداشت والدین از واکنش‌‌های دیگران در مواجهه با کودک اختلال طیف خودمانده، نقش بسزایی در کیفیت تعامل آنان با کودک دارد؛ بدین صورت که تجربه حمایت و پذیرش از سوی دیگران، موجب تقویت تعامل عاطفی و تجربة طرد اجتماعی منجر به تضعیف آن می‌شود. همچنین راهکار‌های والدین برای تقویت تعامل جامعه با کودکان دارای اختلال طیف خودمانده شامل مواردی از قبیل: پذیرش تفاوت‌ها، آموزش عمومی، فرهنگ‌سازی و حمایت نهادی است. براین‌اساس، نتایج پژوهش حاضر بر ضرورت ارتقای آگاهی اجتماعی و حمایت ساختاری از خانواده‌های دارای کودک اختلال طیف خودمانده تأکید دارد.

https://www.ceciranj.ir/article_242992_90ae29d0d6c0f4d153e315c4cda5e4db.pdf

انجمن علمی کودکان استثنایی ایران توانمندسازی کودکان استثنایی 2588-3488 17 1 2026 04 09 The Effectiveness of Metacognitive Therapy on Decision-Making Styles of Students with Specific Learning Disorder اثربخشی درمان فراشناختی بر سبک‌های تصمیم‌گیری دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ویژه 106 97 242986 10.22034/ceciranj.2025.463577.1879 FA سید موسی طباطبایی استادیار گروه علوم شناختی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. 0000-0002-9378-9770 عبدالله بهرامی کارشناس ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. 0000-0003-4304-1083 عاطفه علی آبادی کارشناس ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه پیام نور، سمنان، ایران. Journal Article 2024 06 18 The present study aimed to investigate the effectiveness of metacognitive therapy on the decision making styles of children with specific learning disorder (SLD). The research method was quasi experimental, employing a pretest–posttest design with a control group. The statistical population consisted of 30 elementary school students (17 boys and 13 girls) with SLD in Semnan, all of whom were selected as the research sample. Participants were randomly assigned to two groups of 15 (experimental and control) and completed the General Decision Making Style Questionnaire by Scott and Bruce (1995) in both the pretest and posttest stages. The experimental group received a therapeutic intervention comprising ten 60 minute sessions, held once per week. The control group received no intervention during the study period. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) with SPSS 26. Statistical analysis revealed that metacognitive therapy had a significant effect on rational and dependent decision making styles (P < 0.05). Based on these findings, metacognitive therapy can be considered, alongside other interventions, for students with SLD to help make the treatment process faster and more effective هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان فراشناختی بر سبک‌های تصمیم‌گیری کودکان دارای اختلال یادگیری ویژه بود. روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی و از نوع پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل 30 دانش‌آموز (17 پسر و 13 دختر) اختلال یادگیری ویژه در شهر سمنان بود که همگی به عنوان نمونه پژوهشی نیز انتخاب شدند. سپس شرکت‌کنندگان به صورت گمارش تصادفی در دو گروه 15 نفری آزمایش و کنترل جایگذاری شدند و به پرسشنامه سبک‌های عمومی تصمیم گیری اسکات و بروس (1995) در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون پاسخ دادند. گروه آزمایش تحت یک مداخله درمانی 10 جلسه‌ای 60 دقیقه‌ای و به صورت هفته‌ای یک جلسه قرار گرفتند. گروه کنترل نیز در طی پژوهش هیچگونه مداخله‌ای دریافت نکردند. داده‌های به دست آمده نیز از طریق تحلیل کوواریانس چند متغیره و توسط نرم افزار آماری spss-26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. تحلیل آماری نشان داد که درمان فراشناختی بر روی سبک‌های تصمیم گیری عثلانی و وابستگی معنادار بوده است (05/0>P). بر این اساس می‌توان گفت که از درمان فراشناخت می‌توان در کنار سایر درمان‌ها برای دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ویژه استفاده کرد تا فرایند درمان سریع‌تر و با کیفیت‌تر پیش رود

https://www.ceciranj.ir/article_242986_6ac4945b472da2c68f94f324970e5b46.pdf