طراحی، تدوین و روایی‌یابی برنامۀ آموزشی – روان‌شناختی توانمندسازی مبتنی بر کارکردهای اجرایی خودتنظیمی (مدل مک‌کلوسکی) برای دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ویژه

طریفی حسینی, حمید; شهنی ییلاق, منیجه; حاجی یخچالی, علیرضا; عالی پور بیرگانی, سیروس

doi:10.22034/ceciranj.2017.70911

طراحی، تدوین و روایی‌یابی برنامۀ آموزشی – روان‌شناختی توانمندسازی مبتنی بر کارکردهای اجرایی خودتنظیمی (مدل مک‌کلوسکی) برای دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ویژه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حمید طریفی حسینی ¹

منیجه شهنی ییلاق ²

علیرضا حاجی یخچالی ³

سیروس عالی پور بیرگانی ⁴

¹ دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، خوزستان، ایران.

² استاد دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز، خوزستان، ایران

³ استادیار دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز، خوزستان، ایران.

⁴ دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز ، اهواز،خوزستان،ایران

10.22034/ceciranj.2017.70911

چکیده

هدف از پژوهش حاضر طراحی، تدوین و روایی‌یابی برنامۀ آموزشی- روان‌شناختی توانمندسازی مبتنی بر کارکردهای اجرایی خودتنظیمی برای دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ویژه بود. روش پژوهش برای مرحلۀ طراحی و تدوین برنامه، روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد سنتز‌پژوهی ترکیبی بود. برای روایی‌یابی برنامه ضمن استفاده از روش روایی صوری، از روش روایی محتوایی به شیوۀ کیّفی و کمّی با پانل خبرگان 11 نفری و از دو ضریب نسبی روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) استفاده شد. حداقل و حداکثر میزان CVR برای هر آیتم یا جزء برنامه به ترتیب 81/0 و 1 محاسبه شد. همچنین حداقل و حداکثر میزان CVI برای هر آیتم یا جزء برنامه به ترتیب 75/0 و 96/0 به‌دست آمد. در نهایت متوسط شاخص روایی محتوا (S-CVI/Ave) برای کل برنامه 88/0 به‌دست آمد. نتایج نشان داد برنامۀ آموزشی- روان‌شناختی توانمندسازی مبتنی بر کارکردهای اجرایی خودتنظیمی برای دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ویژه از روایی صوری و محتوایی مناسبی بهره‌مند است و روایی لازم را برای کاربردهای آموزشی، بالینی و استفادۀ پژوهشی دارد.

کلیدواژه‌ها

اختلال یادگیری ویژه

برنامۀ آموزشی – روان‌شناختی توانمندسازی

کارکردهای اجرایی خودتنظیمی

عنوان مقاله English

Designing, developing and validating a psycho-educational program of empowerment based on self-regulation executive functions (McCloskey model) for students with specific learning disorder

نویسندگان English

Hamid Toreyfi Hosseini ¹

Manijeh Shehni yailagh ²

Alireza Haji yakhchali ³

Sirous Alipour Birgany ⁴

¹ Department of Educational Science and Psychology, Shahid Chamran Universitry of Ahvaz, Ahvaz, Iran. toreyfi@gmail.com

² Department of Educational Science and Psychology, Shahid Chamran Universitry of Ahvaz, Ahvaz, Iran.

³ Department of Educational Science and Psychology, Shahid Chamran Universitry of Ahvaz, Ahvaz, Iran.

⁴ Department of Educational Science and Psychology, Shahid Chamran Universitry of Ahvaz, Ahvaz, Iran

چکیده English

Aim: The aim of this study was to design, develop and validate a psycho-educational program of empowerment based on self-regulation executive functions (McCloskey model) for students with special learning disorder. Methods: The research method for designing and development stages was a descriptive - analytic method with a configurative synthesis approach. For program validation, along with the use of face validity method, content validity method was used quantitatively and quantitatively with a panel of 11 experts and Content Validity Ratio (CVR) and Content Validity Index (CVI). Results: The minimum and maximum CVRs for each item or component of the program were calculated as 0/81 and 1, respectively. Also the minimum and maximum CVIs for each item or component of the program were calculated as 0/75 and 0/96, respectively. Finally, the average content validity index (S-CVI/Ave) for the entire program was calculated as 0/88. Conclusion: The psycho educational program of empowerment based on self-regulation executive functions for students with special learning disorder has appropriate face and content validity, and has a useful validity for educational, clinical and research uses

کلیدواژه‌ها English

executive function

special learning disorder

psycho-educational program

self-regulation

امین‌آبادی، زهرا (1392). مقایسۀ اثربخشی دو روش آموزش راهبردهای فراشناختی و آموزش به‌وسیله نرم‌افزار بر بهبود کارکردهای شناختیوپیشرفتتحصیلیدانش‌آموزانمبتلابهنارساخوانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه محقق اردبیلی.

انجمن روان‌پزشکی آمریکا (2013). راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی،‌ ویرایش پنجم. ترجمۀ فرزین رضاعی، علی فخرایی،‌ آتوسا فرمند، علی نیلوفری، ژانت هاشمی آذر،‌ فرهاد شاملو. تهران: ‌ ارجمند.

آهنگری نمین، عذرا (1389). بررسی رابطۀ بین یادگیری سازمانی و توانمندسازی کارکنانسازمان مرکزیبانک سپه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی.

بهروز، منیر (1394). بررسیمیزانتوجهبهکارکردهایاجراییدربرنامه‌هایدرسی(بخوانیموبنویسم) پایهسومدورهابتداییوارائهبستهآموزشیبرایتدوینبرنامه‌هایتلفیقی. رساله دکتری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.

حسینی، زهرا.، قربانی، زهرا و ابن احمدی، آرزو (1394). بررسی روایی صوری و محتوایی و پایایی پرسشنامه بررسی چرخه تغییر در افراد سیگاری. مجله دندانپزشکی مشهد، 39(2): 154-147.

حسینی، سید محمد حسین و مطور، معصومه (1392). طراحی، تدوین و عتبارسنجی الگوی راهنمای یادگیری مشارکتی برای برنامه درسی فارسی بخوانیم و بنویسیم دوره ابتدایی. فصلنامه نوآوری های آموزشی، 12(46): 50-9.

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی (1395). کتاب معلم تفکّر و پژوهش ششم دبستان. تهران: اداره کلّ نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی.

سلطانی کوهبنانی، ‌سکینه (1392). اثربخشی برنامه رایانه‌یار حافظه کاری بر بهبود کارکردهای اجرایی و پیشرفت ریاضی دانشآموان با اختلال‌های ریاضیات. پایان‌نامه دکتری، دانشکده روا‌ن‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی.

سلیمانی، اسماعیل (1392). اثربخشی کارکردهای اجرایی و بازی‌درمانی مبتنی بر توجه در بهبود ویژگی‌های عصب‌روان‌شناختی و تحصیلی دانش‌آموزان ناتوان در ریاضی. رسالۀ دکتری، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی.

سلیمانی، اسماعیل (1394). مقایسۀ عملکرد دانش‌آموزان با و بدون اختلال یادگیری ریاضی در آزمون برج لندن و مقیاس عملکرد پیوسته. مجله ناتوانی‌های یادگیری، 4(3): 73-56.

شانک (1393). نظریه‌های یادگیری. ترجمه یوسف کریمی،تهران: ویرایش.

طلایی، ابراهیم و بزرگ، حمیده (1394). تبیین ضرورت تربیت اوان کودکی (پیش از دبستان) مبتنی بر سنتز پژوهی شواهد تجربی معاصر. فصلنامه تعلیم و تربیت، 31(2):117-91.

عزیزیان، مرضیه.، اسد‌زاده، حسن.، علیزاده، حمید.، درتاج، فریبرز و سعدی‌پور، اسماعیل (1396). طراحی بستۀ آموزشی کارکردهای اجرایی و ارزیابی اثربخشی آن بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دیرآموز. دو فصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 5(8):137-113.

فتحی واجارگاه، کورش (1390). اصول و مفاهیم برنامه ریزی درسی. تهران: دانشگاهی بال.

قنبری، فرزانه.، اسد‌زاده، حسن و سعدی‌پور، اسماعیل (1394). اثر آموزش توانمندسازی روان‌شناختی بر خلّاقیّت شناختی دانش‌آموزان دختر پایه سوم دورۀ اول دبیرستان. اولین همایش روان‌شناسی، علوم‌تربیتی و آسیب‌شناسی جامعه، شیراز، مؤسسه عالی علوم و فناوری حکیم عرفی شیراز.